از منظر علمی، دو نفر وقتی دوست هم محسوب میشوند که بهطور مداوم یکدیگر را به دیگران ترجیح بدهند. بااینحال، دوستی به دنیای انسانها محدود نمیشود، بلکه گونههای مختلف در قلمرو حیوانات، از پرندگان و ماهیها گرفته تا اسبها و دلفینها هم دوستانی دارند و نکته جالب اینجاست که روابط آنها خیلی به دوستیهای انسانی شباهت دارد.همه ما با دوستانمان اشتراکهایی داریم؛ مثلا همشهری هستیم یا در یک مدرسه درس خواندهایم یا سرگرمیهای مشترکی داریم. این گرایش به تشابه که دانشمندان علوم اجتماعی آن را «همگنگرایی» (homophily) میخوانند، پیشبینیپذیری روابط و اعتماد بین دوستان را افزایش میدهد؛ اما همگنگرایی به انسانها محدود نمیشود. پژوهشها نشان داده است میمونها، گورخرها، فیلها و نهنگها هم ترجیح میدهند با همگروههایی تعامل کنند که ازنظر سنی به آنها نزدیک هستند. شامپانزهها هم دوست دارند با همنوعانی وقت بگذرانند که شخصیت مشابهی دارند (بله! حیوانات هم شخصیت دارند!) و دلفینها هم از دلفینهای دیگری که روش غذایابی مشابهی دارند، خوششان میآید. یکی از مهمترین انواع گرایش همگنگرایانه، نزدیکی به کسانی است که ژنهای همانندی دارند، یعنی خویشاوندان. در قلمرو حیوانات نیز گونههای مختلف به تعامل با قوموخویششان گرایش دارند.تماس فیزیکی بخش مهمی از روابط دوستانه را تشکیل میدهد. همانطور که شما با دوستانتان دست میدهید و آنها را در آغوش میکشید، بسیاری از حیوانات نیز برای نشان دادن دوستی و محبتشان از تماس فیزیکی بهره میبرند. کلاغهای سیاه با منقار خود پروبال دوستانشان را تمیز میکنند و میمونها هم با دستان خود رفقایشان را میآرایند؛ اما در برخی گونههای حیوانی، این تشریفات دوستانه میتواند جلوه خشونتبار و وحشیانهای به خود بگیرد؛ بهعنوانمثال، میمونهای کپوچین با فروکردن انگشت خود در کاسه چشم دوستان صمیمیشان با آنها خوشوبش میکنند.
دوری و دوستی
امروزه سفرهای بینالمللی، شبکههای اجتماعی و تماسهای تصویری، سبک و سیاق ارتباطهای انسانی را متحول کرده؛ به همین دلیل است که دوستی در دنیای کنونی میتواند با گذشتهها متفاوت باشد. خیلی از روابط امروزی در فضای مجازی شکل میگیرد و ممکن است برخی دوستان صمیمی اصلا همدیگر را نبینند یا امکان تعامل حضوری نداشته باشند. در دنیای حیوانات هم شواهد بسیاری برای این مدعا وجود دارد که میتوان با وجود دوری، دوستیها را حفظ کرد؛ بهعنوانمثال، دلفینها با ایجاد اصواتی حتی از فواصل دور هم با دلفینهای دیگر ارتباط برقرار میکنند. این سوتهای دلفینی میتوانند تا 740 متر سفر کنند. روابط دوستی میتواند حتی بین حیواناتی که از یکدیگر اجتناب میکنند هم شکل بگیرد. سنجابهای قرمز آمریکای شمالی موجودات قلمروطلبی هستند؛ یعنی برای محل زندگیشان میجنگند و بهندرت با یکدیگر تعامل میکنند؛ اما دانشمندان دریافتهاند سنجابهایی که برای مدتی طولانی در همسایگی یکدیگر زندگی میکنند، روابط دوستانهای شکل میدهند که به بقایشان کمک میکند.
ناجیهای زندگی
پژوهشها نشان میدهد حیواناتی که برای خود همپیمانانی دارند، زندگی طولانیتر و سالمتری را تجربه میکنند؛ چراکه این همپیمانان میتوانند در شرایط دشوار و هنگام مواجهه با تهدیدهایی چون شکارچی و کمبود غذا از آنها حمایت و حفاظت کنند؛ بهعنوانمثال، وقتی غذا کمیاب میشود، احتمال بقای گرگها و نهنگهای قاتلی که ارتباطهای اجتماعی قوی دارند، بیش از آنهایی است که در حاشیه گروههایشان هستند؛ چون میتوانند غذای دوستانشان را سهیم شوند. در دنیای انسانها هم داشتن دوست فواید زیادی دارد. به نظر میرسد بقا بدون دوست کار دشواری باشد، چه برای انسانها و چه برای حیوانات./منبع: theconversation.com
