به گزارش اصفهان زیبا؛ در میانه خیزش جهانی واژه «مقاومت» پس از رخدادهای هفتم اکتبر، مجله اندیشهمحور «چراغ صبح» در اصفهان، با اختصاص شماره کامل خود به این مفهوم راهبردی، گامی بلند در راستای پر کردن خلأ تئوریک این گفتمان برداشته است. فرزانه سادات کمیلی مدیر مطالعات راهبردی حوزه هنری استان اصفهان در گفتوگو با «اصفهان زیبا»، از انگیزهها، چالشها و چشمانداز این حرکت فکری میگوید.
چه انگیزهها یا رویدادهای خاصی باعث شد تصمیم بگیرید یک شماره کامل را به حوزه مقاومت اختصاص دهید؟
گرچه به درازای تاریخ، خاورمیانه عجین با مقاومت بوده است؛ اما به طور ویژه، از هفتم اکتبر به اینسو، مقاومت به سکه رایج واژگانی در خاورمیانه تبدیل گشته و هرچه زمان سپری شده، ورای خاورمیانه، طرفداران خود، در سطح جهان را نیز با خود همراه ساخته است. در این میان برای ایران و به طور ویژه برای اصفهان که مهر مقاومت را بر تارک تاریخ خود منقوش دارند، عین کملطفی است که از قطار مقاومت جهانی جا بمانند. احیای چراغ صبح، ادای دینی اندیشهای نسبت به رخدادهای اخیر و اظهار میل به تحقق ایده مقاومت است.
چرا پرداختن به این مفهوم در زمان حال را ضروری میدانید؟
به نظر میرسد در شرایط کنونی و به طور خاص پس از جنگ 12 روزه، پرداختن به امر مقاومت به قدری ضروری به نظر میرسد که اگر به آن نپردازیم، باید از انگیزههایمان پرسش شود.
در این شماره، حوزه مقاومت را چگونه تعریف و تحدید کردهاید؟ آیا بر ابعاد خاصی (فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، هنری، روانشناختی، تاریخی) تمرکز بیشتری داشتهاید؟
باتوجهبه برآیند محتوایی یادداشتهای مجله باید عنوان داشت، مقاومت بخشی جداگانه از زیست بشری نیست؛ مقاومت، عین زندگی است و ابعاد این امر به وسعت و تنوع ابعاد زندگی است. ازاینرو تلاش گردید وسعت و تنوع حوزه مقاومت، در مجله انعکاس یابد. مخاطبان مجله، حین مطالعه این شماره، حضور جدی مقاومت را در عرصههای روابط بینالملل، مدیریت، زبان و ادبیات فارسی، مطالعات میانفرهنگی، فلسفه، تاریخ، مذهب، جامعهشناسی، اندیشه سیاسی و روانشناسی درخواهند یافت.
آیا تلاش کردید تعریف جدیدی از مقاومت ارائه دهید یا روایتهای موجود را بسط دادید؟
اکنون، پیشفرض ذهنی قاطبه افراد جامعه در خصوص مقاومت، پیشفرضی نظامی سیاسی است و همین امر متأسفانه سبب شده است بخشی از جامعه مقاومت را وظیفهای مختص نظامیان و سیاسیون دانسته و خود را از مشارکت در آن، بازدارند. تلاش مجله متمرکز بر این امر بود که انصراف از مقاومت، انصراف از زیستن است؛ نه مطلوب است و نه ممکن.
معیارهای شما برای انتخاب نویسندگان، هنرمندان و موضوعات این شماره چه بود؟
تلاش شد در این شماره، اهالی نظر و اندیشه، اساتید دانشگاه و فعالان فرهنگی شهر که دغدغهمند نسبت به امر مقاومت بودند، یادداشتنویسی کنند.
چگونه سعی کردید تنوع صداها و دیدگاهها را در مورد مقاومت منعکس کنید؟
قطعاً و حتماً تنوع دیدگاهها در خصوص مقاومت به 13 یادداشت مجله محدود نخواهد بود، اما تلاشها بر این مبنا صورت گرفت که با توجه به ظرفیتهای موجود، رنگین کمانی از آرا را انعکاس دهیم.
آیا با چالش خاصی در جذب مشارکتکنندگان یا محتوای مناسب مواجه شدید؟
برخی از عزیزان قول یادداشتنویسی دادند؛ اما به دلیل مشغله و یا ملاحظات شخصی، ما و مخاطبان را از شنیدن ایدههایشان محروم داشتند.
شماره حاضر از چه ژانرها و قالبهای بیانی مختلفی (مقاله، داستان، شعر، نقد، گفتگو، تصویر و…) برای پرداختن به مقاومت استفاده کرده است؟ دلیل این تنوع چه بود؟
بهرسم شمارههای پیشین، چراغ صبح در دوره جدید، به قالب پیشین (یادداشتنویسی) وفادار ماند، چرا که یادداشتنویسی، گونهای جدی و متناسب برای اندیشهورزی است.
به نظر شما کدام قالب بیانی قدرت بیشتری در انتقال مفهوم و حس مقاومت دارد؟
حوزه هنری واجد واحدهای گوناگون هنری است از جمله واحد هنرهای تجسمی، واحد هنرهای تصویری، واحد ادبیات پایداری، واحد آفرینشهای ادبی، واحد تئاتر و واحد مطالعات راهبردی. واحد مطالعات راهبردی حوزه هنری، مسئولیت خلق و اشاعه اندیشه در حوزه هنری را بر عهده دارد و مجله چراغ صبح، تلاشی اندیشهای در مواجهه با امر مقاومت بوده است. سایر واحدها که متمرکز بر حوزه هنر هستند، نیز در قالبهای تخصصی خود به این مهم پرداختهاند.
آیا الگو یا مضمون مشترکی در میان اکثر آثار ارائه شده وجود داشت؟
همانطور که پیشتر نیز اشاره شد، یادداشتها در عین تنوع رشته و منظر بحث، در ضرورت وجود مقاومت صحیح، بهعنوان رکنی معنادار در زندگی و افق گشا برای آینده، اشتراک مضمون داشتند.
بزرگترین چالشهای فکری، حرفهای یا حتی عملی که در گردآوری و تدوین محتوای مربوط به مقاومت با آنها مواجه شدید، چه بود؟
ازآنجاکه بخشی از تفکر و تأمل از طریق نوشتن محقق میگردد و نویسنده با نوشتن، ایده خود را بیرونی و پرورده میسازد، فقدان فضای نوشتار اندیشهای در سالهای اخیر در شهر اصفهان، ضعفی در زمینه تفکر همراه با نوشتن ایجاد نموده است که امیدواریم با چاپ شمارههای آتی این ضعف به قوت بگراید.
آیا نگرانی خاصی درباره نحوه دریافت یا تفسیر این شماره توسط مخاطبان مختلف دارید؟
باتوجهبه اینکه جهت سهولت دسترسی و خرید مجله توسط مخاطبان، دو طریق حضوری (فروشگاه سوره مهر واقع در میدان انقلاب) و اینترنتی (سایت چهارباغ) تمهید گشته، به امید خدا نگرانی خاصی در این زمینه وجود نخواهد داشت.
مخاطب ایدهآل شما برای این شماره کیست؟
هم عموم و هم نخبگان، مخاطب مجله چراغ صبح هستند. امید بر آن بستهایم که با تأمل خارج از پیشفرضهای مرسوم و عمیق نگریستن به موضوعات، ضمن دمیدن بر فضای رخوت بار اندیشهای در شهر، موجبات ارتقای نگرش عمومی را نیز فراهم آوریم.
آیا این شماره را بیشتر یک اثر «توصیفی» میدانید یا «تجویزی»؟
اغلب یادداشتها از توصیف، سیر نوشته را آغاز کرده و با ارائه راهکار، نوشته را به اتمام رساندهاند.
این شماره چگونه میتواند به غنای این گفتمان کمک کند؟
به دلیل تنشهای تاریخی در منطقه خاورمیانه، مقاومت به واژهای پربسامد در این خطه تبدیل شده است؛ اما آنچه جای خالی آن احساس میشود، خلأ تئوریک در این زمینه است. مقاومت متأسفانه هنوز نتوانسته در ساحت نظر و تئوریک خود را صورتبندی و قوام گفتمانی برای خود ایجاد نماید و سپس ایده گفتمانی خود را در سطح جهان اشاعه دهد. چراغ صبح، فتح بابی است برای نظرورزی پیرامون این مهم.
آیا این شماره را سرآغاز پرداختن مستمرتر به این موضوع در نشریه خود میدانید؟ برنامهای برای شمارههای بعدی یا پیگیری مضامین مطرح شده دارید؟
چراغ صبح در هر شماره، موضوعی خاص را به اقتضا شرایط محل تمرکز اندیشهای خود قرار میدهد. به یاری خدا، شماره آتی به موضوع «ایران» اختصاص خواهد داشت.
به نظر شما حوزه مقاومت در آینده نزدیک با چه تحولات یا چالشهای جدیدی مواجه خواهد شد؟
ازآنجاکه مقاومت امری در سیلان و پویاست، پیشبینی آینده آن بهراحتی ممکن نیست. مقاومت، گرهخورده به طلب، تدبیر، تلاش، توکل و اقتضائات دوران است؛ به هر میزان، طلب جدی، تدبیر دقیق، تلاش بیامان و توکل خالصانه باشد، امید به بهرهگیری از اقتضائات دوران در جهت پیروزی بیشتر است. نظر به وفاق اجتماعی در طلب و توکل، تدبیر و تلاشها جهت پیروزی، انشاءالله به بار خواهد نشست.
چه پیام یا درخواست خاصی از مخاطبان پس از خواندن این شماره دارید؟
چراغ صبح خود را مقید به بازخوردگیری از مخاطبان میداند. ازاینرو از مخاطبان خواهانیم که نظرات ارزشمند خود را در خصوص شماره اول از دور دوم مجله با ما به اشتراک بگذارند و همراه و همدل ما در ارتقای کمی و کیفی مجله در شمارههای آتی باشند.
آیا نکته مهمی درباره این پروژه ویژه باقیمانده که دوست دارید به آن اشاره کنید؟
چراغ صبح تمایل دارد همسو با تریبوندهی به اساتید و مجربان حوزه اندیشه، فضا را برای اظهار آرای نسل جوانتر نیز فراهم آورد، به همین سبب از اهالی جوان عرصه اندیشه دعوت میکند در نوشتن مطلب مشارکت یابند.