آسم بهعنوان یک بیماری التهابی مزمن مجاری هوایی شناخته میشود. التهاب مزمن مرتبط با بروز تنفس هوایی (پاسخ غلط مجاری هوایی به عوامل مختلف مانند آلرژنها و ورزش) است که منجر به نشانههایی مانند خسخس، گلودرد (تنگی نفس)، تنگی قفسه سینه و سرفه میشود.علائم معمولا با انسداد وسیع اما متغیر جریان هوا در ریهها همراه است که بهصورت خودبهخود یا با درمان آسم قابلبرگشت است. گرچه آسم اغلب بهعنوان یک اختلال در ریهها شناخته میشود، شواهد موجود نشان میدهد که ممکن است جزء بیماریهای سیستمیک باشد. این بدان معناست که آسم اغلب با سایر اختلالات اتوپیک، بهویژه رینیت آلرژیک در ارتباط است.
علل
گرچه دلایل دقیق افزایش آسم ناشناخته است؛ امــا تغیـیـر رژیم غذایی یکی از عوامل محیطی مؤثر در این پیشرفت محسوب میشود. تعداد زیادی از مطالعهها نیزنشان میدهد که چاقی، یکی از مهمترین عـــوامل خطــر بــرای عـــلائم تنفـــسی و بیماریهای مزمن مانند بیماری قلبی عروقی، آسم مزمن و بیماری ریوی انسدادی است. مطالعات دیگری نیز نشان داده که کمبود وزن نیز با کاهش فعالیت تنفسی و آسم مرتبط است. کنترل آسم در افراد چاق با افرادی که چاق نیستند، متفاوت است؛ حتی اگر علائم یکسانی داشته باشند. افراد مبتلابه آسم که چاق هستند، در مقایسه با افراد مبتلابه آسم با وزن نرمال، محدودیت فعالیت و خسخس بیشتری دارند؛ همچنین افراد چاق کنترل آسم ضعیفتری دارند.
راهکار تشخیص
تشخیص آسم شامل یک تاریخچه کامل پزشکی، معاینه فیزیکی و ارزیابی عینی عملکرد ریه (اسپیرومتری موردنظر) برای تأیید تشخیص است. تست چالش برونکوپرولوژیک و ارزیابی مارکرهای التهاب هوای فشرده همچنین ممکن است برای تشخیص بیماری مفید باشد؛ بهخصوص هنگامی که اندازهگیریهای عادی عملکرد ریه، علیرغم وجود علائم آسم، طبیعی است؛ اما نشانههای متغیر که در مواقع قرارگیری در معرض آلرژنها یا تحریککنندهها نمایان میشوند، پاسخ مناسب به درمان آسم میدهند.
کنترل بیماری
هدف اولیه مدیریت آسم، کنترل بیماری است تا از تشدید بیماری (پیشرفت ناگهانی و تصاعدی علائم بیماری که درمان دارویی سریع و یا درمان با آستروئید خوراکی نیاز دارد) جلوگیری شود و ریسک شیوع و مرگ کاهش یابد. در اکثر بیماران، کنترل از طریق معیارهای اجتناب و مداخلات دارویی حاصل میشود.داروهـــایــی کـــه معمــولا بـــرای درمــــانآســم استفــاده میشــوند، به دو دستـــه کنترلکنندهها (داروهایی که بهصورت روزانه و درازمدت استفاده میشوند و باعث کنترل اولیه از طریق اثرات ضدالتهابی میشوند) و کاهشدهندهها (داروهایی که برحسب نیاز برای کاهش سریع انقباض برونشها و سایر علائم بهکار میرود) تقسیم میشوند.
رژیم غذایی برای درمان آسم
رژیم غذایی و تغذیه ممکن است مهمترین عوامل خطر قابلتغییر برای توسعه، پیشرفت و مدیریت بیماریهای انسداد ریه مانند آسم و بیماریهای مزمن انسدادی ریه باشد. مدیریت فارماکولوژیک همچنان در درمان بیماریهای تنفسی قرار دارد و درحالیکه پیشرفتهای درمانی پیش میآیند، تغییر دریافت غذایی میتواند یکی از عوامل مهم کنترل بیماری و پیشگیری از سایر بیماریها باشد.
مصرف میوه و سبزیها، رژیم غذایی سبک مدیترانه، مصرف ماهی و امگا 3 در بهبود و پیشگیری از علائم نقش دارد؛ درحالیکه مصرف فستفودها و الگوهای غذایی غربی ترکیبات نامطلوبی هستند. اگرچه آنتیاکسیدانها با اثرات مثبت بر التهاب همراه هستند، نتایج بالینی و پیشگیری از بیماریهای تنفسی، مطالعات مداخله بر روی آنتیاکسیدانهای فردی نشان میدهد که مصرف زیاد مکملها بهطور گستردهای صورت نگرفته است. بهعنوانمثال، افزایش مصرف میوهها و سبزیها موجب افزایش مصرف مواد مغذی متعدد ازجمله ویتامین C، ویتامین E، کاروتنوئیدها و فلاونوئیدها میشود.بههرحال، مهمترین نقشی که غذا میتواند برای کنترل و پیشگیری از آسم داشته باشد، استفاده از محصولات طبیعی است.در خصوص ویتامین D هم باید گفت، شواهدی مبنی بر مکانیزمهای این ویتامین در رشد ریه و عملکرد ایمنی هنوز کامل نشده؛ اما به نظر میرسد که ویتامین D در بیماریها و عفونتهای تنفسی اهمیت دارد. بااینحال نقش مؤثر کمبود ویتامین D در شروع بیماری، بیماریزایی و تشدید و اینکه آیا مکمل نشان داده شده، هنوز مشخص نشده است.تغذیه بیشازحد در بیماریهای تنفسی بهوضوح با عوارض جانبی همراه است که با اثرات مضر ناشی از ایمونومتابولیسم برجسته میشود. کمبود تغذیه نیز هنوز در برخی از شرایط تنفسی خطر دارد.
