به گزارش اصفهان زیبا؛ محله مهدیه (باتان) اصفهان، در خیابان لاله شمالی، یک مسجد نیمهکاره دارد با نام المهدی(عج). اگر قدری در برابر این مسجد مکث کنید، صدای خندههای کودکانه، عطر چای مادرانه و همهمههایی که بوی تلاش و امید میدهد، شما را به درون میکشاند. اینجا پایگاه بسیج خواهران حضرت مریم(س) است؛ جایی که از سال ۱۳۷۲، زنانی تصمیم گرفتهاند محلهشان را از درون بسازند. زهرا یزدانی، فرمانده این پایگاه است و ناامیدی را نمیشناسد. او روایت میکند از روزهایی که این پایگاه تبدیل شده به پناهگاهی برای بیش از ۲۰۰ بانوی محله؛ از مادرانی که در کارگاههای همسرداری و فرزندپروری شرکت میکنند تا دخترانی که در «دهکده بازی» مسجد، میدوند و میخندند و درس زندگی میآموزند. این گزارش، قصه یک محله کمبرخوردار از فضای فرهنگی است که اما به برکت همت زنانش، نفس میکشد.
وقتی یک ایده، در دل محله ریشه زد
فرمانده پایگاه بسیج حضرت مریم(س) با اشاره به قدمت این پایگاه، لبخندی میزند و میگوید: این پایگاه از سال ۱۳۷۲ افتتاح شد و هدف آن، این بود که برنامههایی را برای رشد و تعالی بانوان محله برگزار کنیم. در کنار این رشد و تعالی، تفریحات و برنامههای سالمی برای نشاط این بانوان قرار دادیم تا بتوانند همزمان با هم نیازهایی را که در زندگی دارند طی مهارتهایی که کسب میکنند به دست آورند. از همان ابتدا، نگاه به بانوان تنها آموزشی نبوده؛ بلکه تلفیقی از دانش، مهارت و شادی بوده است؛ چراکه زن خانواده، وقتی دلش شاد و ذهنش توانمند باشد، کل محله آباد میشود.
برنامههایی که از مهد تا مادر را پوشش میدهد
فعالیتهای این پایگاه، دو قشر اصلی را دربر میگیرد: مادران و فرزندانشان. یزدانی توضیح میدهد: در قسمت کودکونوجوان به اقتضای سن و اوقات فراغتی که دارند، برنامه بیشتری برای آنها تدارک دیدیم. کلاسهای هنری، فرهنگی، علمی، بازی و نشاط، همهوهمه در برنامه هفتگی این پایگاه گنجانده شده است. او با شمارش چند نمونه از کلاسها، از کامپیوتر و عکاسی میگوید تا سیاهقلم، نقاشی، رزین، ریاضی، زبان انگلیسی، قرآن، سرود و تئاتر و… .
این کلاسها فقط برای پرکردن اوقات فراغت نیست؛ بلکه هر کدام پلی است بهسوی کشف استعدادهای نهفته دختران محله.
فرمانده پایگاه حضرت مریم(س) با افتخار میگوید: کارگاههای دخترانهای را برگزار کردهایم که بچهها واقعاً به آن نیاز داشتهاند و اردوهای درونشهری و برونشهری را نیز سالانه برای آنها تدارک میبینیم.
سالنی که مسجد را به خانه شادی تبدیل کرد
اما شاید یکی از خلاقانهترین اقدامات این پایگاه، راهاندازی سالن ورزشی داخل مسجد باشد با نامی شیرین و کودکانه: «دهکده بازی»؛ جایی که دختران محله، بدون دغدغه فضای بیرونی، مشغول ورزش و بازیهای نشاطآور میشوند. یزدانی با اشاره به این فضا توضیح میدهد: در حوزه ورزشی، درون مسجد سالنی داریم که اسم آن دهکده بازی است.
دختران در این سالن مشغول ورزش و بازیهای نشاطآور میشوند. بهغیراز داخل مسجد، در خارج از مسجد نیز برنامههای ورزشی و نشاطآور داریم؛ مانند استخر و… .
این نگاه، نشان میدهد که پایگاه، خود را در چارچوب مسجد محصور نکرده؛ بلکه از همه ظرفیتهای موجود برای شادی دختران استفاده میکند.
در سوی دیگر ماجرا، مادران محله هستند. او با جدیت از کارگاههای «مادرانه» میگوید: برای رده سنی بانوان، کارگاههای مادرانه داریم که در حوزههای مهارتهای همسرداری، فرزندپروری، ارتباط با نوجوانان، مسائل فرهنگی، مسائل اجتماعی و… آموزش میبینند و بحث و گفتوگو صورت میگیرد. این کارگاهها نه از سر تفنن، بلکه از سر ضرورت برگزار میشوند؛ چراکه بسیاری از چالشهای خانوادههای امروزی، ریشه در ناآگاهی یا کمتوجهی به این مهارتها دارد. مادرانی که پای این جلسات مینشینند، نهفقط شنوندهاند؛ بلکه با همافزایی تجربههای خود، شبکهای از حمایت عاطفی و تربیتی در محله شکل میدهند. این جلسات، محلی برای درددل، تبادل نظر و یادگیری راهحلهای عملی برای مشکلات روزمره است.
وقتی پایگاه خواهران و برادران دستبهدست هم میدهند
فعالیتهای پایگاه اما فقط به کلاسها و کارگاهها ختم نمیشود. فرمانده پایگاه حضرت مریم(س) از قرارگاهی اجتماعی به نام «مسجد مهربانی» یاد میکند که در آن، پایگاه خواهران و برادران همزمان فعالیت دارند. او توضیح میدهد: در این قرارگاه فعالیتهایی در حوزهها و ابعاد مختلف به اهالی که نیاز به برخی از خدمات دارند، ارائه میشود. این قرارگاه، پلی است میان مسجد و خیابانهای محله؛ جایی که کمکهای معیشتی، مشاورههای خانوادگی، خدمات بهداشتی و حتی همیاری در کارهای روزمره مردم بهصورت جهادی انجام میشود.
حسرت یک فضای فرهنگی
با وجود اینهمه تلاش، یک زخم کهنه در کلام یزدانی خودنمایی میکند؛ کمبود زیرساختهای فرهنگی و تفریحی در محله مهدیه (باتان). او با تأسف بیان میکند: محله مهدیه (باطان) به دلیل اینکه محل پارک، کانون فرهنگی، مکانی که مخصوص فعالیتهای فرهنگی باشد که بتوان همه افراد را در آنجا جذب کرد یا در آن به فعالیتهای فرهنگی پرداخت ندارد، فعالیتها فقط در مسجد صورت میگیرد. این یعنی محله برای ساکنانش فضایی بیرون از مسجد ندارد تا خانوادهها بتوانند اوقات فراغت خود را سپری کنند. ازسویدیگر، خود مسجد نیز با محدودیتهایی روبهروست؛ ساختمان آن کامل نیست و هنوز ساختوساز آن به پایان نرسیده است. البته مسجد هم با توجه به کمبود امکاناتی که دارد برای ما محدودیتهایی ایجاد میکند. از طرفی هر نوع فعالیتی را هم در مسجد نمیتوان انجام داد.
وقتی نوجوانان بهخاطر برنامه میآیند، نه بهخاطر ساختمان
شاید جالبترین نکته در روایت او، حضور پرشور نوجوانان در مسجد باشد؛ با وجودی که ساختمان هیچ جذابیت ظاهری برای آنها ندارد. این بسیجی صریح میگوید: نوجوانان و کودکان هم به دلیل جذابیت برنامهها در مسجد حضور فعال دارند؛ وگرنه مسجد از لحاظ فیزیکی جذابیتی برای آنها ندارد.
این جمله، گویای همه چیز است؛ اینکه محتوای غنی و برنامههای خلاقانه، میتواند کمبودهای سختافزاری را جبران کند؛ اما این به معنای رضایت از وضع موجود نیست.
فرمانده پایگاه بسیج حضرت مریم(س) تأکید میکند که اگر فضای مناسبتری با امکانات کامل داشتند، میتوانستند جمعیت بیشتری از اهالی را جذب کنند و نیازهای گستردهتری را پوشش دهند.
یزدانی ادامه میدهد: ما به سبب اینکه خیلی از امکانات را نداریم و محدودیت داریم نمیتوانیم خیلی از نیازهای محله را برآورده کنیم. اگر میتوانستیم مکانی برای فعالیتهای متنوع داشته باشیم و از لحاظ امکانات با مشکل مواجه نبودیم، ظرفیت بیشتری از اهالی محله را میتوانستیم درگیر فعالیتها و مسائل مختلف کنیم.
۲۰۰ بانوی فعال؛ عددی که از کمبودها نمیگوید، از همت میگوید
او در بخشی از صحبتهای خود به آماری اشاره میکند که شاید برای یک پایگاه محلی، عدد بزرگی باشد: بیش از ۲۰۰ نفر فقط در برنامههایی که مخصوص بانوان است شرکت میکنند.
این عدد، در شرایطی بهدستآمده که محله نه فضای فرهنگی دارد و نه مسجدی کامل. این یعنی زنان این محله برای رسیدن به رشد و تعالی، حاضرند از دل محدودیتها بگذرند و پای درسهایی بنشینند که در گوشهای از مسجد نیمهکاره برگزار میشود. این آمار، نشان از اعتماد عمیق خانوادهها به این پایگاه دارد و گواهی بر اینکه بسیج خواهران، توانسته جایگاه خود را بهعنوان یک مرکز توانمندساز در محله تثبیت کند.
قصه پایگاه بسیج خواهران حضرت مریم(س) در محله مهدیه، قصه یک استقامت شیرین است؛ استقامتی که در آن، زهرا یزدانی و همکارانش، با اتکا به ایمان و عشق به مردم، از هر آجر مسجد نیمهکاره، پلهای بهسوی تعالی ساختهاند.
