به گزارش اصفهان زیبا؛ می‌گوید با هزار و یک امید و گرفتن وام از این سازمان و آن سازمان، توانسته برای خودش کسب‌وکار کوچکی راه‌اندازی کند؛ حالا و در شرایطی که چند ماه از این موضوع می‌گذرد، گرانی بلای کسب‌وکارش شده و نمی‌تواند به کار خود ادامه دهد.مرضیه راستگو که این روزها در ۴۵ سالگی خود به سر می‌برد و با خشک کردن میوه و فروش آن روزگار می‌گذراند، می‌گوید که چند سال پیش با گرفتن وام توانسته دستگاه میوه خشک‌کن بخرد و برای خودش شغلی دست‌وپا کند: «من دستگاه را یک بار در آبان روشن کردم؛ وقتی قرار است برای من ۱۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان قبض گاز بیاید، چرا باید دستگاه را روشن کنم؟ من الان مشتری دارم که زنگ می‌زند و می‌گوید سبزی و میوه دارم، برایم خشک می‌کنی؟ وقتی برآورد هزینه می‌کنم و قیمت را به او می‌گویم، کلا منصرف می‌شود. چند وقت پیش آقایی که خودش مزرعه‌دار بود، گفت کار سختی است و می‌بینم قیمت سبزی گران است و مثل قبل مردم نمی‌خرند. پرسید سبزی را خشک کنم شاید بهتر بفروشم؟ برایش حساب‌کتاب کردم و گفتم این‌جوری اصلا نمی‌صرفد.»
آرزوهایی که خشک شدند!
او با اشاره به مقایسه قیمت تمام‌شده محصولات خانگی با نمونه‌های سنتی یا بازار آزاد می‌افزاید: «وقتی طرف سبزی را در آفتاب پهن و خشک می‌کند، هزینه‌ای بابت خشک کردن، شست‌وشو و ضدعفونی نمی‌دهد؛ بعد شوید خشک را کیلویی ۵۰۰ یا ۶۰۰ هزار تومان می‌فروشد. ولی وقتی ما قرار است اینجا بشوریم، ضدعفونی کنیم، داخل دستگاه بگذاریم، آب و برق و گاز مصرف کنیم و هزینه حمل‌ونقل بدهیم، قیمت تمام‌شده‌اش کیلویی ۹۰۰ هزار تومان یا یک میلیون تومان می‌شود. مردم هم می‌روند همان نمونه ارزان‌تر را می‌خرند یا خودشان سبزی را در خانه خشک می‌کنند.» این فعال حوزه تولید خانگی با ابراز تأسف از خواب سرمایه و تعطیلی کارگاه خود تصریح می‌کند: «دو سال است میوه خشک نکرده‌ام. دستگاه خشک‌کن کاملا خشک و بدون‌استفاده مانده و اصلا با آن کار نکرده‌ام. هنرجویی برای آموزش اصلا نداشتم؛ تمام وسایل اسلایسر و تجهیزات را خریدم؛ اما کارگاه کوچکم درش بسته است. اگر این کار را راه‌اندازی نکرده بودم و پولم را در بانک می‌گذاشتم، سودش خیلی بیشتر از این‌ها دستم را می‌گرفت.»
گرانی سر به فلک کشیده است
این روزها گرانی بیداد می‌کند و گریبان اقلام مختلفی را گرفته است؛ موضوعی که باعث شده تا خیلی از زنانی مثل مرضیه که پیش از این برای گذران زندگی و درآمدزایی برای خودشان کسب‌وکار کوچک و شغلی راه انداخته بودند، حالا از پس خرید مواد اولیه برنیایند. برخی از آن‌ها می‌گویند برای جبران هزینه‌های خود، مجبور هستند قیمت محصولات تولیدی‌شان را بالا ببرند؛ درحالی‌که این موضوع نیز باعث می‌شود تا مشتری‌هایشان از پس خرید برنیایند و روزبه‌روز تعدادشان کمتر شود.
معصومه یکی دیگر از همین زنان است. او می‌گوید که در خانه شیرینی و کیک درست و از طریق پیج اینستاگرامی خود، مشتری جذب می‌کند: «قیمت شکر و آرد و خامه و مغزیجات و… آن‌قدر بالا رفته است که اصلا دیگر برایم صرف نمی‌کند به پخت مشغول شوم. از طرف دیگر اگر بخواهم میزان هزینه‌هایی که می‌کنم را روی شیرینی برای مشتری حساب کنم، برای او هم صرف نمی‌کند؛ مثل همین الان که حجم سفارش‌ها خیلی پایین آمده است یا میزانی که افراد سفارش می‌دهند، کاهش یافته و ترجیح می‌دهند کیک‌های ساده و کوچک خریداری کنند.»
فاطمه هم می‌گوید چند سال پیش در دوره رایگان فنی و حرفه‌ای شرکت کرده و آموزش دوخت کیف چرم دیده است. می‌گوید تا دو سه سال پیش، درآمد بسیار خوبی از این طریق کسب می‌کرده و مشتری‌های خودش را داشته است؛ اما «الان با بالا رفتن قیمت چرم و دیگر اقلام مورد نیاز، حتی تهیه مواد اولیه برای خودم هم سخت است. خیلی از مشتری‌ها هم ترجیح می‌دهند به جای خرید چرم دست‌ساز، کیف‌های معمولی خریداری کنند تا هزینه کمتری بپردازند؛ درواقع آن‌ها هم دیگر توان تأمین هزینه‌ها را ندارند. این درحالی است که این کسب‌وکار تنها راه تأمین مخارج زندگی‌ام بود!»
داستانی با یک فصل مشترک!
داستان زنانی که به هر دلیلی برای خود کسب‌وکار کوچکی راه انداخته‌اند و حالا توان ادامه آن را ندارند، یک مخرج مشترک دارد؛ اینکه در شرایط کنونی، توان خرید مواد اولیه و پیدا کردن بازار هدف برای آن‌ها سخت است. این روزها این زنان با چالش‌های مختلفی روبه‌رو هستند.
یافته‌های پژوهشی تحت عنوان «موانع و راهکارهای توسعه مشاغل خانگی زنان» که نتایج آن در نشریه آموزش و مدیریت کارآفرینی به انتشار رسیده است، نشان می‌دهد موانع پیش روی توسعه مشاغل خانگی برای زنان آسیب‌پذیر شامل موانع روان‌شناختی-خانوادگی، موانع فرهنگی، موانع مالی-حمایتی، موانع آموزشی و موانع بازاریابی هستند. در این میان، دولت برای حمایت از مشاغل کوچک حمایت‌هایی را در نظر گرفته است.
به گفته معاون وزیر کار به رسانه‌ها، در سال جاری با همکاری بانک مرکزی، سهم استانی ۴۰ درصد از کل ۱۳۰ هزار میلیارد تومان (همت) تسهیلات تکلیفی ابلاغ شده و فرایند پرداخت به متقاضیان دارای پرونده از سال گذشته آغاز شده است. علاوه بر نهادهای حمایتی نظیر کمیته امداد و بهزیستی، برای نخستین بار افرادی را که تحت پوشش هیچ نهادی نیستند نیز می‌توانند از طریق سامانه «تک» وزارت کار، درخواست خود را ثبت و پیگیری کنند.
همچنین امسال فرایند پرداخت تسهیلات ۵ ماه جلوتر از سال گذشته است و با بهبود فرایندها، رکورد متوسط جذب تسهیلات که پیش‌تر ۷۰ درصد بود، امسال به بالای ۸۰ تا ۸۵ درصد برسد. ما از ارائه تسهیلات بی‌هدف پرهیز کرده‌ایم. با شناسایی ۴۱۹ رسته شغلی در بخش‌های کشاورزی، صنعت و صنایع دستی، از تخصیص بودجه به کسب‌وکارهایی که فاقد تقاضا در بازار هستند جلوگیری کرده‌ایم تا تولیدکنندگان با معضل فروش مواجه نشوند.
حمایت‌ها کافی نیست
با این حال، بسیاری از زنانی که در حوزه مشاغل خانگی فعالیت می‌کنند، معتقد هستند که این حمایت‌ها کافی نیست و با توجه به تورم بالا و گرانی اقلام مختلف همچنان نمی‌توانند از پس کار خود برآیند.
از سوی دیگر، رضا برزوئیان، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان نیز به رسانه‌ها گفته است که دارندگان مجوز معتبر مشاغل خانگی و دارای گواهینامه مهارت فنی و حرفه‌ای می‌توانند برای پیگیری درخواست تسهیلات مشاغل خانگی اقدام کنند: «در راستای حمایت از فعالان حوزه مشاغل خانگی و کمک به توسعه فعالیت‌های اقتصادی خرد، تسهیلات اشتغال‌زایی از محل منابع پیش‌بینی‌شده در جزء (۱) ماده (۹۵) ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۴۰۵، مطابق دستورالعمل‌های ابلاغی و پس از احراز شرایط لازم، به متقاضیان واجد شرایط اختصاص می‌یابد. برخورداری از مجوز معتبر مشاغل خانگی و گواهینامه مهارت فنی و حرفه‌ای مرتبط، از جمله مدارک مورد نیاز برای بررسی درخواست متقاضیان است و ضروری است افراد هنگام مراجعه، مدارک مربوط به مجوز فعالیت، گواهینامه مهارت و دیگر مستندات مورد درخواست را همراه داشته باشند.» مهدی داستانی، معاون دفتر سرمایه‌گذاری و اشتغال استانداری نیز در این باره و در گفت و گو با «اصفهان زیبا» با اشاره به حمایت‌های دولت می‌گوید:« متقاضیان دریافت وام می‌توانند در سامانه «تک» مربوط به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ثبت‌نام کنند و از تسهیلات بهره ببرند. اگر آن‌ها پشتیبان باشند، به ازای هر اشتغال می‌توانند ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان تسهیلات بگیرند؛ اگر خودشان خویش‌فرما باشند، ۲۰۰ میلیون تومان تسهیلات دریافت می‌کنند.»
معاون دفتر سرمایه‌گذاری و اشتغال استانداری با اشاره به ناکافی بودن مبالغ وام در شرایط تورم کنونی می‌افزاید: «متأسفانه مبلغ وام سه چهار سال است که ثابت مانده؛ قبلا ۱۵۰ میلیون تومان بود، حالا شده ۲۰۰ میلیون تومان و برای بعضی مشاغل تقریبا تا ۳۵۰ میلیون تومان تسهیلات می‌دهند؛ هرچند این عدد دیگر پاسخ‌گوی هزینه‌ها نیست ، اما فعلا بضاعت دولت همین است. ما تلاش زیادی کردیم که سقف خویش‌فرمایی را تا ۵۰۰، ۶۰۰ یا ۷۰۰ میلیون تومان افزایش دهیم، اما وضعیت اقتصادی مناسب نیست و تا زمانی که اوضاع کشور تثبیت شود، فعلا افزایش آن بعید است.»
او خاطرنشان می‌کند که این تسهیلات تفاوتی برای شروع یا گسترش کار ندارد و هرکس که تا کنون وام نگرفته باشد، یک بار می‌تواند برای تثبیت یا ادامه کار از آن استفاده کند، ضمن اینکه به ازای بیمه کردن افراد توسط پشتیبانان نیز تسهیلات مجزا تعلق می‌گیرد.
مهدی طغیانی، نماینده مجلس نیز در گفت وگو با «اصفهان زیبا» با تأکید بر اینکه تولیدات خانگی جزو نیازهای ضروری مردم است و هیچ‌وقت از سبد مصرفی حذف نمی‌شوند، اظهار می‌کند: «شاید مردم در شرایط بد اقتصادی، کمتر سفر بروند، کتاب بخرند یا به سینما بروند، اما پوشاک و خوراکی جزو ضروریات است و از آن‌ها استفاده می‌کنند. عمده مشاغل خانگی هم از همین جنس نیازهای ضروری مردم است. بنابراین، این‌طور نیست که مردم بتوانند این‌ها را حذف کنند؛ در اقلام لوکس‌تر این موضوع بیشتر دیده می‌شود، ولی در خوراکی‌جات، ترشی‌جات، چای بِه و تولیدات خانگی عمده، مردم این‌ها را حذف نمی‌کنند، بلکه مقدار مصرف را کم می‌کنند. لذا باید در این شرایط به تولیدکنندگان کمک کرد تا بتوانند سرمایه در گردش خود را تأمین کنند و مواد اولیه بخرند تا چرخ کارشان دوباره بچرخد.»
او درباره حمایت‌های دولتی و تسهیلات اشتغال‌زایی نیز می‌گوید: «دولت بسته‌هایی را در بحث بیمه و حمایت‌ها تعریف کرده است. در موضوع وام، وزارت اقتصاد از طریق تسهیلات اشتغال‌زایی (وام‌های تبصره‌ای)، وام‌هایی را برای صنایعی که از شرایط آسیب دیده بودند ( چه خانگی و چه غیرخانگی)در نظر گرفته و نیازهای آن‌ها را تامین کرده است.» براساس اعلام وزارت کار، اکنون بیش از ۱۲ همت به طور مشخص برای حوزه مشاغل خانگی از محل تسهیلات خرد اختصاص یافته است. سقف این تسهیلات برای افراد تا ۲۰۰ میلیون تومان است که برای برخی رشته‌ها تا ۳۵۰ میلیون تومان نیز افزایش می‌یابد. همچنین برای مشاغل پشتیبان، سقف تسهیلات تا پنج میلیارد تومان در نظر گرفته شده و در این زمینه نیز درخواست افزایش سقف را به بانک مرکزی ارائه کرده‌ایم. اعتبار مشاغل خانگی نسبت به دو سال قبل تقریبا سه برابر شده است. در این میان، اما برخی از زنان می‌گویند زور این حمایت‌ها به گرانی‌ها نمی‌رسد و نمی‌توانند از پس تهیه اقلام مورد نیاز برآیند. همچنین یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، موضوع ضمانت تسهیلات، به ویژه برای مشاغل پشتیبان است که می‌توانند تا سقف پنج میلیارد تومان از تسهیلات استفاده کنند. بسیاری از این افراد برای دریافت تسهیلات یک یا دو میلیارد تومانی، وثایق و ضمانت‌های لازم را در اختیار ندارند و این یکی از مسائل جدی است که وزارت کار مدعی است به دنبال رفع آن است. حالا باید منتظر ماند و دید که آیا این وزارتخانه می‌تواند مشکلات این زنان را حل کند؟ آیا برای بقای این مشاغل حماتی‌های ویژه‌ای در نظر بگیرد؟
