به گزارش اصفهان زیبا؛ «من اهل تریبون و سخنرانی نیستم؛ من میدانی کارکردم.» این اولین جملهای بود که محمدرضا ترحمی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان در ابتدای مصاحبهاش گفت. او بیش از 35 سال است که در اوقاف مشغول کار بوده و به قول خودش از جاروکشی شروع کرده است. ترحمی که حالا سکاندار اوقاف وامور خیریه است برای پاسخ دادن به پرسشهای متفاوتی که در حوزه اوقاف مطرح میشود و همیشه هم پرچالش بوده، در دفتر کارش و در میان رفت وآمدهای کاری، پذیرای خبرنگار اصفهان زیبا شد. آنچه میخوانید حاصل این گفت وگوست.
در ابتدا بفرمایید املاک موقوفی در اختیار ادارات مختلف، چه تعداد است و وضعیت آنها به چه صورت است؟
آموزشوپرورش، بزرگترین دستگاهی است که املاک موقوفی منفعتی ما را در اختیار دارد. ۴۱۵ رقبه در اختیار آموزشوپرورش است که اکثر آنها بهعنوان مراکز آموزشی در اختیار آموزشوپرورش است. ۲۸۰ رقبه ما در اختیار ۱۱۴ شهرداری استان اصفهان بوده که بیشتر در حوزه فضای سبز، خدماتی و تعریض خیابانهاست و باید این رقبات با برنامهریزی تبدیل به احسن شود. خیلی منطقی نیست برای خیابان اجارهنامه تنظیم کنیم؛ چون وقتی خیابان کشیده میشود، بار حقوقی دارد و نمیتوانیم اجارهبها دریافت کنیم.
یعنی برای خیابان هم اجارهنامه تنظیم میشود؟
بله. تعدادی از رقبات موقوفه منفعتی ما داخل طرح واقعشده و شهرداری خیابان را اجرا کرده است. قاعدتا اینها باید جایگزین یا تهاتر میشد؛ ولی طبق نظر کارشناسی دهه ۷۰، این اتفاق صورت نگرفته است. در حال حاضر ما باید بتوانیم با تفاهمنامهای که با وزارت کشور و معاونت امور شهری روستایی استانداری استان اصفهان، تنظیمشده این مسائل را در استان حلوفصل کنیم.
دانشگاه علوم پزشکی در استان ۵۰ رقبه در اختیار دارد که با همکاری علوم پزشکی صورتجلسهای تنظیم شد. در خصوص ۳۱ رقبه به توافق رسیدیم و تعدادی از آنها هم مازاد بود که قرار شد به خود اوقاف برگشت داده شود تا بهرهبرداری بهتری از آنها صورت گیرد؛ همچنین در سازمان آبوفاضلاب استان اصفهان ۳۳ مورد، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ۳۴ مورد، شرکت مخابرات ۲۸ مورد، شرکت توزیع برق ۱۹ مورد، ورزش جوانان ۱۶ مورد، نیروی انتظامی ۱۵ مورد، شرکت گاز ۱۴ مورد، بانکها ۱۳ مورد، فرهنگ و ارشاد ۱۱ مورد، شرکت ملی پست ۹ مورد، بهزیستی هشت مورد، راه و شهرسازی هشت مورد، اداره ثبتاحوال پنج مورد، صنعت و معدن شش مورد، محیطزیست چهار مورد، آموزش فنیوحرفهای سه مورد، اداره اطلاعات چهار مورد، امور مالیاتی دو مورد، سازمان تعاون روستایی دو مورد، تعزیرات حکومتی دو مورد، اداره ثبتاسناد یک مورد، اداره کار یک مورد، بنیاد شهید یک مورد، بیمه سلامت یک مورد، تاکسیرانی یک مورد و دامپزشکی یک مورد رقبه داریم و جمعا ۹۸۱ از رقبات ما در اختیار دستگاههای حقوقی است.
این یک موردها که گفتید دقیقا شامل چه چیزی میشود؟
ما وقتی میگوییم تاکسیرانی یک مورد، واحد محاسباتمان در اداره اوقاف، رقبه است. یک رقبه ممکن است ۲۵ هکتار یا یک مغازه زیر پلهای باشد؛ بهطور مثال، موقوفه ما در سازمان تاکسیرانی ۲۵ جریب، یعنی ۲۵۰ هزار مترمربع است که باید تعیینتکلیف شود.
درحالحاضر این رقبات درآمد هم برای اوقاف دارد؟
درآمد رقبات موقوفه، بستگی به نیت واقف دارد. واقف ملکی را در راستای کمک به بچههای یتیم یا در بحث سلامت، تعزیهداری یا روضهخوانی وقف کرده است. ما در استان اصفهان بیش از ۵۶۰ موضوعیت داریم؛ یعنی تنوع خیلی زیادی دارد.
بیشترین موضوعها در چه حوزهای است؟
۵۷ درصد مربوط به اهلبیت است که بیشتر روضهخوانی در ماه محرم و صفر بوده و بیشتر موقوفات استان اصفهان در این حوزه است.
در حال حاضر موقوفهای دارید که توسط سازمانی تصرفشده باشد؟
تعداد زیادی از دستگاهها خواسته یا ناخواسته، بااطلاع یا بدون اطلاع، تعدادی از رقبات موقوفه راتصرف کردهاند که طبق اسناد و مدارک، گویا و مشخص است. من از کلیه دستگاهها خواهش میکنم که موقوفات و رقباتی را که در تصرفشان است، تعیینتکلیف کنند. روی عرصههای موقوفه، سرمایهگذاری نکنند که بعد از کشف و شناسایی، احیا و عمران آن دچار مشکل شوند. بعضی از دستگاهها که موقوفاتی را تصرف کرده بودند، با پیگیری معاونت حقوقی اوقاف، محکوم شدند؛ مثل آموزشوپرورش. اگر مسائل را حل نکنند، مجبور به اجرای احکام صادره هستیم و طبق همان برنامهای که در یکی دو هفته اخیر انجام شده،پیش رفته و احکام را اجرا خواهیم کرد؛ چون حق مسلم اوقاف است و بایدموقوفات از دست آنها خارج شود. باید این مسئله تعیینتکلیف شود. در حال حاضر تعاملهایی با محوریت استانداری در حال انجام است؛ برای اینکه دستگاهها ورود کنند تا مسائل را حلوفصل کنیم.
در صحبتتان از اجرای احکام گفتید. در خصوص مسائل مربوط به ساختمان صائب و تخلیه وسایل کانون امور مساجد هم همین اتفاق افتاد؟ مشکلات صائب با تعاملها حلشدنی نبود؟
من این موضوع را تا کنون برای رسانهای توضیح ندادهام؛ اما برای شما عرض میکنم. یک حکمی مربوط به سال ۹۱ دررابطهبا ساختمان صائب بوده که باید اجرا میشده است و اجرا نشده. حالا ما حکم را اجرا کردیم؛ اما بدهکار شدیم. ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی ۱۵ سال این عرصه و اعیان را در اختیار داشت و سالهاست برای تعیینتکلیف ملک مراجعه نکرده. باید پذیره میدادندو بابت حق تملک اعیان، اجاره معوقه را پرداخت میکردند تا امروز دچار مشکل و چالش نشوند. وقتی برای اجرای حکم میرویم،مردم هم اطلاعات کامل و کافی ندارند و برایشان سؤال پیش میآید که چرا اوقاف وضعیت کانون امور مساجد و کتابخانهها را بههمریخته است. مسئله این است که مشکلات بهموقع شفافسازی نمیشود. این مشکل باید ۱۵ سال پیش شفاف میشد. عرصهای که روی آن ساختمان ایجادشده مربوط به موقوفات صائب و مسجد لنبان بوده و مربوط به خود سازمان اوقاف هم نیست؛ ما اینجا امانتداریم. حالا بروید اوضاعواحوال مسجد لنبان را ببینید. شما آنجا از ما انتظار دارید مسجد لنبان را احیا کنیم و از اینطرف هم توقع دارید که اسباب اداره ارشاد بیرون ریخته نشود.اینهاست که دوگانگی پیش میآورد. پرداخت اجارهبها حق مسجد لنبان است که باید پرداخت میشد.
بیرونریختن وسیلههای کانون مساجد در منظر عمومی درست بود؟
جلسههای متعددی برگزار شد؛ اما همکاری نکردند و ما مجبور شدیم حکم را اجرا کنیم. البته چیزی که کانونهای فرهنگی بیان کردهاند، حقیقت کامل نبوده است. اوقاف از سال ۹۱ تا حالا با امور کانونها مدارا کرده است. چندین مصوبه با هماهنگی دستگاه ذیربط تنظیمشده تا این حکم اجرا شود. البته با تعاملها بهدنبال حل مسئله رفتیم و از رئیس سازمان یک سال وقت گرفتیم تا تعیین تکلیف کنند. اگر اقدام نکنند، سال دیگر این موقع، دوباره حکم اجرا میشود و دیگر هیچ رودربایستی با این قضیه نداریم.
تعیینتکلیف یعنی باید اجاره پرداخت کنند؟
تعیینتکلیف یعنی این واحدی که در اختیار آنهاست، اجارهنامهاش مشخص شود. وقتی دستگاهی روی عرصههای موقوفی ایجاد اعیانی میکند، مشمول یکسری قانون و مقررات میشود. باید تعیینتکلیف شود و ما هم محاسبات مالیمان را مشخص کنیم. من خواهش میکنم دستگاهها، هم نوع کاربری و هم نوع تصرفاتی را که دارند، تعیینتکلیف کنند.
از 981 رقبه در اختیار سازمانها، چند درصد تعیینتکلیف شده است؟
قرارداد فعال و بهروزرسانی دستگاههای حقوقی ۵۰۲ مورد بوده و ۴۷۷ قرارداد هم منقضی شده است. در خصوص رقبات آموزشوپرورش هم ۱۹۶ مورد آنها بهروزرسانی شده است و ۲۱۹ رقبه تاریخ اجارهنامههایشان گذشته است و باید تعیینتکلیف شوند.
آیا وضعیت املاک بلااستفاده مشخصشده است؟ بیشترین آنها در کدام دستگاه است؟
حدود ۴۲درصد از رقبات در اختیار آموزشوپرورش تعیینتکلیف شده است؛ ولی وضعیت املاک مازاد مشخص نیست. ما نشستهای متعددی با مدیرکل آموزشوپرورش و مدیرکل نوسازی و بازسازی مدارس داشتیم. صورتجلسههایی تنظیم شد که متأسفانه یکسری تداخل اداری پیش آمد. امیدواریم بتوانیم با برنامه، این مسائل را در درون استان حل کنیم؛ چون بههرحال مقتضیات و شرایط زمانی استان اصفهان با کل کشور متفاوت است.
از اجارهبها و تعیین تکلیف صحبت کردید. این شائبه در اذهان شکل میگیرد که آموزشوپرورش در پرداخت حقوق خود گاهی دچار مشکل است؛ اگر بخواهد مدرسه موقوفی که دانشآموزان در آن تحصیل میکنند هم اجارهای پرداخت کند باید به خانوادهها فشار بیاورد. چرا باید این اجاره دریافت شود؟ آیا نمیشود نیت موقوفه با چیز دیگری تغییر پیدا کند؟
خیر، نمیشود. آموزشوپرورش درخواست کرده است عرصههایی که در اختیار اداره اوقاف بوده، ولی نیت واقف مربوط به بیماران سرطانی است، به آنها واگذار کنیم تا بابت آن اجازه پرداخت کنند. تعاملها خوب بوده، ولی جابهجاکردن نیت واقف را که دارای قید زمان و مکان است، نمیشود تغییر داد. پرداخت اجاره و مسائل دیگر مربوط به وزارتخانه است. ما سازمان اوقاف هستیم که در راستای اجرای نیت واقف خیراندیش باید کار کنیم. همین مسئله است که بعضی وقتها سفت و محکم میایستیم که آموزشوپرورش اگر اجاره ندهد، مجبوریم از مراجع قضایی پیگیری کنیم. اجاره را باید ۱۰۰درصد پرداخت کنند و هیچ ترحم و تعاملی جایز نیست؛ یعنی وقتی ملکی را به اعیانی پذیر واگذار کردیم باید اجاره پرداخت شود. پذیره عین ملک را در اختیار آموزشوپرورش گذاشتیم و امتیازهایی به آموزشوپرورش دادیم که اگر روزی ملک را نخواست، میتواند اعیانی را به یک شخص حقیقی یا حقوقی واگذار کند.
برویم سراغ امامزادهها. صراحتا بفرمایید که هزینهکردن برای اماکن اوقافی، بهخصوص امامزادگان، به چه صورت است؟ آیا وقتی نذورات یا درآمد حاصل از املاک امامزاده، به حساب اوقاف واریز میشود و بعد قسمتی از آن برای هزینه برمیگردد، منطقی است؟ مثلا امامزاده دوطفلان لاله با اینکه مغازه دارد، در مضیقه است و امکان تکمیل آن را ندارد.
مسئله این است که ما شفافسازی و اطلاعرسانی درست نکردیم. قاعده اینطور است که درآمد موقوفات ما در راستای نیت واقف اجرا میشود. موقوفه ملکالتجار که یکی از محلهای مصرفش انگورستان ملک است، ۱۹ تا نیت دارد. درآمدی که در طول سال حاصل میشود، طبق نیت واقف در ۱۹ قسمت تقسیم میشود. درصد آنها تفاوت دارد. اینها دست ما نیست. قاعده هزینهکردن، طبق نیت واقف باید اجرا شود؛ همچنین موقوفات مکانی را برای مکان دیگر نمیشود صرف کرد. یک دستگاهی در سازمان اوقاف به نام دستگاه تحقیق وجود دارد که یک شعبه قضایی رسمی است؛ یعنی تمام درآمد موقوفات از کانال اداره تحقیق مشخص میشود. اگر یک ریال خلاف نیت واقف اجرا شود، مدیر اجرایی و کارشناس بایدجوابگو باشد. اینقدر مقتدرانه اداره اوقاف دارد عمل میکند؛ ولی انتظارها بیرون این نیست. فکر میکنند هرچه پول هست ما باید هزینه کنیم.
چرا وضعیت امامزادهها اینقدر با هم متفاوت است؟
ما ۷۵۰ بقعه، زیارتگاه، قدمگاه و جایگاه داریم که ۷۱۲ رقبه دارای درآمد است. اینکه در امامزادهها تفاوتدیده میشود، یکی مثل آقاعلیعباس با آن وسعت و یکی مثل امامزاده دو طفلان با این وضعیت، به دلیل قدمت و سوابق و رفتار خود مردم وامکانات امامزاده است. مردم برحسب یکسری اطلاعات واعتقادهایی که دارند،برای امامزاده نذر میکنند؛ البته کنار امامزادگان تعدادی رقبه هست که به اشخاص واگذار میکنیم تااعیانی ایجادکنند و برابر آنچه هزینه کردهاند، سرقفلی به آنهاواگذار میکنیم. وقتی سرقفلی واگذار شد، ۹۰درصد درآمد مال کسی است که اعیانی را ایجاد کرده. هر رقبهای که در کنار امامزاده به اشخاص واگذارشده باعث عمران و آبادی امامزاده میشود؛ ولی امروز نمیتوانیم خیلی اجاره را بالا ببریم. نسبت بهقدر و سهم عرصهمان میتوانیم اجارهبگیریم. این سرقفلی و حق تملک اعیان یک فلسفه وجودی دارد که باعث رشد و عمران و آبادی کشور هم شده است.
بیشتر توضیح میدهید؟
در خصوص موقوفهها، طرحی مطرح شد که ۳۰ درصد به بالا از شخص پذیره میگیریم و حق تملک ساختمان را به اشخاص واگذار میکنیم. آن کسی که طراح این موضوع بوده ۳۰ درصد را به این دلیل مطرح کرده است که افراد را تشویق کند روی عرصههای موقوفی سرمایهگذاری کنند و هنگام انتقال، ساختمان را انتقال دهند. البته این درصدها بسته به موقعیت و ارزش رقبه متفاوت است و گاهی 70 به 30 میشود؛ ۷۰ درصد مربوط به اوقاف و ۳۰ درصد مربوط به سرمایهگذار. چون ارزش عرصه موقوفه در برخی مکانها مثل شمال تهران بسیار بالاست. تفکراتی در این چندین سال حاکم شد که چرا ۳۰درصد؟ باید ۱۰۰درصد بگیریم و این مقدار باعث شد رکود در واگذاری حق تملک اعیانی ایجاد شود و اکثر رقبات ما روی زمینمانده است.
در حال حاضر این درصد همان 100درصد است؟
دستورالعملی که فعلا هست و از زمان آقای مصلحی، ریاست وقت سازمان، دررابطهبا عرصههای مسکونی ابلاغ شد،این بود که ۱۰۰درصد پذیره گرفته شود. این مسئله باعث یکسری مشکلات اقتصادی در اوقاف شد. در املاک تجاری ۹۰درصد به کسی تعلق داشت که دارای حق سرقفلی است. در زمان انتقال ۱۰درصد مابهالتفاوت زمان ایجاد و زمان انتقال را بهحساب موقوفه میریختند و این رقم برای ما خیلی ارزش داشت. در حال حاضر ما داخل میدان امام از یک مغازه ماهی پنجهزار تومان اجاره میگیریم و مردم میگویند چرا اوقاف به این صورت عمل میکند؟ درصورتیکه تفکر اقتصادی پشت این قضیه بوده است. وقتی نقلوانتقالهایی اتفاق میافتد ۱۰درصد مغازه ۱۰۰میلیاردی سهم اوقاف است و این خیلی برای ما ارزش دارد. در سیستم اوقاف نقلوانتقالات پذیره و حق سرقفلی، خیلی ارزش دارد. از آن طرف دستوری بود که اگرشخصی به دلیل مشکل مالی نتوانست ملک را بسازد با اوقاف توافق میکندو ۳۰درصد پذیره را میدهد و این ایجاد انگیزه میکند. بعد از دورهای که مسائل اقتصادیاش حلوفصل میشود، ملک را انتقال میدهد. این حرکتی بود برای رشد و توسعه اقتصاد موقوفات که متوقف شده بود و باید در اجرای طرح تجدیدنظر شود.
یعنی در خصوص امامزاده دوطفلان همین اتفاق افتاده است؟
این کاری تخصصی است و باید شفاف شود؛ از طرف دیگر، اماکن مذهبیفرهنگی از طریق مردم باید اداره شوند. ما هیچ بودجه دولتی دررابطهبا مسجد، حسینیه، تکایا و امامزادگان نداریم؛ مگر اینکه سازمان خودش بیاید با اعتباراتی که در اختیار دارد، وامی به امامزادهها بدهد؛ آنهم بستگی به درآمد امامزاده دارد که ا قساط پرداختی را در چه زمانی میتواند برگرداند. نمیتوانیم اقساط وام را طولانی کنیم؛ چون امروز با این وضعیت اقتصادی که داریم، امکانش فراهم نیست.
پس تفاوت فاحش در خصوص وضعیت امامزادگان در محلههای مختلف به علت موقعیت و موقوفات امامزاده است؟
این مسئله گویاست. امامزادگانی که در محلهها و موقعیتهای خاصی قرار میگیرند و در گلوگاهها هستند، استراتژی ویژه خودشان رادارند و برحسب آن موقعیت، رشد کردهاند. یک امامزادهای در منطقهای بنبست، گرهخورده وبدون دسترسی واقعشده است؛ مردم و زائران، توان رفتن ندارند و باعث شده است به لحاظ امکانات رشد نکند و این تفاوتها دیده میشود. مردم خیر و واقفان نیکاندیش، یک سری وقفهایی را برای امامزادهها ایجاد کردند تا از درآمد آنها، امامزادهها اداره شود. امروز امامزادگان ما نیاز به گنبد و گلدسته و ضریح آبطلاکاری ندارند. باید امامزادگان ما به قطبهای فرهنگی و مجتمعهای مذهبی، تجاری و خدماتی چندمنظوره تبدیل شوند و به مردم خدمات دهندتا باعث رشد امامزاده شود؛ البته دسترسی و موقعیت قرارگرفتن امامزاده هم بسیار مهم
است.
در بررسی میدانی در محلههای اصفهان با زمینهای وقفی زیادی برخورد کردیم که بلاتکلیف هستند و این یکی از مشکلات مردم است؟ الان وضعیت زمینهای موقوفی که در محلهها وجود دارد، چگونه است؟
یک جایی مثل محله حصه ۱۸۹ هکتار یکجا سند به نام موقوفه صادرشده که نیتش عتباتعالیات است. به دلایلی که ما نتوانستیم در زمان خودش درست برخورد کنیم، مردم ضعیف و حاشیهنشین شهر رفتند آنجا را تصرف کردند؛ اما تلاش شد تا مشکل مردم حل شود. اگر مسئولان استان همراهی کنند، بهترین برنامهها برای احیا و شناسایی، کشف و بهرهبرداری این رقبات انجام خواهد شد؛ ما آمادهایم. باتوجهبه اینکه اذن نماینده ولیفقیه روی این حوزه مؤثر است، به دنبال مجوز بهمنظور صدور ساخت وساز برای مالکان هستیم. شخصی که روی عرصه موقوفه ایجاد اعیانی کرده است، باید حقوحقوق موقوفه را بدهد تا وقتی سند مالکیت عرصه صادرشد، سند اعیانی هم برای آنها صادر شود و دیگر دغدغه خاطر نداشته باشند.
من خواهش میکنم شما که رسانهای هستید، اعلام کنید تمام دستگاهها و متولیان، شهرداریها ،فرمانداریها، بخشداریها و دهیاریها وقتی قصد ساختوساز روی عرصههای موقوفه را دارند، باید برای تنظیم تفاهمنامه با اوقاف اقدام کنند. در اصفهانک هم مجوز ساخت اعیانی برای مردم را طبق مبلمان شهری و شهرداری گرفتیم؛ ولی در دفترخانه رسمی یک اقرارنامه باید تنظیم کنند که وقتی بحث موقوفه به اثبات رسید، تمکین کنند.
چقدر زمین به این صورت داریم؟
در کشور خیلی زمین به این صورت داریم. در استان اصفهان نزدیک ۵۳درصد از اراضی ما دچار این چالش هستند. من در ۱۶ شهرستان کار کردم. بیشتر آنها با این مشکل مواجه هستند. در محله قمشه شهرضا نزدیک ۶۹ حبه موقوفه وجود دارد؛ در منظریه، صفاییه و بسیاری از محلههای اصفهان هم چنین وضعیتی وجود دارد. باید با برنامهریزی مشکلات مردم راحل کرد.
الان چطور باید وضعیت مردم روشن شود؟ بسیاری از آنها ناخودآگاه در این چالش قرار گرفتهاند. زمین را خریداری کردهاند؛ اما اجازه ساختوساز ندارند؟
باید دستگاهها همراه شوند تا زمینها از این وضعیت بیسامانی و متروکهبودن دربیایند. در بسیاری از محلهها زمین اوقافی وجود دارد. با ۱۱۴ شهرداری تفاهمنامه تنظیم کردیم که وارد مذاکره شویم و مسائل را حل کنیم. در حال حاضر در هشت شهرستان تقریبا غربالگری و پاکسازی انجام شده است و شهرستانهای شهرضا، لنجان، مبارکه، نجفآباد و خمینیشهر تعیینتکلیف شدهاند. در اصفهان درچهار منطقه ۱، ۳، ۸ و ۱۴شهرداری نیز نشستهای تخصصی خیلی خوبی برگزار شد. مردمی که املاک کشاورزی موقوفه را برای مسکونی خریداری کردند، ولی ازنظر قانون شهرداری تغییرکاربری انجام نمیدهد، بهترین راه همین تفاهمنامهای است که مشکلات ما بین شهرداری و مستأجر را حلوفصل کند. اگر این مسائل برطرف شود، هیچ منعی برای عمران و آبادی موقوفات وجود ندارد. ما دنبال این هستیم که موقوفهها آباد شده و بهترین مکانها در موقوفهها ساخته شوند.
چالشهای جدید اوقاف در چه حوزهای و با کدام ارگانهاست؟
چالشهای امروز ما در بحث خشکسالی و خشکیدن رودخانه است. ما قدر و سهم آب از موقوفات رودخانه داشتیم. حق مردم اصفهان است که این حقابه به آنان برگردد. چرا وقتی میخواستند لولهکشی یزد را ایجاد کنند، پاییندست اصفهان را آب ندادند، ولی بالادست آب داشت؟ اگر این آب در رودخانه جاری و ساری بود وضعیت روح و روان مردم بهتر بود؛ ما هم قائل به این هستیم که مسائل آب شرب کل کشور حل شود؛ ولی اولویت با خود مردم اصفهان است که امروز مردم گرفتارند. ایکاش آب، مدیریت واحدی داشت و حق موقوفات حلوفصل میشد! چالش ما دررابطهبا آب بوده و حق ماست طبق طومار شیخ بهایی دفاع کنیم. واقف خیراندیش که آبها را برای کار خیر وقف کرده و امروز مورد مظلومیت واقع شده است، باید حمایت شود. از آن طرف هم مردم مطالبهگری میکنندکه چرا نیت واقف اجرا نمیشود؟
آیا سازمان اوقاف در این سالها در حوزه موقوفات رشد داشته است؛ اگر داشته، بیشتر در چه حوزهای بوده؟
شاید آمار و ارقام صحیحی تا کنون اعلامنشده است؛ ولی قطعارشد و توسعه پیدا کرده. در طول این ۳۵ سالی که در اوقاف مشغولم، ۱۵۶ وقف جدید ایجادشده است؛وقفهایی که با شرایط و مقتضیات زمان دارد پیش میرود. امروز ما وقفهایی باید ایجاد کنیم که حلال مسائل و مشکلات مردم باشد و چالشها را حلوفصل، مسائل جوانها را پیگیری وگوشه ای از مشکلات آنها را حل کند. تدبیر رئیس سازمان در این سه چهار سال اخیر همکاری در همه حوزهها بوده است، بهخصوص در جنگ دوازدهروزه. دستور مستقیم دادند که با ارگانهای مختلف همکاریهای بسیار عالی و خوبی داشته باشیم. اصل برنامههای سازمان اوقاف، پیرامون حوزههای خدماترسانی به مردم، ایجاد شغل و سلامتی مردم بود.
تبصره یا بندی در اداره اوقاف وجود دارد که به بازبینی نیاز داشته باشد؟
۱۰۰درصد سازمان به بازبینی نیاز دارد. درزمان شهید رئیسی بحثی مطرح شد که اگر دستگاهها همراهی میکردند، بهترین روش برای خرید مسکن ارزان را از طریق سازمان اوقاف میتوانستیم دنبال کنیم. در حال حاضر تفاهمنامهای در سراسر استان اصفهان انجام شد که شهرداریها، بخشداریها و فرمانداریها هرگونه موقوفهای دارند، در راستای حل مشکلات جامعه میتوانند استفاده کنند و ما حاضریم کمک کنیم. ما باید برنامهریزی، مدیریت، ساماندهی و سازماندهی بسیج منابع کنیم تا حق به حقدار برسد.
برخی نیتها وجود داشته که نیاز به تغییر دارد و در زمان حال مشکلی حل نخواهد کرد؛ آیا تغییر نیت واقف امکان دارد؟
وقفی که هزار سال اتفاق افتاده است، بعضی وقتها با نیت امروز تطبیق ندارد. ما ادارهای داریم به نام اداره تحقیق. اینها را تطبیق میدهد. موقوفاتی عطا شده است مثل ساخت حمامها، غسالخانهها، گورستانها و آبانبارها؛ همه اینها امروز اقرب به نیت واقف میشود و درآمدحاصل از موقوفه به احسن تبدیل شده و در راستای نیت واقف هزینه میشود.
بهعنوان پرسش آخر، گاهی شنیده میشودکه چرا با اینهمه موقوفه برای کار خیر، همچنان فقیر هست و عملیات مالی در اداره اوقاف به چه صورت است و چه سرنوشتی پیدا میکند؟
ما در استان اصفهان بالغبر ۲۵هزار موقوفه داریم که تعدادی ثبت، ضبط و ساماندهی شده و تعدادی هم بلاتکلیف است. از این ۲۵هزار موقوفه، ۶۷هزار واحد ملکی داریم. ۷۱۲ بقعه و زیارتگاه و امامزاده داریم و ششهزار مسجد، حسینیه و تکیه. ولی چرا بااینهمه موقوفه مشکلات جامعه برطرف نمیشود؟ تمام اینها مصیبتهایی است که به دلیل مدیریت اشتباه در اجرای برنامهها رخداده است. کسانی که در رأس امور قرار گرفتند، سر جای خودشان و در حوزه تخصصی نبودند. وقتی مدیر وارداتی بوده و برنامه و اطلاعات تخصصی نداشته باشد، این مصیبت است. من از دهه ۷۰ تا الان در سازمان اوقافم و از جاروکشی شروع کردهام. هنوز نمیتوانم بگویم اوقاف را خوب شناختهام؛ چون اوقاف بار حقوقی سنگینی داشته و هرکجا فلسفه وجودی خودش را دارد. کارکنان سازمان اوقاف باید از بهترینها باشند یا بهترین برنامهها را داشته باشند تا مشکلات کمتر شود.
