پل‌فلزی ۶۳ساله شد

وقتی حرف از پل‌های اصفهان می‌شود، همه محو پل‌های صفوی اصفهان هستند؛ اما چند پل معاصر هم داریم که اگر به‌قاعده نبودند و از پس نقششان برنمی‌آمدند، پل‌های تاریخی‌مان هم دچار آسیب می‌شدند. پل فلزی ازجمله این پل‌هاست که همین روزها ۶۳ ساله شده و به همین مناسبت نگاهی داریم به تاریخ این پل.
تاریخ انتشار: 02:13 - پنجشنبه 1401/03/5
مدت زمان مطالعه: 3 دقیقه
no image
روز چهارشنبه ۲۹ اردیبهشت‌ ۱۳۳۸، پل فلزی اصفهان که اولین پل بزرگ بتنی و فلزی کشور و اولین پل رسمی و غیرتاریخی ماشین‌رو روی زاینده‌رود بود، توسط نخست‌وزیر وقت ایران «دکتر منوچهر اقبال» افتتاح شد. داستان ساخت پل فلزی ازاین‌قرار بود که در ۱۳۲۷ خورشیدی جهت حفظ پل‌های تاریخی اصفهان و کاهش تردد روی آن‌ها، به توصیه شاه، عملیات ساخت پل جدیدی روی رودخانه زاینده‌رود شروع شد که بعدها به نام پل فلزی نام‌گذاری شد.ساخت این پل در ۱۳۲۷ خورشیدی توسط شرکت ایرانی آراسته شروع شد؛ ولی با مشکلاتی که بعدها برای این شرکت پیش آمد، ساخت این پل به اتمام نرسید و ساختمان پل تا ساخت پایه‌ها و ستون‌های بتنی پیش رفت و کار در آن مرحله متوقف شد. در مرداد ۱۳۳۵ قراردادی به‌منظور ساخت بدنه فلزی پل که باید روی پایه‌ها و ستون‌های باقی‌مانده نصب می‌شد، با شرکت فرانسوی دایده و ایفل بسته شد و پس از ساخت بدنه فلزی توسط فرانسوی‌ها، قرارداد دیگری در خرداد ۱۳۳۷ به مدت ۱۸ ماه با شرکت ایرانی نوید برای نصب بدنه و تشکیلات ساخته‌شده فلزی روی ستون‌ها و پایه‌های بتنی منعقد شد. شرکت ایرانی نوید هم با کار شبانه‌روزی و جذب کارمندان زیاد ظرف مدت ۹ ماه (۹ ماه هم زودتر از موعد مقرر ۱۸ ماهه) توانست نصب و تکمیل این پل را به سرانجام برساند.پل فلزی اصفهان در زمان افتتاح، بزرگ‌ترین پل فلزی و بتنی ایران و اولین پل غیر تاریخی و ماشین رو اصفهان روی رودخانه زاینده‌رود  بود.
برخی از مشخصات پل فلزی اصفهان در زمان افتتاح
هزینه کل ساخت پل: ۵٫۵ میلیون تومان.هزینه ساخت پایه‌های بتنی: ۲٫۵ میلیون تومان.هزینه بدنه فلزی: یک میلیون تومان.هزینه خرید قطعات، ترخیص از گمرک، حمل‌ونقل و نصب آن‌ها در محل: ۱٫۵ میلیون تومان.هــزیــنــه عمـلــیــات حـفــاظــتــی و خاک‌ریزی: ۵۰۰٫۰۰۰ تومان.طول پل: ۱۳۶ متر.عرض پل: ۱۶ متر.پیاده‌روهای طرفین پل: هرکدام ۲٫۵ متر.بخش ماشین‌رو: ۱۱ متر.وزن پل: ۳۷۳ تن.تـعـداد دهــانــه‌هــای پل: پنج دهانه.اندازه دهانه‌ها: بزرگ‌ترین آن ۲۹٫۴۰ و کوچک‌ترین آن ۲۵٫۴۰.ظرفیت عبور از پل: ۹ وسیله نقلیه هرکدام به وزن ۴۵ تن در ردیف‌های سه‌تایی.در دهه 90 مسئولان شهری اصفهان برای سبک‌کردن بار ترافیکی، به این نتیجه رسیدند که پل فلزی باید تعریض شود. کلنگ این طرح هم در ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۵ با اعتبار ۱۳ میلیارد تومان به زمین زده شد و حدود یک سال بعد هم در ۲۲ خرداد ۱۳۹۶ پــل فـــلــزی بــه بــهــره‌بــرداری رسید. در این طرح، پل فلزی از هر طرف ۱۰ متر تعریض شد و عرض آن از ۱۶ متر به ۳۶ متر رسید؛ به این صورت که پیاده‌روهای طرفین به چهار متر و بخش ماشین‌رو هم به ۲۸ متر افزایش پیدا کرد. این پل امروزه مورداستفاده مردم عزیز اصفهان است و خیابان‌های شهید بهشتـی و حکیــم‌ نظامی را بــه هـم مـتـصـل مــی‌کنـد؛ ولی با خشک‌بودن زاینده‌رود و ریزشی که در زیر پوست اصفهان براثر بی‌آبی و فرونشست زمین در حال وقوع است، احتمالا آینده خوبی در انتظار این پل و پل‌های دیگر و کلیه بناها و ساختمان‌های اصفهان نیست. به امید جریان دائمی زاینده‌رود و به امید روزی که حق ضایع‌ و غصب‌شده اصفهان به این شهر زیبا بازگردانده و زاینده‌رود همیشه پــر آب و دارای جـریــان دائــمــی شود. در پایان بد نیست یادی کنیم از دکتر منوچهر اقبال، نخست‌وزیر وقت ایران که پل فلزی اصفهان توسط او افتتاح شد. مرحوم دکتر منوچهر اقبال، پزشک بیماری‌های عفونی بود و به‌مرور به یکی از رجال و دولتمردان بزرگ عصر پهلوی دوم تبدیل شد. او حدود ۶۳ سمت شغلی دولتی و غیردولتی را به‌مرور تجربه کرد که مهم‌ترین آن‌ها نخست‌وزیری ایران، ریاست شرکت ملی نفت ایران، ریاست دانشگاه‌های تبریز و تهران، وزارت در چندین وزارتخانه، وزارت دربار شاهنشاهی، نماینده مجلس شورای ملی، سناتور مجلس سنا، سفیر کبیر ایران، استاندار و خیلی موارد دیگر بود که ذکر آن در این مقاله نمی‌گنجد. نام دکتر اقبال قبل از انقلاب روی دروازه شیراز یا میدان فعلی آزادی اصفهان بود. او در چهارم آذر ۱۳۵۶ فوت کرد و در مشهد به خاک سپرده شد. ظاهرا امروزه آرامگاه دکتر اقبال هم مثل آرامگاه اسداللّه اعلم که در همان مشهد است، بی‌نام‌ونشان و فاقد سنگ مزار است. باشد که خداوند همه وطن‌پرستان و خدمتگزارانِ به ایران و این مرزوبوم را رحمت فرماید و همه خائنان و بدکاران را نیز به سزای اعمال خود برساند.پل فلزی اما در کنار پل‌های مهمی روی زاینده‌رود ایجاد شده و باید گفت استمرار تجارب در معماری گذشته ایران، همواره به شکل سنتی وجود داشته است. حفظ و تداوم این سنت‌ها در راستای پاسخ‌گویی به نیازهای جدید، پایه‌ای برای نوزایی آثار بدیع و در عین حال مورد پذیرش جامعه بود. پل‌های تاریخی اصفهان، نمونه‌ای از تکوین و تکامل چنین روندی است که در دوره صفویه به اوج شکوفایی رسید. این شکوفایی که با مرمت پل‌های گذشته و احداث پل‌های جدید همراه بود، به دلیل رونق تجارت، پایتختی اصفهان و گسترش شهر به سمت رودخانه زاینده‌رود ایجاد شد. اصفهان در گذر ایام، پل‌های متفاوتی را بر روی زاینده‌رودش تجربه کرده که هر کدام کارکرد و تعریف خودشان را در فضای شهری این خطه ایفا 
کرده‌اند.کسی در پیش مردم سربلند است که هر کس از وجودش بهره‌مند ‌است.
.
 
 
  • اصفهان زیبا
    پایگاه خبری اصفهان زیبا

    ناصر چنگانیان خوراسگانی