خشکسالیهای اخیر در اصفهان و همچنین روند رو به رشد جمعیت در این استان، مردم اصفهان را با مشکل تأمین آب شرب بهویژه در تابستانها مواجه کرده است؛ اتفاقی که در سالهای گذشته اصفهانیها با آن دست و پنجه نرم کردند و سختیهای زیادی را در این باره تحمل کردند. مصداق این موضوع را در روزهای اخیر که ساکنان بسیاری از شهرها با مشکل تأمین آب آشامیدنی روبهرو بودند به خوبی میتوان دید؛ روزهایی که مردم دبه به دست در کوچه و خیابان به دنبال تانکرهای آب میدویدند تا خبر از اصفهان تشنه دهند. مشکل تأمین آب شرب در تعدادی از شهرستانهای استان اصفهان، اما سبب شده تا مسئولان استانی از رفع این معضل با بهرهبرداری از خط اضطراری سامانه دوم تا نیمه مرداد ماه جاری خبر دهند. بنا به ادعای مجریان این طرح، سامانه دوم آبرسانی به اصفهان بزرگ شامل یک تونل انتقال آب، تصفیهخانهای به ظرفیت حدود 9.6 متر مکعب بر ثانیه و خطوط انتقال آب و سایر اجزای مرتبط قرار است که با آبرسانی به 14 شهرستان، مشکلات کمبود آب شرب استان اصفهان را برای چند سال در پیک مصرف برطرف کند. درواقع طرح توسعه آبرسانی به 14 شهرستان استان اصفهان (سامانه دوم آبرسانی) یک سامانه انتقال آب شرب مکمل و در کنار طرح موجود است؛ به گونهای که کمبودهای آب شرب اصفهان و شهرستانهای اطراف را که سامانه فعلی به تنهایی قادر به تأمین آن نیست تا افق 1410 تأمین کند. این سامانه، تأمینکننده کمبود آب شرب جمعیت تحت پوشش این طرح است که سامانه آبرسانی موجود اصفهان به تنهایی قابلیت تأمین آن را نداشته و این کمبود با اجرای طرح سامانه دوم جبران خواهد شد. حجت الله غلامی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان به رسانهها گفته که با بهرهبرداری از خط اضطراری سامانه دوم آبرسانی استان اصفهان که حدود یک هزار و 800 لیتر در ثانیه آب به ظرفیت شبکه آبرسانی اصفهان اضافه میکند، بسیاری از مشکلات مربوط به کمبود آب آشامیدنی در شهرهای بزرگ حل خواهد شد. شاید هم به همین دلیل است که هاشم امینی، مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان، راهاندازی این سامانه را از نان شب برای اصفهانیها واجبتر میداند. او به «ایسنا» گفته: «درحال حاضر برای تأمین آب شرب پایدار با کمبود ۴.۳ مترمکعب آب در ثانیه مواجه هستیم.» او با اشاره به کاهش ۹میلیون متر مکعبی تخصیص آب شرب طرح آبرسانی اصفهان بزرگ طی دوازده سال گذشته، افزود: «به همین دلیل مدیریت آب شرب در اصفهان به صورت لیتر به لیتر صورت میگیرد و سعی شده تا آب به صورت عادلانه بین شهروندان و روستاییان توزیع شود. انتظار میرود در آینده نزدیک با راهاندازی فاز اضطراری سامانه دوم آبرسانی، مشکل کاهش فشار آب در ۵۷ شهر و ۳۸۰ روستای تحت پوشش سامانه آبرسانی اصفهان بزرگ برطرف شود.» رضا رجبی، مجری طرح آبرسانی به اصفهان بزرگ در گفتوگو با اصفهانزیبا با بیان اینکه سامانه دوم آبرسانی به اصفهان بزرگ، دومین سامانه تأمین آب شرب استان است، گفت: «سامانه اول یا طرح آبرسانی به اصفهان بزرگ که تاکنون وظیفه تأمین آب شرب استان را به عهده داشته با افق زمانی 1385 تعریف شده و شروع آن از دهه 50 کلید خورده است. این سامانه با اجزای مختلفی از جمله احداث سازه آبگیر در سد چم آسمان، تونل 8 کیلومتری انتقال آب خام، تصفیهخانه باباشیخعلی اصفهان با ظرفیت 5/12 متر مکعب بر ثانیه و تونل 17 کیلومتری انتقال آب پاک و مجموعه خطوط لوله، مخازن ذخیره و…توسط شرکت آب منطقهای اصفهان احداث شده و تقریبا بیش از 30 سال است که وظیفه تأمین آب شرب بهداشتی استان اصفهان را به عهده داشته است.»
افزایش جمعیت و مشکل کمبود آب شرب
اینگونه که مجری طرح آبرسانی به اصفــهان بــزرگ ادامه داد: «خشکسالیهای پیدرپی و افزایش جمعیت به دلیل مهاجرپذیربودن اصفهان، سبب شد که تأمین آب این استان با مشکلاتی روبهرو شود؛ بهطوری که سامانه اول، دیگر ظرفیت کافی برای تأمین آب را نداشت. بنابراین مطالعات مربوط به سامانه دوم، به منظور تأمین آب شرب در سالهای گذشته آغاز شد. مطالعات فاز اول طرح سامانه دوم، تقریبا از سال 1386 همزمان با پایان افق طرح سامانه اول کلید خورده و پس از ارزیابیهای لازم در سال 1394 مرحله اول مطالعات طرح توسعه آبرسانی به 14 شهرستان استان اصفهان یا همان سامانه دوم در شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور به تصویب رسید. مطابق مطالعات مصوب شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور میزان کمبود آب شرب در افق 1410 با پیشبینی جمعیت تحت پوشش حدود 5/5 میلیون نفر به 57/9 متر مکعب در ثانیه و در افق 1420 با پیشبینی جمعیت بیش از 6میلیون نفر معادل 9/12 متر مکعب در ثانیه خواهد بود.»
به گفته رجبی، این طرح از پشت سد تنظیمی آب زایندهرود که در فاصله 5کیلومتری خود سد زایندهرود احداث شده، آبگیری و سپس آب خام توسط تونلی به طول 27 کیلومتر به نام تونل گلاب منتقل و وارد تصفیهخانه سامانه دوم میشود. با توجه به حیاتیبودن اجرای سامانه دوم آبرسانی به اصفهان بزرگ و به دلیل زمانبر بودن اجرای تمام اجزای آن و نیاز به تأمین اعتبار لازم، شروع عملیات اجرایی یک طرح تأمین آب آشامیدنی به عنوان مکمل طرح موجود امری ضروری بود. این طرح باید بهنحوی باشد که علاوه بر تأمین کمبود آب آشامیدنی در شرایط فعلی و افق 1410، بتواند با طرح موجود نیز به صورت موازی کار کند که در مواقع بروز حوادث امکان تأمین حداقلی از آب آشامیدنی تا رفع مشکل مزبور میسر باشد.
مجری طرح آبرسانی به اصفهان بزرگ در ادامه سخنانش با بیان اینکه درحال حاضر بخش قابل توجهی از خطوط انتقال آب از طرح اضطراری که بخشی از کل طرح است، اجرا شده، تصریح کرد: «پیشبینی شده است که تا نیمه مرداد سال جاری یکسوم از تصـفیهخانه طرح به اضافه 34 کیلومتر ازخط لوله اجرا شود؛ بهطوری که ظرفیت 2/3مترمکعب بر ثانیه آب حاصل از این طرح تصفیه شده و به مخزن نجف آباد منتقل شود.»
مجری طرح آبرسانی به اصفهان بزرگ با اشاره به اینکه درواقع سامانه جدید به سامانه اول متصل و اهداف پدافندی که در اجرای این طرح مد نظر بوده، اینگونه تأمین میشود، تصریح کرد: «به نحوی که هرکدام از این سامانهها به دلیلی دچار مشکل شوند، سامانه دوم قادر خواهد بود کمبودهای آن را جبران کند.»
دوره اجرای کامل طرح سامانه دوم آبرسانی پنجساله است
رجبی در ادامه بیان کرد: «دوره ساخت طرح آبرسانی به 14 شهرستان استان اصفهان پنجساله است؛ بنابراین با توجه به اینکه ساخت این طرح از سال 99 و پس از اخذ ماده 23 قانون الحاق آغاز شده است، پیش بینی میشود که تمام اجزای این طرح تا سال 1404 به مرحله اجرا درآید.» در این باره محمدرضا صفوی، عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی در گروه عمران با اشاره به اینکه از دید پدافند غیرعامل تأمین آب صرفا توسط یک تصفیهخانه درست نیست، میگوید: «در تابستان و با افزایش میزان مصرف آب، اصفهان با کمبود 4 متر مکعب آب مواجه میشود که برای جبران آن به ناچار از آب چاههایی که در سطح شهر هستند، استفاده میشود؛ به همین خاطر کیفیت آب بسیار نامناسب است.»
این مدرس دانشگاه در ادامه تنها راه چاره برای رفع مشکل تأمین آب آشـــامیدنی شهرستانهای اصفهان را ایجاد تصفیهخانه جدید میداند و میگوید: «البته به شرطی که راهانـدازی تصـــفیهخانه جدید صرفا بهمنـظور تــأمین آب شــرب شهرستانهایی باشد که با کمبود آب مواجه هستند یا آب شربشان از کیفیت بسیار پایینی برخوردار است و نه بهمنظور انتقال آب به شهرهای دیگر یا شهرهایی که در خارج از استان قرار دارند. همچنین این آب به هیچوجه نباید به صنعت نیز اختصاص یابد.»
صفوی ادامه میدهد: «اگر با راهاندازی این سامانه بارگذاری جدید نیز اتفاق بیفتد، مشکلات بسیاری به وجود خواهد آمد؛ چرا که هر توسعهای با افزایش جمعیت و مهاجرت همراه است. معمولا برای تأمین آب شرب بازه مشخص (بین 10 تا 12) سال معین میشود؛ چرا که با توجه به افزایش جمعیت و نیاز آبی مستمر تأمین آب شرب برای این شهرستانها به صورت مادام العمر امکانپذیر نیست.»
