به گزارش اصفهان زیبا؛ در میان هشت روستایی که ایران امسال برای حضور در رقابت «بهترین روستاهای گردشگری» سازمان گردشگری ملل متحد معرفی کرده است، نام یک روستای کوچک در دل کویر اصفهان بیش از همه به چشم میآید: «مصر».
روستایی که سالهاست مقصد علاقهمندان کویر، نجوم و بومگردی بوده و حالا امیدوار است با ثبت در این فهرست جهانی، فصل تازهای از رونق گردشگری را تجربه کند. برای شناخت ظرفیتهایی که مصر را به یکی از نامزدهای این رویداد جهانی تبدیل کرده، پای صحبتهای حمیدرضا کرامتی، دهیار این روستا نشستیم.
«مصر» فقط نام یک روستا نیست؛ روایت زندهای از مقاومت در دل کویر است. کرامتی میگوید:« این روستا در ۱۲۸۵ توسط یوسف حشمت پایهگذاری شد. آن روزها منطقه با قحطی دستوپنجه نرم میکرد؛ اما این نقطه به آب رسیده بود و سرسبزی آن باعث شد بخشی از نیاز غذایی مردم خور و بیابانک از همین روستا تأمین شود؛ بههمین دلیل، بنیانگذار روستا با الهام از داستان حضرت یوسف(ع) و سرزمین مصر، نام مصر را برای آن برگزید.
ولی تاریخ این روستا همیشه آرام نبوده است. تا ۱۳۵۹ حدود ۸۰۰ نفر در مصر زندگی میکردند؛ اما وقوع سیلی ویرانگر، حدود ۸۰درصد خانههای روستا را تخریب کرد و بیشتر ساکنان ناچار به مهاجرت شدند. جمعیت روستا به حدود ۲۰۰ نفر کاهش یافت و بسیاری تصور میکردند این روستا نیز به سرنوشت بسیاری از آبادیهای کویری دچار خواهد شد.»
بااینحال، سرنوشت مصر در دهه هشتاد تغییر کرد.همزمان با اکران فیلم «خیلی دور، خیلی نزدیک» که فیلمبرداری آن در این روستا انجام شده بود، نخستین جرقه معرفی مصر به گردشگران زده شد. حضور عوامل فیلم و انتشار تصاویر کویر، نام این روستا را بر سر زبانها انداخت.
همزمان، فعالیتهای مازیار آلداوود، از پیشگامان بومگردی ایران، در منطقه گرمه نیز نگاه تازهای به ظرفیتهای گردشگری کویر ایجاد کرد. از ۱۳۸۹ به بعد، تورهای گردشگری یکی پس از دیگری راهی مصر شدند و به مرور، سافاری، شترسواری، موتورسواری در شنهای روان و دیگر تفریحات کویری نیز به خدمات گردشگری این روستا اضافه شد.دهیار روستای مصر معتقد است سه ویژگی، این روستا را از بسیاری مقاصد گردشگری کشور متمایز کرده است: نخست، بومگردی «درحال حاضر از ۴۵ خانه مسکونی روستا، ۳۵ خانه مجوز رسمی اقامتگاه بومگردی دارند»؛ آماری که به گفته او، نسبت به جمعیت، مصر را در جایگاه نخست کشور قرار میدهد.
ویژگی دوم، حفظ بافت تاریخی روستاست. خانههای خشتی و کاهگلی، طاقهای سنتی و معماری اصیل کویری، هویتی را حفظ کردهاند که بسیاری از روستاها در جریان توسعه از دست دادهاند. سومین مزیت نیز طبیعت منحصربهفرد کویر است؛ از آسمان پرستاره و امکان رصد نجومی گرفته تا چشماندازهایی مانند تخت عروس، نیزار، باتلاق نمکی، طلوع و غروب خورشید و هیجان سافاری در تپههای شنی که تجربهای متفاوت برای گردشگران رقم میزند.نکته جالب اینکه توسعه گردشگری، بیش از هر چیز بر دوش خود اهالی بوده است. کرامتی میگوید:
«پس از رونق گردشگری، بسیاری از ساکنان دوباره به روستا بازگشتند و خانههای قدیمی خود را مرمت کردند. به جز دو یا سه سرمایهگذار غیربومی، تقریبا تمام اقامتگاههای فعلی متعلق به خود مردم روستاست؛ موضوعی که باعث شده منافع گردشگری مستقیما به جامعه محلی برسد.»
امروز اقتصاد مصر تقریبا بهطور کامل با گردشگری گره خورده است. اقامتگاههای بومگردی، کافهها و رستورانهای سنتی، فروش صنایعدستی، محصولات بومی و همچنین خدمات مرتبط با سافاری، موتورهای چهارچرخ، خودروهای آفرود و شترسواری مهمترین منابع درآمد مردم روستا را تشکیل میدهند؛ البته این اقتصاد، فراز و نشیبهای زیادی را نیز تجربه کرده است.
به گفته دهیار، دوران طلایی گردشگری مصر بین سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۷ بود؛ دورهای که روستا پذیرای حجم چشمگیری از گردشگران داخلی و خارجی بود؛ اما پس از شیوع کرونا، گردشگری برای چند سال افت شدیدی را تجربه کرد و هنوز هم به روزهای اوج خود بازنگشته است. تنشهای منطقهای و مشکلات اقتصادی نیز بر تعداد سفرها تأثیر گذاشته و درآمد فعالان این حوزه را کاهش داده است.گردشگران خارجی نیز سهم چشمگیری از رونق گذشته مصر را تشکیل میدادند.
کرامتی میگوید:« پیش از کرونا و محدودیتهای بینالمللی، سالانه حدود سههزار گردشگر خارجی از بیش از ۲۰ کشور جهان، بهویژه از آلمان و فرانسه به این روستا سفر میکردند؛ اما این رقم اکنون به حدود ۵۰۰ نفر در سال رسیده است.»
به همین دلیل، معرفی روستای مصر به عنوان یکی از هشت نامزد ایران در برنامه «بهترین روستاهای گردشگری» سازمان گردشگری ملل متحد، برای مردم این منطقه تنها یک عنوان افتخاری نیست؛ بلکه فرصتی اقتصادی محسوب میشود. دهیار روستا معتقد است اگر مصر بتواند در این رقابت جهانی موفق شود، بیشترین اثر آن در جذب گردشگران خارجی خواهد بود؛ گردشگرانی که علاوه بر اقامت طولانیتر، ارزآوری بیشتری برای منطقه و کشور به همراه دارند و میتوانند زمینه رونق دوباره اقتصاد محلی را فراهم کنند.
با وجود همه این ظرفیتها، مصر همچنان با کمبود زیرساختها روبهروست؛ گازرسانی هنوز انجام نشده و ساکنان از کپسول گاز استفاده میکنند؛ راههای دسترسی نیز به دلیل قرارگرفتن روستا در یکی از کمبرخوردارترین نقاط استان اصفهان، نیازمند بهبود و توسعه است.
کرامتی با این حال معتقد است مهمترین سرمایه مصر، مردم آن هستند. او میگوید:« کمتر گردشگری را دیدهایم که تنها یک بار به این روستا آمده باشد؛ بیشتر مسافران، پس از تجربه سکوت کویر، آسمان پرستاره، مهماننوازی مردم و فضای متفاوت روستا، دوباره به مصر بازمیگردند.»
شاید همین ویژگی، بزرگترین شانس روستایی باشد که حالا چشم به داوری سازمان گردشگری ملل متحد دوخته است؛ روستایی که اگرچه در دل کویر شکل گرفته، اقتصادش سالهاست با گردشگری جان گرفته و حالا امیدوار است نامش در کنار بهترین روستاهای گردشگری جهان ثبت شود.
