چطور میشود شهری مرده، دلگیر و خالی از شور و نشاط را به شهری شاد و پویا با شهروندانی فعال و امیدوار بدل کرد؟ این سوالی است که از زوایای مختلف قابل تحلیل و بررسی است. چنانکه یک معمار، یک شهرساز، یک مدیر شهری، یک هنرمند و حتی یک سیاستمدار میتواند پاسخ متفاوتی برای آن داشته باشد. اما بیشک دیدگاه یک معمار و شهرساز از اهمیت دوچندانی برخوردار است. چراکه یک مدیر شهری بدون به کار بستن توصیههای یک شهرساز قادر به رسیدن به این غایت مهم نیست.
منظر شهری هنر یکپارچگی بخشیدن بصری و ساختاری به مجموعه ساختمانها، خیابانها و مکانهایی است که محیط شهری را میسازد. (کالن، ۱۳۷۷: 65) به عقیده راسکین، منظر شهری چیزی بیش از یک مسئله برنامهریزی و طراحی شهری است و در درجه نخست مسئله ارزشها، اهداف انسانی و به رسمیت شناختن مسئولیتهای اجتماعی توسط آحاد جامعه است. (گلکار، ۱۳۸۲: 89)
برگزاری جلـســه دیـــدار نمایندگان جوان فعال هیئتهای مذهبی شهر اصفهان با رئیس شورای اسلامی شهر و شهردار، اقدامی مؤثر برای شناسایی ظرفیتهای فرهنگی و فعال شهر بود و اتفاقهای خوبی را رقم زد. شهردار اصفهان که در ضیافت افطار میزبان نمایندگان جوان هیئتهای مذهبی بود، این ضیافت را فرصت خوبی برای شناسایی جوانان فعال، فرهنگی و مذهبی هیئتها دانست. قدرتاله نوروزی با تأکید بر برگزاری جلسهای بسیار معنوی، خوب و با شکوه تصریح کرد: ما از همان ابتدای فعالیت در شهرداری، موضوع حمایت از مساجد و هیئتها را در برنامههایمان قراردادیم؛ اما اطلاعات برعکس به مردم رسید. کمک خوبی به مساجد داشتیم و برای دیدار هیئتها مکان اجاره کردیم و در اختیار آنها قرار دادیم.
در بسیاری از شهرها، بهخصوص در کشورهای درحالتوسعه، بنا به ضرورت، حجم بالایی از عبورومرور پیاده وجود دارد. در دیگر نقاط جهان تعداد افراد پیاده به میزان دعوت مردم به راه رفتن وابسته است. مردم در سرعت کمتر از پنج کیلومتر شهر را از نزدیک تجربه میکنند. در این شرایط فرد پیاده فرصت دارد از کیفیت شهر، لذت ببرد. شهرها باید موقعیت مناسبی برای راه رفتن، ایستادن، نشستن، نگاه کردن، گوش فرادادن و صحبت کردن مردم فراهم کنند که یک راه آن توجه به مقیاس خرد و ایجاد خیابانهای مختص عابر پیاده است.
در مدیریت و نظارت خانههای شهرداری که به بخش خصوصی واگذارشده، تجدیدنظر میشود. خانههای تخصصی و علمی که سالهای قبل با اهداف تعیینشده، ایجاد شدند حالا به علت واگذاریهای غیراصولی، کارکرد اصلی خود را ازدستدادهاند. این در حالی است که در این خانهها ازنظر مکانی، بودجه و نیروی انسانی، سرمایهگذاریهای لازم انجامشده، ولی این سرمایه در حال از دست رفتن است. برای این مراکز اهدافی تعریفشده و شورای شهر وظیفه نظارت بر میزان تحقق اهداف این مراکز را برعهده دارد. هفته گذشته آییننامه و دستورالعمل بهرهبرداری و واگذاری این خانهها در شورای شهر به تصویب رسید تا بتوان با بررسی کیفیت، عملکرد و نحوه واگذاری آنها را مشخص کرد.
تحلیل و بررسی وضعیت زندگی در شهرهای اقماری اطراف اصفهان موضوع مهمی است که از نگاه پژوهشگران و محققان دانشگاهی نیز پنهان نمانده است. چنانکه مقالات متعددی که از زوایای مختلف به این موضوع پرداخته، از سوی این پژوهشگران ارائه شده و در دسترس قرار گرفته است. یکی از این مقالات «تأثیرگذاری شهرهای جدید پیوسته در ساماندهی مادر شهر اصفهان» (نوشته مهری اذانی و سمیه نیلی احمدآبادی) نام دارد که مطالعه موردی خانه اصفهان و ملک شهر در راستای ساماندهی و هدایت توسعه کالبدی شهر اصفهان را دستمایه تحقیق خود در اواخر دهه هشتاد قرار داده است.
بــــرای تـــکمیــــل پروندهای که درباره شهرکسازی و شهرکنشینی در اصفهان در صفحه «بلدیه» پیش رو دارید، به این موضوع پرداختهایم که برخی از مهمترین شهرهای اقماری و شهرکهای شهر اصفهان در سال 1400 چه شرایط و امکاناتی برای سکونت دارند و آیا حرکت آنها در دهههای اخیر بر مبنای تأمین اهداف شهرکسازی در برنامه جامع اصفهان بوده یا نه. اینکه بهطور کلی طرح شهرکسازی در پیرامون اصفهان از ابتدا با چه اهدافی تدوین شده و به مرحله اجرا رسیده و آیا امروز با گذشت بیش از چهار دهه از اجرای این طرح، بخش چشمگیری از اهداف آن تأمین شده یا نه، پرسش مهمی است که جای بررسی و تحلیل بسیار دارد. به همین دلیل به سراغ شهرداران شهرهای «بهارستان» و «مجلسی» در سوی جنوبی شهر اصفهان رفتیم تا بپرسیم این مناطق امروز در چه وضعیتی به سر میبرند و چه آیندهای برای آنها پیشبینی میشود. پاسخ «داوود بحیرایی»، شهردار شهر بهارستان و «آیتاله اسلانی»، شهردار شهر مجلسی به پرسشهای این گزارش را در ادامه میخوانید.
با افزایش فزاینده نرخ رشد جمعیت در کلانشهرها و افزایش روند مهاجرت، فشارهای زیادی بر ساختار اکولوژیک، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شهرهای بزرگ وارد شد. به همین علت دولت وقت با محوریت وزارت مسکن و شهرسازی (راه و شهرسازی) به ایجاد شرکت عمران شهرهای جدید اقدام کرد. در پی مطالعات امکانسنجی و مکانیابیهای صورتگرفته توسط این شرکت و با بهرهگیری از طرحهای جامع منطقه اصفهان، شهر جدید بهارستان مکانیابی و مراحل مطالعاتی و طرحهای آن آغاز شد.
اصولا شهرکهای اقماری با چند هدف متفاوت احداث میشوند. تعدادی از شهرکها در حومه کلانشهرها ایجاد میشوند تا بتوانند بخشی از سرریز جمعیتی آنها را جذب کرده و از فشار بیشازحد به مادرشهر جلوگیری کنند. دستهای دیگر که در فواصل معقول از محل استقرار کارخانهها یا صنایع بسیار بزرگ احداث میشوند، محل اسکان شاغلان آنها و خانوادههایشان میشوند تا مجبور نباشند هر روز مسافتی طولانی را برای رسیدن به محل کار طی کنند. بعضا نیز شهرکهایی با رویکرد تفریحی و گردشگری ایجاد میشوند که مشخصات خاص خود را دارند.
در همسایه شمالی اصفهان شهرستانی است که همچنان بند نافش از اصفهانِ مادر جدا نشده و دو بزرگراه معلم و آزادگان آن را دور زده و جزیرهای مسکونی خلق کردهاند.این همسایه شمالی چه در ذهن شهروندان خود و چه در ذهن شهروندان اصفهانی، شهری شاد شناخته میشود. با آنکه بخشی از ساختار جمعیتی شاهینشهر را بازنشستگانی شکل دادهاند که بیشترشان در خوزستان و در شرکت نفت سکونت و اشتغال داشتهاند، جوانبودن شهر بیشتر مشهود است. بااینحال، همچون بسیاری از شهرها، در ساعتهای اولیه روز شهر بیشتر در تملک افراد بالای چهل سال است و با گذشت زمان و نزدیکشدن خورشید به کوههای غربی شاهینشهر، کمکم به تسخیر جوانانی درمیآید که قبراق و سرحال، شوری دوباره به آن میدهند.
رویداد ایدهکاپ نهم با موضوع مدیریت پسماند با حضور مسئولان شهری و مدیران آموزش و پرورش استان در باغ غدیر برگزار شد. در این رویداد از طرحها و ایدههای دانشآموزان مقطع ابتدایی، متوسطه اول و دوم استفاده میشود. دانش آموزان طرحهای خود را ارائه میکنند، سپس طرحهای برتر در سطح شهر عملیاتی میشوند. شهرداری تلاش میکند با برگزاری چنین رویدادهایی، مشارکتهای جوانان و نوجوانان را در مدیریت شهری افزایش دهد.
آیین فرایند جشنواره تعالی سازمانی شهرداری اصفهان با حضور شهردار، مدیران ارشد شهری و مسئولان سازمانهای وابسته به شهرداری در کتابخانه مرکزی برگزار و در پایان از سازمانهای برتر تجلیل شد. در این آیین، رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان، ضمن تشکر و قدردانی از مسئولان حوزه برنامهریزی و پژوهش شهرداری، ورود به موضوع ارزیابی برای شهرداری اصفهان را ضروری دانست و گفت: شهرداری، مجموعهای پرجمعیت است و با این اقدام در آینده، شاهد نتایج خوب ارزیابی تعالی سازمانی خواهیم بود؛ چراکه شهروندان در این اقدام سود میبرند. علیرضا نصر اصفهانی افزود: ارزیابی، نقاط ضعف و قدرت سازمـانهای مختلف را نشان میدهد که ما با استفاده از آن میتوانیم شرایط را برای شهروندان بهبود بخشیم.