به گزارش اصفهان زیبا؛ صدای آژیر قرمز به گوش میرسد؛ هشداری از اعماق جنگی ناخواسته که بر کشورمان ایران تحمیل شده بود. «توجه! توجه! صدایی که هم اکنون میشنوید، اعلام خطر یا وضعیت قرمز است.
اصفهان شهری با قدمت هزاران ساله که آوازهاش با گنبدهای فیروزهای، پلهای صفوی، مساجد باشکوه، خانههای تاریخی و بازارهای پر از هیاهو در سراسر جهان پیچیده است در دل دهه 60 بارها و بارها وضعیت قرمز جنگ را تجربه کرد. دشمن نه تنها جانها را نشانه گرفتهبود، بلکه آثار تاریخی هزاران ساله این شهر را نیز آماج حملات خود قرار داد. از آن دوران تلخ در تاریخ «نصف جهان» هر خشت فروریخته از میراث گرانبهای شهر و هر ترک بر گنبدهای فیروزهای آن، روایتی شد از پایداری و مقاومت ستودنی مردمان این شهر تاریخی…
نمایشگاه «آژیر قرمز» همزمان با هفته دفاع مقدس، با اجرای اداره گردشگری شهرداری در مسجد جامع تاریخی اصفهان برگزار شد و اصحاب رسانه به همراه رضا دردشتی؛ راهنمای گردشگری در این برنامه شرکت کردند.
تورلیدر و فعال گردشگری مقاومت گفت: در سال 1954 میلادی کنفرانسی به همت یونسکو در لاهه برگزار شد که در آن کنوانسیونی درباره حفاظت از میراث فراهنگی در برابر صدمات ناشی از جنگ به تصویب رسید.
این کنوانسیون، جامعترین و معتبرترین سند بینالمللی در این زمینه شناخته میشود. او ادامه داد: زمانی که جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه ایران آغاز شد، هر دو کشور ایران و عراق به پیماننامه لاهه سال 1954 با موضوع حفاظت از میراث فرهنگی در زمان مخاصمه مسلحانه پیوسته و آن را امضا کرده بودند. با این حال حتی امضای این معاهده هم نتوانست بسیاری از آثار تاریخی ایران و اصفهان را از گزند حملات دشمن در امان نگه دارد.
حمله هوایی به میراث نصف جهان
رضا دردشتی با بیان اینکه شهر اصفهان در طول هشت سال دفاعمقدس دهها بار هدف حملات هوایی دشمن قرار گرفت، تصریح کرد: در این حملات، 93 اثر از میراث فرهنگی «نصف جهان» شامل مساجد و خانههای تاریخی، مدارس علمیه، بازارها، حمامهای تاریخی، امامزادهها و مقابر، منارهها و عمارتهای تاریخی به صورت مستقیم و غیرمستقیم آسیب دیدند.
همچنین در میان آثار تاریخی اصفهان که در این جنگ تحمیلی بیشترین آسیب را متحمل شدند، میتوان به مسجد جامع اصفهان و بازار مجاور آن، بازارچه دردشت، مسجد آقا نور، مسجد حاج محمد جعفر آبادهای و خانه شیخ الاسلام اشاره کرد. اتفاقات هشت سال دفاع مقدس نشان داد رژیم بعثی عراق تنها به حمله و تسخیر ایران فکر نمیکرد، بلکه یکی از اهدافش تخریب آثار تاریخی و هویت باستانی کشورمان بود.
روایت بمباران مسجد جامع در اسفند 1363
او اظهار کرد: ساعت 12:45 دقیقه چهارشنبه 22 اسفند 1363، بمبافکنهای عراقی در یک حمله هوایی محور سبزهمیدان و بازار قدیمی اصفهان را بمباران کردند. در این حمله دو راکت به نزدیکی گنبدهای جنوبی و شمالی مسجد جامع اصابت کرد.
در نتیجه بخشهایی از فضای شبستان جنوب شرقی (کتابخانه سلجوقی) در کنار گنبد خواجه نظام الملک (گنبد جنوبی) بازار عربان و کاروانسرای شکربیک در 250 متری گنبد تاجالملک (گنبد شمالی) تخریب شدند. این حمله که از جهت جنوب به شمال صورت گرفت به تخریب یازده چشمه از شبستان جنوب شرقی مسجد جامع و همچنین یازده چشمه از راسته بازارعربان منجر شد.
یادبود شهدای حادثه بمباران بازار اصفهان
تورلیدر و فعال گردشگری مقاومت خاطر نشان کرد: بر اساس تحقیقاتی که بعدها از این تجاوز آشکار رژیم بعث عراق به منطقه انجام شد، مشخص شد که در این حمله هوایی حدود 30 نفر به شهادت رسیدند. 12 نفر از آنها کسبه و بقیه مردم عادی بودند. در همان زمان برای یادبود شهدای حادثه بمباران مسجد و بازار، لوح یادبودی بالای حجرههای آنها نصب شد تا یاد و خاطره کسبه شهید بازار همیشه در ذهنها بماند.
کتیبه یادبود حادثه بمباران مسجد جامع
دردشتی ادامه داد: پس از اتمام مرمت و بازسازی قسمتهای تخریب شده مسجد جامع، کتیبهای کاشی کاری شده مزین به آیه 18 سوره توبه در قرآن کریم و شرح حادثه بمباران این مکان مقدس و باستانی در شبستان جنوب شرقی مسجد نصب شد.
روایت بمباران خانه تاریخی شیخالاسلام
او در خصوص بمباران خانه تاریخی شیخالاسلام بیان کرد: در حمله هوایی رژیم بعث عراق به بافت تاریخی شهر اصفهان روز سه شنبه 23 دی 1365، بخشی از جبهه شرقی خانه تاریخی شیخ الاسلام یادگار دوران قاجار در نصف جهان تخریب شد و ارسیهای رنگی این خانه تاریخی به کلی از بین رفتند و سایر تزئینات و دربهای چوبی نیز آسیب فراوان دیدند.
بمباران دردشت؛ ظهر یازدهم بهمن 1365
به گفته تورلیدر و فعال گردشگری مقاومت، مسجد آقا نور در محله دردشت یکی از بناهای تاریخی ارزشمند اصفهان است که به دوره صفویه تعلق دارد. کتیبه اصلی این مسجد در سردر شرقی آن که به خط ثلث سفید بر زمینه کاشی خشت لاجوردی نگاشته شده، گویای آن است که بنای مسجد توسط «نورالدین محمد اصفهانی» در دوره پادشاهی شاه عباس کبیر آغاز و در سال اول سلطنت جانشین وی، شاه صفی به اتمام رسیده است. این کتیبه به خط محمدرضا امامی و تاریخ 1039 هجری قمری است.
ساعت 12:07 دقیقه یازدهم بهمن 1365، بمب افکن عراقی در جریان یک حمله هوایی خیابان ابنسینا، بازارچه دردشت، کوچه باغ و مسجد تاریخی آقانور را بمباران کرد. در این حمله هوایی مسجد آقانور آسیبهای فراوانی دید، اما خوشبختانه به سبک اولیه خود بازسازی شد.
روایت بمباران مسجد حاج محمد جعفر آبادهای در بهمن 1365
دردشتی اضافه کرد: ساعت 23:25 دقیقه پنج شنبه 16 بهمن 1365، بمبافکنهای عراقی در یک حمله هوایی خیابان عبدالرزاق، مسجد حاج محمد جعفر آبادهای، کوچه ارابهچی و کوچه آرد فروشها را بمباران کردند. براثر اصابت بمب به ایوانهای شمالی و جنوبی مسجد، بخش مهمی از این بنای تاریخی کاملاً تخریب شد و قسمتی از تزئینات کاشیکاری آن فرو ریخت و شبستان شرقی مسجد نیز ویران شد.
اگر چه بسیاری از آثار تاریخی در جنگ تحمیلی ویران شد، اما نام و خاطره شهدایی که در این اماکن بودند، همواره زنده و جاودان است.
