به گزارش اصفهان زیبا؛ هر سال ۲۹ سپتامبر، برابر با ۷ مهر، روز جهانی قلب فرصتی برای افزایش آگاهی درباره بیماریهای قلبیعروقی و راههای پیشگیری از آنهاست. بیماریهای قلبیعروقی همچنان از مهمترین علل مرگومیر در جهان به شمار میروند. با این حال، اصلاح سبک زندگی و کنترل عوامل خطر میتواند خطر ابتلا به بسیاری از این بیماریها را کاهش دهد.
کمپین روز جهانی قلب در سال ۲۰۲۶ با شعار «Don’t Miss a Beat» بر سه محور تأکید دارد: شناخت علائم، محافظت از قلب و مطالبه اقدام برای سلامت قلب.
عوامل خطر بیماریهای قلبیعروقی
تغذیه سالم، قلب سالم
سلامت قلب تا حد زیادی به انتخابهای غذایی روزانه بستگی دارد. مصرف بیشتر سبزیجات و میوهها، غلات کامل، حبوبات، مغزها و منابع پروتئینی سالم میتواند به حفظ سلامت قلب کمک کند.
در مقابل، بهتر است مصرف نمک، قندهای افزوده، چربیهای اشباع و ترانس و غذاهای بسیار فرآوریشده کاهش پیدا کند. چنین الگویی به کنترل وزن، فشار خون، قند خون و چربی خون کمک میکند.
فعالیت بدنی منظم
قلب برای حفظ عملکرد مناسب به فعالیت بدنی نیاز دارد. ورزش منظم میتواند به کنترل فشار خون، وزن، قند خون و چربیهای خون کمک کند.
سازمان جهانی بهداشت توصیه میکند بزرگسالان در طول هفته دستکم ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید انجام دهند. برای بهرهمندی از فواید بیشتر، افراد میتوانند فعالیت متوسط خود را تا ۳۰۰ دقیقه در هفته افزایش دهند. کاهش زمان نشستن و حرکت بیشتر در طول روز نیز اهمیت دارد.
دخانیات و سلامت قلب
سیگار، قلیان و سایر محصولات دخانی با آسیب به رگهای خونی و افزایش خطر بیماریهای قلبی و سکته مغزی ارتباط دارند. دود دستدوم نیز میتواند برای سلامت قلب و عروق مضر باشد.
ترک دخانیات یکی از اقدامات مهم برای کاهش خطر بیماریهای قلبیعروقی است.
خواب و استرس
خواب ناکافی و استرس طولانیمدت میتوانند بر فشار خون، وزن، سوختوساز بدن و عادات غذایی اثر بگذارند. داشتن خواب منظم و کافی در کنار مدیریت استرس، بخشی از سبک زندگی سالم برای قلب است.
آلودگی هوا
آلودگی هوا، بهویژه ذرات معلق ریز مانند PM2.5، فقط دستگاه تنفس را تحت تأثیر قرار نمیدهد. این آلایندهها با التهاب و اختلال عملکرد رگهای خونی ارتباط دارند و میتوانند خطر بیماریهای قلبی و سکته مغزی را افزایش دهند. افراد مبتلا به بیماریهای قلبی و سالمندان نیز ممکن است آسیبپذیری بیشتری داشته باشند.
فشار خون، قند خون و چربی خون
فشار خون بالا، افزایش قند خون و دیابت، اختلالات چربی خون و اضافهوزن از عوامل مهم خطر بیماریهای قلبیعروقی هستند. سابقه خانوادگی نیز اهمیت دارد و وجود بیماری قلبیعروقی زودرس در بستگان درجه یک میتواند با افزایش خطر همراه باشد.
علائم هشدار قلبی و سکته مغزی
شناخت علائم حمله قلبی و سکته مغزی میتواند به اقدام سریعتر کمک کند. در حمله قلبی، درد یا فشار در مرکز قفسه سینه، درد در دستها، شانه، پشت، گردن یا فک، تنگی نفس، تهوع، سرگیجه، تعریق سرد و ضعف از علائم احتمالی هستند. برخی علائم ممکن است در زنان متفاوت یا کمتر اختصاصی باشند.
اگر چنین علائمی ناگهان ظاهر شدند، فرد باید فوراً از خدمات اورژانسی کمک بگیرد. تأخیر در دریافت مراقبت پزشکی میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.
در سکته مغزی نیز ضعف یا بیحسی ناگهانی صورت، دست یا پا، اختلال گفتار، تغییر ناگهانی بینایی، سرگیجه و اختلال تعادل یا سردرد شدید و ناگهانی از نشانههای هشدار هستند. حتی در صورت برطرف شدن علائم، ارزیابی فوری پزشکی اهمیت دارد.
قلب سالم با انتخابهای روزانه
مراقبت از قلب به اقدامات پیچیده محدود نمیشود. تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، پرهیز از دخانیات، خواب کافی و مدیریت استرس میتوانند بخشی از برنامه روزانه مراقبت از قلب باشند.
کنترل فشار خون، قند خون و چربی خون نیز اهمیت زیادی دارد. توجه به کیفیت هوا و کاهش مواجهه با آلودگی نیز میتواند در محافظت از سلامت قلب و عروق نقش داشته باشد.
روز جهانی قلب یادآوری میکند که مراقبت از سلامت قلب باید پیش از بروز بیماری آغاز شود. شناخت عوامل خطر و توجه به علائم هشدار میتواند به تصمیمگیری سریعتر برای دریافت مراقبت پزشکی کمک کند.
معصومه کریمیان
کارشناس بیماریهای غیرواگیر مرکز بهداشت شماره یک اصفهان
