در این کنفرانس نمایندگانی از نزدیک به 200 کشور جهان گرد هم آمدهاند تا در میانه جنگ اوکراین و بحران انرژی و تورم فزاینده در جهان، درباره راههای کاهش میزان انتشار گازهای گلخــانهای به بحث و تبــادلنظـــر بنشینند. کنفرانس تغییرات آبوهوایی هرساله توسط سازمان ملل متحد در نقطهای از جهان برگزار میشود. در جریان گردهمایی سال گذشته در گلاسگو اسکاتلند، کشورهای شرکتکننده برای اقدام فوری بهمنظور جلوگیری از افزایش افســارگسیختــه درجــه حرارت جهان به توافق رسیدند؛ اما در واقعیت شاهد اقدام سریع و چشمگیری نبودیم و عواقب خطیر تغییرات اقلیمی چون سیلهای مرگبار در پاکستان، خشکسالی در ایالات متحده آمریکا، قحطی در آفریقا و موجهای گرما در اروپا بر همگان آشکار شده است. کشمکش بین کشورهای آلاینده ثروتمند و کشورهای فقیری که قربانیان اصلی تغییرات اقلیمی هستند، همچنان ادامه دارد و بهنظر میرسد این پرسش چالشبرانگیز که چه کسی باید هزینههای گرمایش جهانی را بپردازد، در کنفرانس شرمالشیخ جایگاه ویژهای داشته باشد. در ادامه چندموضوع اصلی موردبحث در این کنفرانس را مطرح میکنیم و به این پرسش میپردازیم که احتمال به نتیجهرسیدن مذاکرات در هــریــک از ایــن مبــاحـــث چقــدر است.
محدودکردن گرمایش جهانی به 1.5درجه سانتیگراد
در جــریان کـــاپ 26 در گــلاسگــو، کشورهای شرکتکننده توافق کردند گــرمایــش جهـــانی را بـــه 1.5درجــه سانتیگراد بالاتر از سطح دمای زمین پیش از صنعتیشدن آن محدود کنند؛ اما وعدههایی که این کشورها درباره کاهش میزان انتشار گازهای گلخانهای مطرح کرده بودند، برای تحقق این هدف کافی نبود و به این توافق رسیدند که سال آینده با تعهدات جدیتر و محکمتری به کنفرانس تغییرات آبوهوایی بازگردند؛ بااینحال، تعداد کمی از این کشورها به قول خود عمل کردند؛ چراکه تا پیش از آغاز کاپ 27 تنها 24 کشور برنامههای ملی خود برای کاهش انتشار را به سازمان ملل متحد ارائه کردهاند.شواهد نشان میدهد برای رسیدن به هدف 1.5درجه پیشرفت کافی را نخواهیم داشت؛ اما گام کوچکی روبهجلو برداشتهایم. سازمان ملل برآورد کرده است که برنامههای ارائهشده بتواند درجه حرارت زمین را به میزان 0.1 درجه پایین بیاورد. بــاایــنحــال، روشن اســت کـــه اگـــر سیاستهای فعلی ادامه پیدا کند، به وضعیت فاجعهبار گرمایش 2.5درجه خواهیم رسید.
تأمین بودجه اقلیمی 100میلیارد دلاری سالانه
سال 2009 به کشورهای فقیر وعده داد شد که از سال 2020 برای کاهش میزان انتشار گازهای گلخانهای و سازگارشدن با تأثیرات شرایط وخیم آبوهوایی، کمک 100میلیارد دلاری سالانه دریافت خواهند کرد. این وعده محقق نشد و بهنظر میرسد که تا پیش از سال میلادی جدید نیز تحقق نخواهد یافت.واقعیت ناراحتکننده این است که کشورهــای ثــروتمنــد جهــان عـامـل بهوجودآورنده بحران اقلیمی کنونی بودهاند؛ اما این کشورهای فقیر هستند که بیشترین آسیب را متحمل شدهاند؛ حالآنکه در مقام مقایسه، آلایندگی اندکی داشتهاند. اگر کشورهای ثروتمند همچنان نتــوانند به وعــدههای خود عمل کنند، اعتبار همکاریهای بینالمللی بیشازپیش زیرسؤال خواهد رفت.
جذب سرمایه برای سازگارشدن با عواقب تغییرات اقلیمی
بیشتر سرمایهای که در حالحاضر در قالب بودجه اقلیمی تأمین میشود، به کشــورهای بــا درآمــد متــوســـط اختصاص مییابد تا در پروژههایی که به کاهش میزان انتشار گازهای گلخانهای کمک میکنند، استفاده شــود (مثــلا راهاندازی و تـــوسعـــه نیروگاههای بادی و خورشیدی)؛ اما آنچه کشورهای فقیر جهان بیش از هرچیز محتاجش هستند، این است که به آنها کمک شود تا بتوانند با شرایط آبوهوایی وخیمی که همین حالا با آن دستبهگریبان هستند، سازگار شوند. به عنوان مثال با بازیابی جنگلها، ساخت موانعی برای مقابله با سیل و راهاندازی سامانههای هشدار زودهنگام. در حال حاضر تنها حدود یکپنجم از سرمایــه اقلیمــی جــذبشده به سازگاری با عواقب تغییرات اقلیمی اختصاص یافته است و سال گذشته کشورها وعده دادند این سرمایه را دو برابر کنند.ریاست کاپ 27 برنامهای راهبردی برای سازگارشدن با عواقب تغییرات اقلیمی ارائه کرده است تا در هفته اول مذاکرات بهطور ویژه موردبررسی قرار گیرد؛ بنابراین احتمالا در این زمینه پیشرفتهایی صورت خواهد گرفت؛ اما آنطور که از جوانب امر پیداست، هدف دوبرابرکردن بودجه سازگاری با تغییرات اقلیمی امسال محقق نخواهد شد.
رسیدگی به خسارتها و آسیبها
یکی از مهمترین موضوعاتی که قرار است در کاپ 27 به آن پرداخته شود، بحث خسارتها و آسیبهای ناشی از تغییرات اقلیمی است. منظور از خسارتها و آسیبها، مخربترین تأثیرات بحران اقلیمی است؛ تأثیراتی که آنقدر شدید است که کشورها نمــیتــوانــنـــد خود را بــا آن ســازگار کنند. از نمونههای این تأثیرات میتوان به خشکسالیهای بیسابقهای اشاره کرد که نزدیک به 150 میلیون نفر از مردم آفریقا را در خطر قحطی و گرسنگی شدید قرار داده است یا سیلهای ویرانگری که همین اواخر، پاکستان را در هم کوبید. کشورهای فقیر میگویند هنگام وقوع چنین فجایعی، برای امداد و نجات و بازسازی مناطق آسیبدیده نیازمند سرمایه هستند؛ اما تا اینجای کار، کشورهای ثروتمند تمایلی به کمک نشان ندادهاند.بحث خسارتها و آسیبها در دستور کار کنفرانس تغییرات آبوهوایی مصر قرار گرفته و شواهد نشان میدهد که توجه خاصی نیز به آن معطوف شده است؛ اما بهنظر نمیرسد این مسئله در کنفرانس فعلی حلوفصل شود. در حال حاضر کشورها تازه فرآیند ارائه تعریفی رسمی از خسارات و آسیبها را آغاز کردهاند و میکوشند درباره نحوه کمکرسانی به کشورهای فقیر به ساختار قابلقبولی دست یابند؛ البته در حال حاضر چند کشور بــودجــههـایــی را به ایــن مـوضـــوع اختصاص دادهانــد؛ اما بـــهنظــــر میرسد بحث و گفتوگو بر سر نحوه تأمین صدها میلیارد دلاری که برای رسیدگی به خسارات و آسیبهای ناشی از تغییرات اقلیمی لازم است، تا مدتها پس از پایان کنفرانس مصر ادامه یابد.
اصلاح بانک جهانی
اصلاح بانک جهــانی در دستـــور کـــار رسمی کنفـــرانس اقلیمــی سازمـــان ملل قرار نــدارد و درواقــع نهــادی کاملا مستقل از سازمان ملل است. باایـــنحـــال، بسیـــاری از رهبـــران جهان خواستار اصلاح بانک جهانی شدهاند؛ چراکه باور دارند این نهاد نتوانسته است بهطور منـــاسبــی بر بحران اقلیمی متمرکز شود و ساختار آن نیــز منــاســـب قــرن بیستویکـــم نیست. دیوید مالپاس، رئیس بانک جهانی، در کنفرانس مصر حضور دارد؛ اما با توجه به انتقادات گسترده اخیر نسبت به او، جایگاه شغلیاش پس از پایان دوهفته مذاکرات اقلیمی بیشازپیش متزلزل خواهد بود.
درهرحال، اصلاح ساختار بانک جهــانی بسیــار ضروری و محتمل است و مطمئنا فشارهای واردشده در جریان کنفرانس مصر عاملی تأثیرگذار در تحقق این امر خواهد بود.
بهرهبرداری از منابع گاز آفریقا
بسیاری از کشورهای آفریقایی منابعی غنی از سوختهای فسیلی دارند و حالا که بهــای گاز بـــهشـدت در سرتاسر جهان در حال افزایش است، مایلاند از این منابع بهرهبرداری کنند. شرکــتهـــای نفت و گـــاز نیـــز بــه سرمایهگذاری در این حوزه تمایل دارند؛ اما متخصصان محیطزیست و کشورهای ثروتمند هشدار دادهاند که بهرهبرداری از این منابع، بحران اقلیمی را وخیمتر خواهد کرد.بااینحال، کشورهای آفریقایی با اشاره به این موضوع که کشورهای ثروتمند خود پیشازاین از منابعشان بهره کافی را بردهاند، رفتار آنها را ریاکارانه میدانند. سرمایــهگذاران حوزه نفت و گـاز نیز در جایجای مقر کنفـرانس مصر کمین کــردهانــد و اهــداف خــود را دنبال مــیکنــنــد. با این اوصاف، چندان مشخص نیست که مسئله بهرهبرداری از منابع گاز آفریقا پس از کاپ27 چه سمــتوســـویی پیدا مــیکنـد.
منبع: theguardian.com
