اقدامی که علیرغم تصور عموم کشاورزان تبعات زیست محیطی بسیاری به همراه دارد و ضمن تشدید آلودگی هوا و پراکندهکردن بوی نامطبوع و آزار شهروندان، موجب آسیبرساندن به خاک نیز میشود. به همین خاطر هم در سالهای گذشته پویشهای مختلفی تحت عنوان« نه به آتش زدن پوشالهای برنج» به ویژه در شهرستان لنجان به راه افتاده است تا اینگونه کشاورزان را از آتشزدن زمینهای خود منصرف کنند. این پویش امسال نیز در این رابطه برگزار شد؛ این درحالی است که مشاهدات میدانی نشان میدهند هنوز بسیاری از کشاورزان به این پویشها بیتوجه هستند و به دلیل آمادهسازی زمین خود برای کشتهای بعدی در کوتاهترین زمان همچنان کار خودشان را سالانه تکرار میکنند؛ این درحالی است که مسعود تدیننژاد، مدرس در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان در گفتوگو با «اصفهان زیبا» معتقد است که آتشزدن مزارع پس از برداشت محصولاتی همچون برنج میتواند موجب ازبینرفتن میکروارگانیسمها و فلورمیکروبیها و موجودات زنده موجود که به حیات خاک کمک میکنند، میشود؛ به ویژه در مناطق خشک و نیمهخشک که کربن عالی خاک پایین است.
آتش به جان خاک!
به گفته این متخصص خاک، آتش زدن مزارع پس از برداشت خاک موجب از بین رفتن حاصلخیزی و کاهش مواد آلی خاک میشود: «بهترین کار این است که کشاورزان با استفاده از یک دستگاهی، این کاه و کلشها را به صورت چاپری خرد و دوباره این بقایا را با شخم با خاک مخلوط کنند.»به گفته تدیننژاد، البته به طور کلی روند افزایش مواد آلاینده و بالا رفتن این مواد در خاک پروسه طولانی است؛ بنابراین لازم است که در سالهای طولانی این امر تکرار شود.این مدرس در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان در بخش دیگری از سخنانش بیان میکند: خاکستر بقایای گیاهی که سوزانده شده است، باعث از بین رفتن حاصلخیزی خاک میشود و آنچه باقی میماند ترکیبی از نمکهای غیرقابل جذب است؛ درحالیکه ترکیبات عناصر غذایی که برای گیاه قابل استفاده است، بیشتر عناصری هستند که بتوانند به صورت نمک حل شوند و این خاکسترها قابلیت حل شدن را ندارند؛ به جز اینکه در یک فرایند اسیدزدایی قرار بگیرد. کاه و کلش خوراک بسیار خوبی برای میکروارگانسیمها و موجودات زنده خاک هستند و بهتر است که آنها در اختیار خاک قرار بگیرند.تدیننژاد با اشاره به اینکه البته این کاه و کلش باید با خاک مخلوط شود تا بتواند به تقویت خاک کمک کند، میگوید: این باقیماندهها به تنهایی کمکی به تقویت خاک نمیکنند؛ موقعی مورد استفاده برای گیاه قرار میگیرند که با خاک مخلوط شوند و تحت تأثیر میکروارگانیسمهای خاک قرار گیرند وبه مواد قابل جذب برای گیاه تبدیل شوند. در همین باره فاطمه محمدی، رئیس اداره محیطزیست لنجان در زمینه معضل سوزاندن باقیمانده ساقههای برنج در فصل برداشت اظهار میکنــد: اصــل ســـوزانـــدن باقیمــانده ساقههای برنج در فصل برداشت یک معضل زیستمحیطی است که هر ساله مردم شهرستان با آن روبهرو هستند.
سوزاندن بقایای گیاهی در اراضی ممنوع است
او در گفتوگو با تسنیم میافزاید: از اواخر شهریور تا اواخر مهر همواره آلودگی ناشی از سوزاندن پوشال برنج مشکلی بوده که مردم با آن دستوپنجه نرم میکردند. از این رو با کمک جهاد کشاورزی شهرستان به این حوزه نیز ورود پیدا کردیم؛ حتی این مسئله از طریق دادگستری دنبال شد تا بتوانیم این مشکل را نیز برطرف کنیم.رئیس اداره محیطزیست لنجان بیان میکند: باید توجه داشت مزرعه یک اکوسیستم طبیعی است و وجود موجودات زنده ذرهبینی مانند قارچها و کرمها و غیره باعث تولید مواد مغذی برای خاک کشاورزی میشوند و یکی از مشکلات جدی آتشزدن بقایای محصولات نابودی این میکروارگانیسمها شده که باعث کاهش مواد مغذی خاک میشود.او تصریح میکند: ماده 20 قانون هوای پاک مصوب 1396 سوزاندن بقایای گیاهی در اراضی ممنوع و متخلفان حسب مورد به جزای نقدی درجه شش موضوع ماده (19) قانون مجازات اسلامی محکوم میشود.محمدی با بیان اینکه طی سالهای اخیر حجم آتشزدن کاه و کلش در سطح شهرستان تقلیل یافته است، بیان میکند: آموزشهای ارائهشده، نصب بنرهای آموزشی و غیره در زمینه فراوری کاه و کلش برنج در کاهش اینگونه تخلفات مؤثر بوده است و قطعا حمایت از پروژههای تبدیلی مانند تخته فیبر، کمپوستسازی و غیره از پوشال میتوان از راهکارهای تأثیرگذار در جلوگیری از سوزاندن کاه و کلش قلمداد کرد.
