هشدار «متروپلی»به اصفهان

بررسی فرونشست زمین ازجمله مــوضوع‌هــای مهمی است که همه دستگاه‌ها را درگیر کرده است. موضوع بیست‌ ونهمین جلسه کمیسیون ویژه آب و مناطق کم‌برخوردار شورای اسلامی شهر اصفهان هم با همین موضوع و با حضور مسئولان دستگاه‌های مختلف شهری در مهمان‌سرای شهرداری برگزار شد. در این جلسه، بر موضوع‌هایی همچون فرونشست زمین روی میز تصمیم‌سازی مــدیــریــت اســتــان، ضرورت تــقــویــت چاه‌های جذبی شهر، شفاف‌شدن آنالیز فرونشست، ضرورت توسعه متوازن فضای سبز و رسیدن به گفتمان واحد در ارتباط با فرونشست تأکید شد. در این جلسه، علاوه بر اعضای شورای اسلامی شهر اصفهان برخی از مدیران ارشد شهری هم صحبت کردند. اهم سخنان حاضران در جلسه، گزارش امروز صفحه مدیریت شهری است که در ادامه می‌خوانید.
تاریخ انتشار: 04:33 - سه شنبه 1401/03/10
مدت زمان مطالعه: 9 دقیقه
no image
متعصبانه‌نبودن نگاه شورا به رفع مشکلات اصفهان
 
مجید نادرالاصلی، رئیس کمیسیون ویژه آب و مناطق کم‌برخوردار شورای اسلامی شهر اصفهان: تمام بخش‌های استان اصفهان در تاریخ کشور نقش مهم و بسزایی داشته و گره‌گشای مشکلات کشور بوده است؛ بنابراین نگاه و تأکید شورا به رفع مشکلات اصفهان، متعصبانه نیست. اصفهان بیش از ۱۵۰۰ شهید در عملیات «بیت‌المقدس» و آزادسازی خرمشهر تقدیم نظام جمهوری اسلامی کرده است. در طول دفاع مقدس جایگاه رشادت‌های اصفهان برای همگان روشن است. مسئله زاینده‌رود و جاری‌شدن آب برای اصفهان و کشور بسیار اهمیت دارد. در نظر داریم برای رفع مشکلات اصفهان از نظرهای اندیشمندان و نخبگانی که در حوزه مسائل شهری تخصص و تجربه دارند، استفاده کنیم. در هفته‌های اخیر در یک بازدید میدانی با حضور مسئولان مربوط، فرونشست زمین را بررسی کردیم. هدف از این بازدید، این بود که همه دستگاه‌ها به پدیده فرونشست اصفهان حساس شوند؛ معضلی که از مرکز تا حاشیه شهر با آن درگیر شده است. این موضوع که خشک‌شدن زاینده‌رود و تهی‌شدن سفره آب‌های زیرزمینی عاملی برای ایجاد فرونشست است، نظر اجماع کارشناسان است. معتقدیم با تعامل و همکاری همه مسئولان، دستگاه‌ها و نهادها، بحران‌هایی چون فرونشست رفع خواهد شد. در رابطه با مطالعه‌های فرونشست معاونت شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان و اداره‌کل راه، مسکن و شهرسازی قول‌های مساعدی داده بودند که شایسته است این مسائل هرچه‌زودتر حل شود.
ضرورت تقویت چاه‌های جذبی شهر اصفهان
عــبــاس حــاج‌رســولــیـهــا، رئیس کمیسیون اقـتـصادی، حــقـــوقــی وگردشگری شورای اسلامی شهر اصفهان: تقویت فونداسیون‌های ساختمانی باید بر اساس شرایط حاضر انجام شود و سازمان نظام‌مهندسی بیش از گذشته دقت داشته باشد. لازم است معاونت شهرسازی شهرداری چاه‌های جذبی سطح شهر را تقویت کند تا آب‌های سطحی در زمان بارش باران، داخل فاضلاب نرود و به سمت سفره‌های زیرزمینی هدایت شود. مسئولان رده‌بالای کشوری در خصوص برداشت‌های بی‌رویه در بالادست زاینده‌رود بی‌توجه هستند. همیشه نگران میراث فرهنگی، ابنیه تاریخی و میراثی شهر اصفهان بوده‌ام. اگر آسیبی به بناهای تاریخی اصفهان وارد شود، صدای آن در جهان خواهد پیچید و صدها بار بیشتر از حادثه متروپل آبادان اهمیت پیدا خواهد کرد.
طرح فرونشست زمین روی میز تصمیم‌سازی مدیریت استان
مــصطـفــی نــبــاتــی‌نژاد، رئیس مرکز پـــژوهــش‌هــای شورای اســلامــی شهر اصفهان: متولی حساسیت‌زدایی نخبگان در رابطه با فرونشست زمین،مدیریت شهری و شورای اسلامی شهر اصفهان است؛ اما به‌نظر می‌رسد در آینده برای مواجهه با این موضوع باید پیوست‌هایی رعایت شود و نباید بازدیدها و سخنان ما بر نگرانی مردم به‌عنوان مالکان ساختمان‌ها بیفزاید. موضوع مهم و بحرانی فرونشست زمین باید روی میز تصمیم‌سازی مدیریت شهری و مدیریت استان قرار گیرد و از اولویت‌ها خارج نشود؛ زیرا ارزش بسیاری دارد. گزارشی از فعالیت دوره گذشته مدیریت شهری در رابطه با آنالیز فرونشست زمین اصفهان که بر اساس GIS صورت گرفته است، ارائه شود تا پیوست‌های تصمیم‌سازی ما را تقویت کند؛ درواقع به‌نوعی شفاف بیان شود که این آنالیز چه نتایجی داشته است و چه باید کرد. نباید همه‌چیز را به ساختارها، حاکمیت و دولت‌ها ربط دهیم؛ باید درزمینه فرهنگ‌سازی عمومی و نهادینه‌کردن نوع برخورد با ساخت‌وسازها، استحکام ساختمان‌ها و رغبت مردم در نوع نماهای ساختمانی که بیشتر مربوط به معاونت شهرسازی و معماری می‌شود، فعالیت جدی‌تر داشته باشیم. معماری منازل باید به‌نحوی طراحی شود که مناسب با زیست و شرایط شهر باشد. بر اساس تحقیق‌های انجام‌شده، توجه به استحکام بناها در کشورهای شرقی آسیا بسیار حائز اهمیت است؛ بنابراین باید طی دو دهه آینده توجه به استحکام ساختمان‌ها جایگزین اولویت‌دادن به نماهای ساختمان شود. اگر قرار است پدیده‌ای به نام فرونشست به‌عنوان بحران کلان‌شهر اصفهان تعریف شود، باید مطالبه جدی کنیم تا این موضوع روی میز مدیریت بحران استان قرار گیرد و شاید نیاز به کارگروه‌های مستقلی نیز نباشد.
نبود متولی خاص برای بازار بزرگ اصفهان
 
احمد شریعتی، عضو شورای اسلامی شهر اصفهان: زمانی که بحرانی در کشور به‌وجود آید، همه بیدار می‌شوند و زنگ خطر به صدا درمی‌آید. مدیریت بحران باید در خصوص ایمنی بازار بزرگ اصفهان نیز حساس باشد؛ چراکه اندک آتش‌سوزی، فاجعه‌ای بزرگ به بار خواهد آورد. امروز بازار بزرگ اصفهان متولی خاصی ندارد؛ این در حالی است که مسئولیت همه مباحث بازار، شهرداری نیست. باید یک کار مطالعاتی و پژوهشی دقیق و علمی در این رابطه صورت گیرد تا علت‌ها دقیق مشخص و دسته‌بندی خاص شود.لزوم رسیدن به یک گفتمان واحد درزمینه فرونشست عــلــی صــالحــی، سخن‌گو و عضو هیئت‌رئیسه شورای اسلامی شهر اصفهان: هر حادثه‌ای که درزمینه فــرونــشســت اتفاق مــی‌افــتــد، خود یک رسانه است. ما به اندازه تعداد شهروندان رسانه داریم؛ بنابراین با وقوع هر حادثه، سکوت تصمیم‌گیران و حاکمیت دیوار بی‌اعتمادی را بلندتر می‌کند؛ حتی اگر به بهانه تزریق آرامش به جامعه باشد.سکوت ما در قبال مشکلات و بحران‌ها، باعث بدترشدن اوضاع می‌شود و بر اذهان مردم تأثیر می‌گذارد. در برابر مشکلاتی چون آلودگی هوا، آب و فرونشست زمین، حاکمیت خود باید راوی معضل‌ها باشد. درزمینه فرونشست زمین نیز باید مدیریت ارشد استان و مدیریت شهری به گفتمانی واحد برسند. در گفتمان واحد ابتدا باید مسئله را صحیح تعریف کنیم؛ سپس راهکارها ارائه شود. برگزاری چنین جلسه‌ها و اجتماع‌هایی برای یافتن راهکار مناسب، مثبت ارزیابی می‌شود. آیا در خصوص بازگشایی چهار نوبته زاینده‌رود در طول ۶۰ روز گذشته که بی‌سابقه بوده، پایش اطلاعاتی انجام شده است تا این اقدام در احیای سفره‌های زیرزمینی اثربخش باشد؟ ازبین‌بردن امید مردم، شاید ده‌ها برابر بیشتر از مشکل فرونشست زمین تبعات داشته باشد؛ بنابراین باید تلاش کنیم یک گفتمان قاطبه، صحیح، مسئله‌محور و علمی در این زمینه مطرح شود.
ضرورت توسعه متوازن فضای سبز اصفهان
 
امیر سامع، عضو هیئت‌رئیسه شورای اسلامی شهر اصفهان: برای مسائلی همچون فرونشست زمین دنبال معجزه می‌گردیم؛ این در حالی است که اگر برای رفع مشکلات، گام‌به‌گام حرکت کنیم،به نتیجه خواهیم رسید. باید بدانیم که شهر اصفهان در بخش کشاورزی و صنعت، سهم و حقابه دارد؛ البته درزمینه برداشت آب نیز با یکدیگر مسابقه نداریم؛ بنابراین توسعه فضای سبز اصفهان هم باید متوازن باشد که در این راستا طبق آخرین اقدامات، بر سیستم آبیاری بهره‌ور و هوشمند برای شهرداری تأکید شده است. شهرداری ۳۵ هزار چاه جذبی در سطح شهر دارد که کف‌روبی و ترمیم آن‌ها مهم است؛ بنابراین باید اقداماتی را در زمان‌هایی که آب بازگشایی می‌شود، به نفع بستر رودخانه و جذب آب برای سفره‌های زیرزمینی انجام دهیم. باید یکی از مصوبات سفر ریاست‌جمهوری این باشد که کمیته‌ای متشکل از افراد علمی، متخصص، مدیران اجرایی استان و فرااستان تشکیل شود و واقعیت موضوع را به‌صورت ویژه بررسی، مستند و گزارش کنند. باید پویش «هر اصفهانی یک چاه جذبی» را برای جمع‌آوری آب باران و آب خاکستری راه‌اندازی کنیم؛ زیرا اصفهانی‌ها این ظرفیت را دارند که هرکدام یک چاه در منازل خود حفر کنند و از آن به نفع شهر و شهروندان بهره
 ببرند.
زنگ خطر وقوع حادثه متروپل در اصفهان
 
نــاصــر اکبــری، ســرپــرســت شــرکــت آب‌وفاضلاب استان اصفهان: اجرای چاه‌های جذبی برای زمان وقوع باران در شهر بسیار اهمیت دارد. ارائه مجوز احداث شیرخانه لازم برای پیشگیری از وقوع بحران ضروری است. فرونشست زمین زنگ خطری برای وقوع حادثه متروپل آبادان در اصفهان است؛ زیرا در برخی خطوط، میان لوله‌های آب دو سانتی‌متر فاصله افتاده است که با اندک رانش زمین دچار بحران جدی می‌شود. ارائه مجوز احداث شیرخانه موردنیاز برای پیشگیری از وقوع بحران یکی از مهم‌ترین درخواست‌های شرکت آب و فاضلاب استان است. فرونشست دو ضرر عمده برای شهر دارد؛ آسیب به آبخوان و آسیب به شبکه فاضلاب هنگام بارش باران، اتفاق‌های ناگواری را برای شهر رقم می‌زند؛ بنابراین استفاده از چاه‌های جذبی در زمان وقوع باران بسیار مهم است.
لزوم رسیدن به یک فهم مشترک در رابطه با فرونشست
بهرام نادی، عضو کارگروه فرونشست زمین: امروز اگر موضوع فرونشست زمین مطرح می‌شود، به این دلیل است که نشانه‌هایی از یک واقعه بزرگ نمایان شده است. طبق نقشه‌ها توسعه شهر و ایجاد فضای بیشتر برای جمعیت و شغل بیشتر محقق شده است. نباید ادعا کرد که می‌توان فرونشست را کنترل کرد. امروزه شهرها درگیر مسائل متعدد محیط‌زیستی همچون آلودگی هوا و کمبود آب هستند؛ ازاین‌رو به‌مرور شاهد اتفاق‌های ناگواری در شهرها خواهیم بود. علت وقوع حادثه متروپل این است که عده‌ای چشم خود را روی کمبودها بسته‌اند. درخصوص فرونشست فرضیه‌های مختلفی مطرح است؛ یکی از این فرضیه‌ها آن است که ترک ایجادشده در پل‌های تاریخی به علت قدیمی‌بودن پل اتفاق افتاده که یک تفکر اشتباه است؛ زیرا روی پل شهرستان که قدیمی‌ترین پل محسوب می‌شود و روی بستر سنگی ایجادشده، هیچ نوع ترکی وجود ندارد. فرضیه دوم در خصوص ترک‌های ساختمانی این است که حتی ساختمان‌های جدید با استحکام بالا نمی‌توانند در مقابل فرونشست دوام داشته باشند و با گسترده شدن پی ساختمان هم مشکل رفع نمی‌شود. فرضیه بعدی مطرح می‌کند که خاک سست و زراعی و آب زیر بناهای مسکونی وجود دارد که باعث ایجاد ترک در ساختمان‌ها می‌شود که این فرضیه نیز اشتباه است؛ زیرا طی چندین سال گذشته زاینده‌رود و مادی‌ها خشک بوده است. باید به یک فهم مشترک در رابطه با فرونشست برسیم.
 غیرقابل‌پیش‌بینی  بودن فرونشست
احــمــــد بــنــاکــار، رئــــیـــس ســـازمـــان نظام‌مهندسی استان اصفهان: موضوع فرونشست در کشور و حتی دنیا مطرح است؛ در کشور ایران نیز تقریبا همه استان‌ها با آن درگیر هستند و در اصفهان از مرکز شهر به سمت دشت برخوار این پدیده در حال پیشروی است. یکی از راهکارهای رفع این معضل، کاهش بارگذاری در مناطقی است که تحت تأثیر فرونشست قرار دارد؛ البته این یک راهکار است و پیشگیری، درمان و مُسکن تلقی نمی‌شود. موضوع‌هایی مانند تقویت فونداسیون ساختمان، مستحکم‌کردن ستون سازه‌ها و آزمایش ژئوتکنیک هیچ کمکی به فرونشست نمی‌کند. در طراحی ساختمان، جهت و شدت باد و قدرت زلزله محاسبه می‌شود؛ اما در رابطه با فرونشست نمی‌توانیم محاسبه‌های دقیقی داشته باشیم؛ زیرا پدیده فرونشست غیرقابل‌پیش‌بینی است. ما هیچ‌گونه آیین‌نامه‌ای در طراحی سازه‌ها و ساختمان‌ها در ایران و شاید در جهان برای فرونشست نداریم؛ گرچه مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی اصفهان در حال انجام مطالعات در این زمینه است و احتمال ابلاغ دستورالعمل‌هایی در این خصوص وجود دارد.
لزوم کاهش بار چاه‌هایی که در منطقه فرونشست قرار دارد
 
حمیدرضا صفوی، استاد دانشگاه صنعتی اصفهان: راه‌حل‌های مربوط به فرونشست زمین، مربوط به محدوده شهر اصفهان نمی‌شود؛چراکه برخی تصمیم‌ها و اتفاق‌هایی که بر فرونشست تأثیرگذار است، خارج از محدوده شهر اصفهان انجام می‌شود. در شهرداری اصفهان دو پروژه، یکی، شامل استحصال و استفاده از آب‌های سطحی با ۷۰درصد پیشرفت و دیگری، تحت عنوان مطالعات فرونشست زمین و بررسی دلایل آن با پیشرفت 20درصدی در حال انجام است. تصمیم‌هایی که برای بارگذاری جدید از بیرون شهر اصفهان گرفته می‌شود، ازجمله مسائلی است که باید مراقب باشیم. میزان برداشت آب توسط سنگ‌بری‌ها در شمال شهر اصفهان در سال‌های اخیر، باعث افزایش عمق چاه آن‌ها شده که موضوعی کاملا رها شده است. در این راستا، باید بار چاه‌هایی که در منطقه فرونشست قرار دارد، به‌شدت کاهش یابد؛ زیرا برداشت از چاه‌ها علاوه بر کاهش سطح آبخوان، به‌طور موضعی نیز فرونشست را تشدید می‌کند؛ ازاین‌رو آبفا و شهرداری باید در قبال چاه‌های خود دقت بیشتری داشته باشند. البته این نکته را باید مطرح کرد که دلیل فرونشست همه ساختمان‌ها، کاهش سطح آب‌های زیرزمینی نیست؛ چه‌بسا برخی از مناطق روی خاک دستی بنا شده‌اند. همگی آگاه باشند که باید درباره انتظارها و بارگذاری‌های بیش‌ازاندازه، از خارج شهر بر زاینده‌رود و موضوع انتقال آب به‌شدت حساس باشیم.
لزوم به‌روز شدن قوانین ساختمانی
امیرحسین حلاجی، معاون دادستان عمومی و انقلاب شهرستان اصفهان: قوانین و استانداردهای ساختمانی باید به‌روز شود. به‌عنوان مدعی‌العموم در صورت بروز هرگونه حادثه‌ای، هیچ سازمان و فردی را رها نخواهیم کرد. در خصوص موضوع فرونشست باید وارد فضایی شویم که راهکارهای عملیاتی و اجرایی ارائه کنیم. درواقع راهکارها باید کاملا کاربردی و عملیاتی باشد. باید بانک اطلاعاتی مؤثر و جامع درزمینه بروز فرونشست داشته باشیم. پیرو این بانک، چنانچه نقطه‌ای در شرایط بحرانی قرار دارد و اطراف آن برداشت مجاز یا غیرمجاز انجام می‌شود، باید به قید فوریت گزارش آن را به دادستانی ارجاع کرد تا موضوع در اسرع وقت رسیدگی شود. در بانک اطلاعاتی باید نقش پساب پررنگ‌تر دیده شود. تأثیر جریان دائمی زاینده‌رود موضوع مهمی است که باید اثرات آن بر فرونشست زمین بررسی شود. در این راستا باید بدانیم مدت‌زمان بازگشایی زاینده‌رود چه تأثیری بر فرونشست زمین می‌گذارد. وضعیت بحرانی است و در این زمینه با کسی تعارف نداریم. اسناد بالادستی باید ملاک حرکت ما باشد. در این راستا لازم است وظایف هر سازمان مشخص و روشن باشد. قطعا سازه‌های شهری باید سبک‌تر شود. نمی‌توانیم به این دلیل که فرونشست یک پدیده مجهول است، از وظایف خود غفلت کنیم. ما به‌عنوان مدعی‌العموم در صورت بروز هرگونه حادثه‌ای، هیچ سازمان و فردی را رها نخواهیم کرد.
ارتباط معنادار فرونشست با کاهش آب‌های زیرزمینی
 
مــنــصــور شــیــشــه‌فــروش، مـدیــرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان: فرونشست زمین ارتباط معناداری با کاهش آب‌های زیرزمینی دارد. نیاز است وزارت راه‌وشهرسازی طرح جامع و نقشه‌راه ارزیابی خطر سازه‌ها در برابر فرونشست را تدوین کند. بر مبنای قانون هر دستگاه و سازمانی متولی رسیدگی به یک موضوع است؛ به‌طور مثال، درزمینه مسائل زیست‌محیطی، سازوکار لازم را سازمان محیط‌زیست تعیین می‌کند. قانون در رابطه با پدیده‌های زمین‌ساختی مانند زلزله، رانش و فرونشست، وزارت راه و شهرسازی را خطاب قرار داده است و این سازمان باید درزمینه ارزیابی خطر و چگونگی تاب‌آوری اقدام کند. اخیرا وزیر راه و شهرسازی در این رابطه پروتکلی را به تمام زیرمجموعه‌های وزارتخانه ابلاغ کرده و در این خصوص وظایف هر سازمان مشخص شده است. وزارت راه‌وشهرسازی باید طرح جامع و نقشه راه ارزیابی خطر سازه‌ها در برابر فرونشست را تدوین کند. وزارت نیرو مکلف شده است در کارگروهی به نام «سازگاری با کم‌آبی» تمام برنامه‌ها برای جبران آب سفره‌های زیرزمینی را مشخص کند؛ وضعیت آبخوان‌ها نیز در این زمینه باید مشخص شود که مسئول این موضوع در استان، شرکت آب‌منطقه‌ای است. قانون برای جبران کسری آبخوان‌ها، احیای رودخانه و نحوه سازگاری با کم‌آبی، وزارت نیرو و شرکت آب منطقه‌ای و در خصوص مسائل فنی و مهندسی، وزارت راه‌وشهرسازی را مکلف کرده است. اگر امروز دستگاه‌های مختلف از میزان دقیق نرخ فرونشست زمین در مکان‌های مختلف شهر صحبت می‌کنند، به دلیل همت ۱۶ گروه محقق و پژوهشگر بوده است که تحت مدیریت بحران فعالیت داشتند. دولت سازمان زمین‌شناسی را مکلف به تعیین و پایش اطلس فرونشست زمین در استان‌ها کرده است. اصفهان اولین استانی بود که این اقدام را انجام داد. کمیته‌ای با عنوان پیشگیری و کاهش اثرات فرونشست زمین تشکیل شده است تا به این مهم بپردازد. دو گروه از سازمان آتش‌نشانی و یک گروه از هلال‌احمر استان اصفهان به محل حادثه مترو پل آبادان اعزام شده‌اند که به سگ‌های زنده‌یاب مجهز
 هستند.
 شناسایی بناهای متأثر از فرونشست
 
وحید مهدویان، معاون شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان: بر اساس مطالعه‌های انجام‌شده، محدوده‌ها و بناهای متأثر از فرونشست و ابعاد آن در اصفهان شناسایی‌شده است. واقعیت فرونشست در اصفهان را نمی‌توان منکر شد؛ اما باید به این نکته اذعان کرد که فرونشست، پدیده‌ای کشوری است و تنها مختص شهر اصفهان نیست؛ ضمن اینکه باید اعلام کرد همه شهر نیز درگیر این موضوع نیست. 
در ارتباط با پدیده فرونشست در اصفهان نباید دچار یک بزرگ‌نمایی مخرب شویم و با ارائه اطلاعات نادرست شهروندان را نگران کنیم؛ بلکه باید به‌عنوان مسئولان شهر و در چارچوب وظایف قانونی، به دنبال ارائه راهکارهای فنی باشیم. محدوده‌ها و بناهای متأثر از فرونشست و ابعاد آن در اصفهان شناسایی شده است. نیاز است با نگاه نقطه‌زنی و هدفمند، راهکارهای مقابله با فرونشست در تمام حوزه‌ها ازجمله شهرسازی و معماری بررسی شود.
  • اصفهان زیبا
    پایگاه خبری اصفهان زیبا

    زهره قندهاری