جاری بودن رودخانه و همچنین برگزاری رویدادهای مختلف در حاشیه آن چگونه به نشاط اجتماعی منجر خواهد شد؟

آب روان؛ روان سالم شهر

با جاری‌شدن زاینده‌رود در روزهای گذشته، چهره شهر خندان شده است و صدای پای این آب، شادی و نشاط را نه‌تنها برای اصفهانی‌ها بلکه برای سایر گردشگرانی که از شهرها و کشورهای مختلف قدم به این شهر تاریخی گذاشته‌اند، به ارمغان آورده است.

تاریخ انتشار: 10:28 - یکشنبه 24 خرداد 1405
مدت زمان مطالعه: 4 دقیقه
آب روان؛ روان سالم شهر

به گزارش اصفهان زیبا؛ با جاری‌شدن زاینده‌رود در روزهای گذشته، چهره شهر خندان شده است و صدای پای این آب، شادی و نشاط را نه‌تنها برای اصفهانی‌ها بلکه برای سایر گردشگرانی که از شهرها و کشورهای مختلف قدم به این شهر تاریخی گذاشته‌اند، به ارمغان آورده است.

این روزها کافی است گذرتان به حواشی زاینده‌رود بیفتد تا با جمعیت انبوهی روبه‌رو شوید که برای چند دقیقه هم که شده، دل‌مشغولی‌های خود را رها کرده و برای دیدن رودخانه و لذت‌بردن از شنیدن صدایش دور هم جمع شده‌اند و به یاد گذشته که زاینده‌رود در شهر جریان داشت، خاطره می‌سازند!

وقتی همه می‌خندند…

فرقی نمی‌کند زن و مرد و پیر و جوان این روزها از بازگشایی زاینده‌رود و جریان دوباره آن در اصفهان شاد هستند و آرزو می‌کنند این شادی برای همیشه پایدار باشد. ازسوی‌دیگر در این روزها بازگشایی زاینده‌رود بهانه‌ای شده است تا برنامه‌های مختلف و مفرحی در حاشیه این رود برگزار شود؛ رویدادهایی که شهروندان در آن، شانه‌به‌شانه حضور دارند و نشاط جمعی می‌آفرینند.

ماهیگیری، پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، قایق‌سواری و… تنها چند نمونه از این رویدادها هستند که اتفاقا با استقبال خوب شهروندان روبه‌رو شده‌اند؛ همه رویدادهایی که دست‌به‌دست هم می‌دهند تا منجر به رونق گردشگری و حضور بیشتر گردشگران در این شهر تاریخی شوند.

این موضوع را امیر کرم‌زاده که مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان است نیز تایید می‌کند؛ آنجا که در گفت‌وگو با «اصفهان زیبا» می‌گوید: «هدف از اجرای این برنامه‌ها این است که الگوی جدیدی از رویدادهای گردشگری را در اصفهان به نمایش بگذاریم.

این رویدادها در بازه زمانی جاری بودن آب زاینده‌رود اجرا خواهند شد تا ضمن استفاده از شرایط طبیعی رودخانه، زمینه‌ای برای توسعه گردشگری رویدادمحور در استان فراهم شود و ظرفیت‌های کمتر معرفی‌شده موردتوجه قرار گیرد.

برگزاری این رویداد علاوه بر ایجاد فضای تفریحی، فرصتی برای معرفی بهتر ظرفیت‌های طبیعی و گردشگری حاشیه زاینده‌رود به شمار می‌آید.» به گفته او مجموعه‌ای از برنامه‌ها را در اصفهان طراحی و اجرا می‌کنیم که ماهیت آن‌ها به جاری بودن رودخانه و استمرار حرکت طبیعی آب در محدوده شهری مرتبط است.

این برنامه‌ها با رویکردهای متنوعی برگزار می‌شوند؛ از جمله برنامه ماهیگیری که در آن، یک محدوده مشخص از رودخانه تعریف شده و فعالیت در آنجا ساماندهی می‌شود.

همچنین، برنامه‌ای با عنوان «گردهمایی خودروهای کلاسیک و آفرود و سافاری» به همراه موتورسواری و دوچرخه‌سواری با رویکرد حفاظت از محیط‌زیست روز جمعه در محور گردشگری چهارباغ برگزار شد. هدف از اجرای این رویدادها، علاوه بر ایجاد نشاط اجتماعی، پیونددادن فعالیت‌های تفریحی و گردشگری با مطالبه استمرار جریان رودخانه است.

از دیگر برنامه‌هایی که در بازه ۲۰ تا ۲۳ خرداد، اجرا می‌شوند، برگزاری پویش «رستوران برای همه» است. در این پویش، رستوران‌های منتخب که تحت‌نظر اتحادیه فعالیت می‌کنند، اعلام کرده‌اند که روی تمامی محصولات خود ۲۰ درصد تخفیف ارائه خواهند داد.

اجرای چنین پویش‌هایی باهدف رونق گردشگری و افزایش حضور گردشگران در شهر، در دستور کار قرار دارد. این برنامه‌ها ادامه‌دار هستند و قصد داریم رویدادهای گردشگری را به‌صورت متوالی و در قالب برنامه‌های مختلف برگزار کنیم.» به گفته او تلاش بر این است که برنامه‌های خلاقانه و متناسب با ظرفیت‌های گردشگری اصفهان طراحی و اجرا شوند؛ به‌گونه‌ای که به تقویت جریان گردشگری کمک کرده و موجب افزایش حضور گردشگران در اصفهان شوند.

نمونه‌های مشابه نیز در کشورهای مختلف و در قالب فستیوال‌ها و برنامه‌های متنوع باهدف افزایش نشاط اجتماعی و رونق گردشگری اجرا می‌شوند. بر همین مبنا، با اجرای برنامه‌های گوناگون در اصفهان، به دنبال رونق گردشگری و ایجاد زمینه حضور بیشتر گردشگران در شهر هستیم.

بی‌تردید، اجرای این رویدادها علاوه بر کمک به رونق گردشگری، به شادابی روحیه مردم و افزایش نشاط اجتماعی نیز منجر می‌شود. ازسوی‌دیگر، تلاش می‌کنیم برنامه‌ها به شکل مردم‌محور برگزار شوند؛ یعنی مشارکت و حضور مردم در فرایند برنامه‌ریزی و اجرای رویدادها، در اولویت قرار گیرد.

اینگونه که این مسئول بیان می‌کند: « این اقدامات، صرفا جنبه سرگرمی ندارند. بلکه عمده این برنامه‌ها ارتباط مستقیم با مطالبه استمرار دائمی جریان رودخانه و احیای زاینده‌رود دارند؛ به‌گونه‌ای که موضوع اصلی این برنامه‌ها، حفظ و استمرار جریان آب و جاری بودن رودخانه و تبدیل آن به یک مطالبه عمومی و مستمر در شهر است.»

آب جاری شد، شهر خندان!

بازگشایی رودخانه و همچنین اجرای برنامه‌های شاد و مفرح، اما علاوه بر افزایش حضور گردشگران و رونق گردشگری می‌تواند منجر به ایجاد نشاط اجتماعی و مشارکت شهروندان در برنامه‌های مختلف شود.

این‌گونه که مجتبی ناجی، روان‌شناس به «اصفهان زیبا» می‌گوید: «رویدادهای تفریحی، قایق‌سواری یا برنامه‌های ورزشی یا اموری ازاین‌دست که افراد با اراده خود آن‌ها را انتخاب می‌کنند( حتی اگر برایشان زحمت یا هزینه‌ای هم در پی داشته باشد) با استقبال روبه رو می‌شوند و افراد آن را می‌پذیرند؛ برای مثال، هنگامی که افرادی تفریحاتی مانند کوهنوردی را انتخاب می‌کنند، باوجود صرف انرژی و تحمل زحمت بدنی، از انجام آن رضایت دارند؛ زیرا فرایندهای فیزیولوژیک و احساسی که در سیستم بیولوژیک بدن طی این زمان‌های تفریحی رخ می‌دهد، موجب آزادسازی هورمون‌هایی می‌شود که به‌طورکلی از آن‌ها با عنوان هورمون‌های نشاط‌آور یا هورمون‌های شادی یاد می‌شود. این هورمون‌ها در هنگام فعالیت‌های تفریحی، ورزشی و سرگرم‌کننده ترشح می‌شوند و نوعی خاصیت التیام‌بخش و تسکین‌دهنده برای آلام جسمانی ایجاد می‌کنند. ازاین‌رو، فعالیت تفریحی بر هر دو بُعد جسم و روان اثرگذار است.»

به گفته این روان‌شناس، وقتی افراد به‌صورت گروهی یک فعالیت تفریحی را دنبال می‌کنند، حمایت اجتماعی را نیز به دنبال خواهند داشت؛ زیرا افرادی که در یک رویداد تفریحی یا ورزشی شرکت می‌کنند، غالبا نیتی مشترک را دنبال می‌کنند و آن ایجاد نشاط، تسکین و آرامش است.

ازاین‌رو، اگر در مسیر و در تأمین ابزار و امکانات لازم برای رسیدن به هدف، مشکلاتی نیز ایجاد شود، چون هدف ماهیت تفریحی دارد، افراد با روحیه‌ای آرام و با آرامش خاطر با آن مواجه می‌شوند.

این‌گونه که این مدرس دانشگاه می‌گوید: « هنگامی که جامعه در دوره‌ای با تنش، فشارهای روانی، ذهنی و فکری مواجه بوده و این فشارها انباشته شده است، افراد برای عبور از آن وضعیت تنش‌آلود نیازمند فعالیت‌هایی جایگزین در جهت تسکین و آرامش هستند. رویدادهای تفریحی می‌توانند از تداوم تنش‌ها جلوگیری کنند و مانع از آن شوند که استرس تجربه‌شده و فشارهای روانی و اجتماعی استمرار یابد؛ بنابراین برای عبور یا خروج از وضعیت تنشی تجربه‌شده، نیازمند رویدادهایی از جنسی متفاوت هستند.»

رضا اسماعیلی، جامعه‌شناس و مدرس دانشگاه نیز در این باره معتقد است: «اگر بخواهیم جایگاه رودخانه زاینده‌رود را از حیث پیامدهای اجتماعی و فرهنگی و نقشی که در استمرار حیات تمدنی اصفهان ایفا می‌کند مورد بازشناسی قرار دهیم، باید گفت که رودخانه زاینده‌رود، اصطلاحا فراتر از یک پدیده صرف جغرافیایی است. این رودخانه، هم خاستگاه هویتی و تمدنی اصفهان را تعریف می‌کند، هم موقعیت اقلیمی اصفهان و هم اتفاقات اجتماعی و فرهنگی مختلفی را رقم می‌زند.»

به گفته او، رودخانه زاینده‌رود به مثابه موتور محرکه نشاط اجتماعی تلقی می‌شود؛ بدین معنا که با جاری بودن آن، شاهد برگزاری دورهمی‌های خانوادگی، دوستانه در حاشیه رودخانه هستیم. اقشار مختلف در آنجا قدم می‌زنند، پیاده‌روی می‌کنند و امکان پرداختن به دوچرخه‌سواری و تفریح فراهم می‌شود؛ از این لحاظ، می‌توان آن را به‌عنوان عامل محرک نشاط و گسترش شادی اجتماعی تلقی کرد.

این‌گونه که او می‌گوید: «رودخانه زاینده‌رود از دیدگاه ایجاد حلقه اتصالی میان افراد و گروه‌های مختلف اجتماعی، همچون نخ تسبیحی است که کانون‌های اجتماعی کوچک و خرد را به هم پیوند می‌دهد. از این لحاظ، رودخانه زاینده‌رود هم عامل محرک و هم بسترساز نشاط اجتماعی است.»