به گزارش اصفهان زیبا؛ این روزها اصطلاح «دیابت عصبی» در بین مردم رایج شده است. برخی از افراد وقتی پس از استرس یا فشار روانی قند خونشان بالا میرود، تصور میکنند که به نوعی دیابت مبتلا شدهاند. اما آیا واقعا چیزی به نام «دیابت عصبی» وجود دارد؟ آیا استرس میتواند باعث بروز دیابت شود؟ در این مطلب قصد داریم به این سوالات پاسخ دهیم.
واقعیت علمی دیابت عصبی
در حقیقت، در دنیای پزشکی اصطلاح «دیابت عصبی» وجود ندارد. آنچه مردم آن را به عنوان دیابت عصبی میشناسند، افزایش موقتی و طبیعی قند خون در اثر استرس است. در این شرایط، بدن افراد سالم میتواند با پایان یافتن استرس، به طور طبیعی قند خون را به وضعیت نرمال بازگرداند، بنابراین هیچ جای نگرانی وجود ندارد.
علائم دیابت عصبی و تفاوت آن با دیابتهای نوع ۱ و ۲
از آنجا که «دیابت عصبی» یک بیماری واقعی نیست، علائم خاصی ندارد. افرادی که تحت فشار عصبی قرار میگیرند، ممکن است علائمی چون تپش قلب، تعریق زیاد، خشکی دهان، ضعف یا احساس گرسنگی شدید را تجربه کنند. این علائم ناشی از ترشح هورمونهای استرس مانند آدرنالین و کورتیزول است. در صورتی که افراد در معرض استرس به دیابت نوع ۲ مستعد باشند، استرس میتواند موجب تشدید علائم بیماری شود، اما به خودی خود عامل بروز دیابت نیست.
تفاوت دیابت عصبی با دیابتهای نوع ۱ و ۲
در دیابت نوع ۱ و ۲، بدن نمیتواند به درستی از انسولین استفاده کند یا اصلاً آن را تولید نمیکند. این وضعیت منجر به بالا ماندن مداوم قند خون میشود. در حالی که «دیابت عصبی» فقط به یک افزایش موقت در سطح قند خون اشاره دارد که به دلیل استرس و فشار روانی رخ میدهد. بدن میتواند پس از پایان استرس، قند خون را به حالت طبیعی خود بازگرداند.
چرا استرس قند خون را افزایش میدهد؟
افزایش قند خون در اثر استرس به دلیل ترشح هورمونهایی چون آدرنالین و کورتیزول رخ میدهد. این هورمونها باعث آزاد شدن گلوکز از کبد میشوند تا بدن سریعاً انرژی مورد نیاز برای مقابله با استرس را تأمین کند. در افراد سالم، پس از کاهش استرس، قند خون به سرعت به سطح طبیعی خود بازمیگردد، اما در افراد مبتلا به دیابت، استرس میتواند تأثیرات بلندمدتتری بر سطح قند خون داشته باشد.
چگونگی کنترل افزایش قند خون ناشی از استرس
اگر فرد مبتلا به دیابت نباشد، معمولا نیاز به دارو نیست و قند خون پس از کاهش استرس، ظرف مدت ۳۰ تا ۹۰ دقیقه به وضعیت طبیعی بازمیگردد. اما اگر فرد دیابتی باشد و قند خون به میزان بالای ۲۵۰-۳۰۰ میلیگرم بر دسیلیتر برسد، باید طبق دستور پزشک عمل کند و مایعات فراوان مصرف کند.
راهکارهایی برای کاهش قند خون ناشی از استرس
برای کنترل قند خون ناشی از استرس میتوان از روشهای سادهای چون تنفس عمیق و آرامسازی فوری، پیادهروی کوتاه یا دور شدن از عوامل استرسزا استفاده کرد. همچنین اصلاح رژیم غذایی و مصرف وعدههای غذایی سالم و کوچک به صورت منظم میتواند به تنظیم بهتر قند خون کمک کند.
رژیم غذایی مناسب برای کنترل قند خون ناشی از استرس
- کاهش مصرف شیرینیها و نوشیدنیهای قندی
- افزایش مصرف سبزیجات، فیبر و غلات کامل
- پرهیز از پرخوری عصبی
- مصرف وعدههای غذایی کوچک و سالم به طور منظم
لیلا غلامی
کارشناس آموزش بهداشت و ارتقای سلامت دانشگاه علوم پزشکی گیلان
