به گزارش اصفهان زیبا؛ در حالی که طی هفتههای گذشته منطقه قفقاز جنوبی درگیر تنش و ناآرامیهای بسیاری فیمابین جمهوری آذربایجان، ارمنستان و نخجوان بود، پس از کنترل باکو بر قرهباغ کوهستانی که در قالب یک حمله نظامی با عنوان عملیات ضدتروریستی صورت گرفت و باعث خلعسلاح گروههای مسلح قرهباغ و راهیشدن بسیاری از ارمنستانیهای ساکن این منطقه به ارمنستان شد، الهام علیاف اعلام کرد که مناقشه با ارمنستان تمام شده است.
حالا اما بحث ایجاد کریدور «زنگزور» و اتصال به نخجوان در میان است؛ راهگذر حمل و نقلی و استراتژیکی که از غرب به نخجوان، از جنوب به ایران و از شرق به جمهوری آذربایجان ختم میشود و با عبور از استان سیونیک ارمنستان، جمهوری آذربایجان را به جمهوری خودمختار نخجوان متصل خواهد کرد؛ موضوعی که مورد توجه رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه نیز قرار گرفت و در سفر اخیر او به جنوب قفقاز درخصوص ایجاد دالان «زنگزور» اعلام آمادگی ترکیه از این پروژه اعلام شد.
اردوغان همچنین در این سفر در خصوص مواضع ایران نسبت به ایجاد این دالان گفت که اگر ایروان با چنین موضوعی مخالفت کند، کریدور میتواند از ایران عبور کند که این ایدهای مثبت است و در این باره سیگنالهای مثبتی نیز از ایران میآید.
این اظهارات اردوغان در حالی مطرح شد که ایران طی این سالها بارها موضع خود را در این باره مطرح کرده که با هرگونه تغییر در مرزهای شناختهشده بینالمللی
مخالف است و اجازه تغییرات ژئوپلیتیکی در منطقه قفقاز جنوبی، بهخصوص در مرزهای مشترک دو کشور (ایران و ارمنستان) را به ترکیه، جمهوری آذربایجان و هیچ کشور دیگری نخواهند داد؛ اما در عین حال میتواند راههای ارتباطی زمینی، ریلی و هوایی خود را در اختیار جمهوری آذربایجان قرار دهد.
آنطور که طی سالها نیز متقابلا از این ظرفیت آذربایجان برای دسترسی به روسیه و اروپا استفاده کرده است؛ موضوعی که یک عضو هیئت رئیسیه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در آخرین خبرها در این باره به ایسنا گفت که در جلسات بین مقامات نظامی ایران و آذربایجان، وزیر دفاع آذربایجان از قول رئیسجمهور این کشور تعهد داده که بحث ورود نظامی برای ایجاد کریدور «زنگزور» منتفی است و آذربایجان وارد پلن B شده است.
پلن B ایجاد کریدور از داخل خاک جمهوری اسلامی ایران است.
به بیان علی علیزاده، البته کامل نمیتوان بر روی حرف جمهوری آذربایجان حساب کرد؛ اما این سیاست اعلامی آذربایجان است که وزیر دفاع این کشور از قول رئیسجمهورشان به تیم ایرانی گفته است.
او همچنین با بیان اینکه اتصال کریدور از داخل کشورمان پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران بوده و در زمان مرحوم رستم قاسمی، وزیر وقت راه و شهرسازی قراردادی امضا شد که از داخل خاک ایران راهی به آنها داده شده و سرمایهگذارش هم آذربایجانیها باشند، این راه اجرا شده و اتصال از طریق خاک جمهوری اسلامی ایران صورت گیرد.
اصطلاح «زنگزور» یک جعل تاریخی است
یک کارشناس مسائل اوراسیا درخصوص کریدور «زنگزور» و تاریخچه ایجاد آن به «اصفهان زیبا» میگوید: «اصطلاح زنگزور یک مفهومسازی است که جمهوری آذربایجان آن را ساخته و بهنوعی با این اقدام جعل تاریخی هم کرده است.»
او خاطرنشان میکند: «استان سیونیک، منطقهای در جنوب ارمنستان و در مرز مشترک ایران و ارمنستان قرار دارد و در گذشته با نام مغری شناخته میشد؛ اما در حال حاضر الهام علیاف واژهای را جعل کرده و ادعای تاریخی درخصوص کل ارمنستان، بهویژه جنوب ارمنستان دارد و این منطقه را زنگزور غربی نامیده است؛ واژهای که ما نباید آن را به رسمیت بشناسیم؛ چراکه این واژهها ادعای ارضی نسبت به همسایه ایران (ارمنستان) است و از طرفی مرز تاریخی ایران و ارمنستان را مخدوش خواهد کرد.»
تکرار اشتباه ارمنستان
حسن بهشتیپور با بیان اینکه هدف جمهوری آذربایجان این است که از طریق خاک ارمنستان منطقهای را اشغال کند و از این طریق آذربایجان را به نخجوان متصل کند، همان اشتباه تاریخی که ارامنه کردند، بیان میکند: «ارامنه برای اینکه قرهباغ را به ارمنستان متصل کنند، شوش و لاچین را اشغال کردند و در نهایت پس از سهدهه اثرات این اقدام اشتباه را دیدند؛ اشتباهی که هماکنون جمهوری آذربایجان هم قصد تکرار آن را دارد که با اشغال خاک کشور همسایه خود ادعای ارضی کند.»
او میافزاید: «این ادعاها به جایی نمیرسد و جز اینکه موضوع را پیچیدهتر میکند، نتیجهای در پی نخواهد داشت. ایران نیز اعلام کرده که این مرز تاریخی خط قرمز ایران است و اجازه نخواهد داد کشوری این مرز را مخدوش کند؛ مرزی ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک که راههای ارتباطی بین ایران، ارمنستان، گرجستان و دریای سیاه به شمار میرود؛ البته ایران نیز متقابلا از جمهوری آذربایجان و از راههای این کشور برای دسترسی به روسیه و از آنجا به شرق اروپا استفاده میکند.»
این کارشناس بینالملل با اشاره به اینکه هماکنون زمان، زمان صلح و تفاهم و رسیدن به همکاری مشترک بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان، همکاری بین ایران و ارمنستان، همکاری بین ایران و جمهوری آذربایجان و همچنین همکاریهای سهجانبه میان ایران و آذربایجان و ترکیه، همکاری ایران و ارمنستان و گرجستان و در نهایت همکاری ایران و آذربایجان و روسیه است، میگوید: «شرایط در قفقاز به جای جنگ و درگیری و ادعاهای ارضی و تاریخی که باعث افزایش مشکلات و جنگ و درگیری میشود، باید به سمت طرحهای مشترک که منافع کشورهای منطقه را تأمین میکند، برود.»
اتصال آذربایجان و نخجوان از طریق راههای مرزی کوتاهتر
بهشتیپور همچنین از ادعای ترکیه در موافقت ایران برای افتتاح مسیر زمینی کریدور زنگزور در جنوب قفقاز میگوید و ادامه میدهد: «اردوغان مطرح کرده بود که ایران هم نظر مثبتی در این خصوص دارد. در حالی که نظر ایران طی 30 سال گذشته همیشه این بوده که طرف آذربایجانی میتواند برای دسترسی به نخجوان از خطوط حملونقل جادهای، راهآهن و آسمان ایران استفاده کند. واقعیت این است که قرار است برای اتصال آذربایجان و نخجوان از راههای مرزی کوتاهتری استفاده شود. به این معنا که از خطوط مواصلاتی ایران استفاده کنند و آذربایجان و نخجوان از طریق مرزهای نزدیکتر با فاصله کمتر به یکدیگر مرتبط شوند.»
به گفته این کارشناس مسائل اوراسیا، اردوغان رؤیاهای بسیاری بر اساس گرایشهای پان ترکیستی در سر دارد. ترکیه مایل است نخجوان از طریق خاک ارمنستان به جمهوری آذربایجان متصل شود و با اشغال منطقه گذرگاهی و با ازبینبردن مرز ایران این کار صورت گیرد.
باکو تن به سیاستهای تلآویو نمیدهد
بهشتیپور همچنین از حضور اسرائیل در منطقه قفقاز جنوبی و دخالتهای او در امور این منطقه میگوید و اضافه میکند: «اسرائیل هم به دنبال ناامنی در منطقه است و کلا قصد این را دارد که میان ایران و جمهوری آذربایجان جنگ به راه بیندازد و از ایجاد این جنگ منافع خود را تأمین کند؛ سیاستی که به عقیده بنده علیاف تن به آن نمیدهد؛ چراکه میداند منافع کشورش با درگیرشدن با ایران به خطر می افتد.»
او با بیان اینکه جنگ جمهوری آذربایجان با ارمنستان که جمعیت کم و ارتش محدودی دارد اصلا قابلقیاس با جنگ با ایران با این قدرت زیادارتش و نیرویهای مسلح گسترده نیست، ادامه میدهد: «قاعدتا علیاف به این شرایط آگاه است؛ اینکه با تندادن به سیاستهای اسرائیل اقتصاد آذربایجان ویران و مشکلات بسیاری برای مردم این کشور ایجاد خواهد شد.»
