سگهای بیسرپرست با حمله به افراد، برای آنها دردسر به وجود مــیآورنــد و مــوجــب آسیبشان میشوند. باید با آنها چه کرد؟
همه سگهای بیسرپرست به مردم صدمه نمیزنند و بخش خاصی از آنها هستند که خطرناکاند و هم به محیطزیست و هم به مردم صدمه میزنند. در بیانیهای که سازمان جهانی بهداشت حیوانات داده، درباره مــدیـریــت جمعیت حیوانات اروپا، بهخصوص، بالکان توضیح داده است که یک سری از سگها هستند که در شهرها زندگی میکنند و مردم معمولا به این سگها غذا میدهند و از آنها حفاظت میکنند. به این سگها دیگر، سگ بیسرپرست گفته نمیشود؛ بلکه به آنها سگهای محله یا سگهایی گفته میشود که جامعه صاحب آنهاست. در دنیا کاری که میکنند، این است که این سگها را بر اساس الگوریتم خاصی واکسینه میکنند تا به این واسطه جلوی زنجیره انتقال هاری را بگیرند. متأسفانه چون این تقسیمبندیها در ایران تا به الان انجامنشده است، همه سگها در کشور بهعنوان سگهای ولگرد شناخته میشوند. در برنامههای مدیریت جمعیت این سگها را نه میکشند و نه جمعآوری میکنند. زمانی هست که برنامه مدیریت جمعیت اجراشده و جمعیت محدودی از سگها باقیمانده و به همین خاطر آنها به شلترها منتقل میشوند تا کسی سرپرستی آنها را به عهده بگیرد. اما جمعیت زیاد سگ را که نمیتوان روانه شلترها کرد! وقتی تعداد سگها زیاد است و جلوی تولیدمثل آنها گرفته نمیشود و سگها به غلط کشته میشوند یا از اطراف شهرها جمعآوری و مشمول برنامههای غیراخلاقی سگکشی شده و سگهای دیگر جایگزین میشوند، خیلی سریع قلمرو پر میشود از سگهایی که به محلههای دیگر عادت ندارند و مردم را کمتر دیدهاند. آن موقع است که باعث آسیب به مردم میشوند؛ به این معنا که این سگهای ولگرد نیستند که باعث آسیب به مردم میشوند، این سگهای محله نیستند که به ما آسیب میزنند؛ بلکه این برنامههای غیراصولی سگکشی است که به سگها آسیب میزند. بزرگترین مشکل افزایش جمعیت سگها این است که آنها را در کوچه و خیابان و محیطزیست رها میکنند. سازمان جهانی بهداشت در وهله اول تأکید دارد مسئولان این سگها را رها نکنند.
معمولا برای جلوگیری از صدمه رساندن، این سگها کشته میشوند. عقیمسازی یا کشتن؟ کدامیک درست است؟
کار درست، تحت عنوان مدیریت جمعیت سگها، شناخته میشود. در این برنامه، انواع و اقسام سگها و نحوه مدیریت جمعیت آنها شرح داده شده است. یکی از مهمترین موارد آن، عقیمسازی است؛ البته برای بعضی از سگهای دیگر تا حد امکان جلوگیری از ارتباط بین نرها و مادهها کار دیگری است که باید انجام شود. اتانازیکردن بخشی به دلایل مشخص نیز انجام میشود. اصلا برنامه سگکشی وقتی انجام شود، جز فاجعه چیزی در پی ندارد و غیراخلاقی هم است. بعدازاینکه این برنامه به نتیجه رسید و خیابانها و محلهها تقریبا از سگ خالی شد، آن موقع بهخاطر اینکه حقوق حیوانها هم حفظ شود، میتوان حیوان را به شلتر منتقل کرد؛ مثل کشور آلمان که مردم در آنجا حدود 90درصد از حیوانات حاضر در شلترها را به سرپرستی میگیرند. البته در هر منطقهای نیاز نیست که سگ خارج شود؛ مثلا در برخی از روستاها که ممکن است گرگ وجود داشته باشد، حتما باید این سگ، صاحب داشته باشد.
خیلی از مردم تهمانده غذای خود را در حاشیه خیابان برای سگها میریزند. این موضوع باعث تجمع آنها میشود. آیا این کار درست است؟
باید جاهای مشخصی پیدا شود تا درگیری بین انسان و سگها به حداقل برسد و در آن مکانها غذارسانی صورت گیرد. غذارسانی در بین اتوبانها میتواند خطرناک باشد؛ اما غذارسانی را نمیتوان ملامت کرد. غذا ندادن به سگها میتواند باعث خطرات زیادی شود و غیرازاینکه غیراخلاقی است، منابع غذایی آنها را محدود و امکان خشونت و درگیریشان با انسان را بیشتر میکند؛ ضمن اینکه یکی از دلایلی که سگها دسته تشکیل میدهند، گرسنگی است. اگر سگها گرسنه نباشند، تمایلشان را برای این کار از دست میدهند. پس هم برای ایمنی و رفاه و هم حفظ حقوق و امنیت انسانها باید غذارسانی انجام شود؛ اما باید اصولی باشد. نباید اجازه داد که سگها از زبالههای گوشتی و سطل آشغالها غذا بخورند؛ چون برای آنها خطرناک است و میتواند بیمارشان کند. اکنون در رفرنسهای علمی غذا ندادن برای کنترل جمعیت منسوخ است؛ضمن اینکه همه اینها درحالی است که غذا ندادن به شکل معنیدار نمیتواند باعث کاهش جمعیت شود و سگها بالاخره میروند یک جایی غذای خود را پیدا میکنند. اگر سگها خیلی گرسنه بمانند ممکن است دوره فحلی آنها عقب بماند یا به خاطر سوءتغذیه تلف شوند.
واکسیناسیون سگها در ایران چگونه انجام میشود؟
واکسیناسیون در ایران انجام نمیشود؛ چون برنامه مدیریت جمعیت که بخشی از آن واکسیناسیون است، اجرا نمیشود؛ درحالیکه واکسن زنجیره انتقال هاری را قطع میکند. درواقع وقتی 50 تا 60 درصد جمعیت واکسینه شوند، ایمنی بالایی اتفاق میافتد.
دامدارها چگونه باید از سگهای خود نگهداری کنند؟
دامدارها باید اصولی آموزش ببینند، سگها را عقیم و واکسینه کنند و اگر نسل میخواهند، حتما همه تولههای سگ را نگه دارند و در خصوص آنها احساس مسئولیت داشته باشند؛ وگرنه آنها را عقیم کنند. همچنین باید رفاه سگها را هم در نظر بگیرند و به آن توجه کنند.
زندهگیری سگها بر چه اساسی باید صورت بگیرد؟
در زندهگیری سگها همیشه از دام استفاده میشود که شکل قفس است. اما الزاما همه سگها را نباید زنده گیری کرد. صرفا برخی از سگها نیاز به زندهگیری دارند؛ مثل سگهای حیاتوحش که نمیتوان به آنها نزدیک شد.
