صادرکنندگان بیشتر بهدنبال بازارهای آسانورود هستند تا با تلاش کمتر، کالایشان را عرضه کنند؛ حتی اگر این مسئله موجب شود حاشیه سود کمتری برایشان رقم بخورد. با توجه به فعالیت معادن غنی در اصفهان، صادرات سنگ میتواند درآمدزایی مناسبی برای استان ایجاد کند؛ ولی مشکلات و موانع موجود مانع رونق صادرات شده است. یکی از راههای کسب سهم در بازار جهانی، حضور میان و بلندمدت در بازارهای هدف است. شرکت در نمایشگاههای تخصصی سنگ و ساختوساز، یافتن شریک تجاری محلی و تأسیس شرکت و انبار در بازارهای هدف ازجمله راهکارهایی است که برای افزایش صادرات سنگ میتواند عملیاتی شود؛ اما حمایتها در این زمینه ضعیف بوده است.
کرایه حمل با هزینه تولید برابری میکند
روند روبهرشد هزینههای تولید و هزینههای حملونقل در کنار تحریمها ازجمله عوامل مهم کندی رشد صادرات سنگ در اصفهان است؛ موضوعی که رئیس هیئتامنای شهرک صنعتی رضوانشهر به آن اشاره میکند و به اصفهانزیبا میگوید: «هزینههای حمل معادن افزایش پیدا کرده است و دولت نیز یارانهای در اختیار واحدهای تولیدی قرار نمیدهد. هزینههای تولید باید در رقابت با هندوستان، روسیه و چین کاهش پیدا کند؛ این در حالی است که با این روند صادرات هزینهها افزایشی شده است.»
علی مختاری بیان میکند: «کرایه حمل سنگ تا لب مرز با قیمت سنگ تولیدی واحدها یکسان است. متأسفانه این افزایش هزینهها، صادرات را مقرونبهصرفه نمیکند. ما اگر خودمان در کامیونها بارگیری کنیم، دلسوزانه این کار را انجام میدهیم؛ ولی لب مرز سنگهایی را که در کامیون جاگذاری شده است، به یک کامیون منتقل میکنند و فردی که بارگیری میکند، سنگ 800 تنی را کف کامیون میگذارد و سنگهای با وزن بالاتر روی آن قرار میدهد که در این شرایط سنگها تا به مقصد برسد، از بین میروند.»
مختاری اذعان میکند: «اتاق بازرگانی اصفهان که ارتباط مستقیم با کشورها دارد، باید بازاریابی و مشترییابی کند. متأسفانه تیمهای بازرگانی که به اصفهان میآیند، حتی یکبار هم برای بازدید به شهرک رضوانشهر نیامدند. با این کمکاریها مسلم است که صادرات سنگ اصفهان رونق پیدا نمیکند.»
رئیس هیئتامنای شهرک صنعتی رضوانشهر عنوان میکند: «6500 واحد سنگبری در کشور بدون کار کارشناسی در حال تولید هستند. واقعیت این است که حداکثر فعالیت هزار واحد سنگبری برای کشور کافی است. ما با 30درصد ظرفیت کار میکنیم و با وجود فعالیت این واحدها نمیتوانیم صددرصد ظرفیت را بهکار گیریم.»
مختاری تصریح میکند: «تاجرهای قدر، تاجرهای ردیف پنجم را میفرستند تا بهعنوان دلال برایشان سنگ خرید کنند. واقعیت این است که با این شرایط، صادرات سنگ برای تولیدکننده سودی ندارد.»
او میگوید: «هرگونه قانونی که دولت برای معادن بگذارد، مثلا حقوق دولتی را افزایش دهد، ما نمیتوانیم برای صادرات تصمیم بگیریم؛ چون هزینهها بالاست.»
رئیس هیئتامنای شهرک صنعتی رضوانشهر اذعان میکند: «پیشبینی ما این است که در این شرایط و با وجود این مشکلات، امسال صادرات سنگ اصفهان افت داشته باشد.»
نقش پررنگ دلالها برای صادرات سنگ
نقشآفرینی دلالها برای صادرات سنگ مشکلی است که فعالانی که بهطور مستقیم با تولید و فروش سنگ در ارتباطاند، روی آن مهر تأیید میزنند. یک صادرکننده سنگ اصفهان به اصفهانزیبا میگوید: «سنگ اصفهان فقط به عراق صادر میشود و صادرات اندکی نیز به کشورهای حوزه خلیجفارس صورت میگیرد. عراقیها ابتدا سنگ اصفهان را وارد و سپس به اسم خودشان به کشورهای خارجی صادر میکنند. متأسفانه برای صادرات سنگ اصفهان دلالها فعالیت زیادی دارند. آنها دلار را به تومان تبدیل میکنند و سنگ اصفهان را به عراق میفرستند؛ درمواقعی هم به تولیدکننده چک میدهند و حاضر نیستند پول نقد تحویل دهند.»
حسیــن رحیــمپــور تصریح میکند: «قیمت قطعات و مواد اولیه برای معادن افزایشیافته که تأثیر مستقیمی روی هزینههای تولید گذاشته است. در این شرایط کشورهای خارجی زیر بار نمیروند تا خرید کنند. برای صادرات، قیمتها باید تثبیت شود؛ نه اینکه نوسان داشته باشد.»
او اذعان میکند: «دلالها مواد اولیه تولید و وسایل سنگبری را با قیمت بالا وارد میکنند. وقتی دلار افزایشی شود، قیمتها را بالا میبرند؛ وقتی هم قیمت دلار کاهش یابد، دلالها حاضر به کاهش قیمتها نیستند؛ چون میگویند با قیمت بالا خریداری کردهاند و نمیتوانند قیمت را کاهش دهند. همین گرانی مواد اولیه و تجهیزات و قطعات منجر شده است هزینهها برای تولیدکنندگان افزایش یابد و روی صادرات سنگ اصفهان تأثیر بگذارد.»
این صادرکننده سنگ خاطرنشان میکند: «واحدهای تولیدی که سرمایه زیادی داشته باشند، میتوانند در شرایط گرانی مواد اولیه نیز تولیداتشان را افزایش دهند و صادر کنند؛ ولی واحدهایی که سرمایههای خرد دارند، در شرایط نوسان قیمتها نمیتوانند تولید را افزایش دهند تا صادر کنند و شاهد رونق صادرات سنگ اصفهان باشیم.»
رحیمپور میگوید: «متولیان اتاق بازرگانی اصفهان اگر بخواهند، میتوانند کمک کنند. آگاهی از اینکه کدام کشورها به چه نوع سنگی نیاز دارند و ارتباطگرفتن با آنها و اطلاعدادن درباره اینکه کدام کشور، چه نوع سنگی را خریداری میکند، میتواند به افزایش صادرات واحدهای تولیدی کمک کند.» این صادرکننده سنگ تصریح میکند: «با وجود این مشکلات به نظر میرسد صادرات سنگ اصفهان در سال جاری کاهشی باشد.»
شرکتهای صادراتمحور راهاندازی شود
با وجود موانع و مشکلاتی که پیش پای تولیدکنندگان سنگ قرار گرفته است، راهاندازی شرکتهای صادراتی راهکاری است که به باور فعالان این بخش، میتواند منجر به رونق صادرات شود. رئیس کانون سنگ کشور به اصفهانزیبا میگوید: «دورزدن تحریمها برای ما هزینهبر است. واحدهای کوچک تولیدی نمیتوانند برای صادرات، شرکت راهاندازی کنند و صادراتشان را افزایش دهند؛ ولی شرکتهای بزرگی همچون فولادمبارکه میتوانند هزینه کرده و شرکتهای صادراتی تأسیس کنند. درواقع هزینه بازاریابی در توان واحدهای سنگ نیست؛ به همین دلیل صادرات محدود است.»
رضا احمدی بیان میکند: «سنگی که در عراق با 20 دلار به فروش میرود، توسط عراقیها در اصفهان با حضور دلالها با قیمت شش دلار خریداری میشود. متأسفانه سنگ اصفهان را با قیمت پایینتری خریداری میکنند. علاوه بر عراق، صادرات به ترکیه نیز انجام میشود. در شرایط تحریم یکسری کشورهای واسطه، صادرات به ترکیه را انجام میدهند؛ چون ترکیه برای تکمیل سبد کالایش سنگ اصفهان را خریداری میکند تا سبد کالایش را تکمیل کند.»
احمدی اذعان میکند: «سهم صادرات سنگ ایران یکدرصد است و ایران جزو دومین و چهارمین کشور تولیدکننده ازلحاظ معدن و فراوری است؛ ولی اگر حمایتهای لازم انجام شود، سهم صادرات سنگ ایران تا 10درصد افزایش پیدا میکند.»
رئیس کانون سنگ کشور میگوید: «ما در جایگاه اتحادیه نمیتوانیم هزینهای برای بازارهای صادراتی انجام دهیم. متأسفانه دولت و اتاق بازرگانی نیز کمکی نمیکنند. ترکیه و عراق سنگ اصفهان را با قیمت نازلی خریداری میکنند. انتظارمان این است که در اتاق بازرگانی شرکت صادراتمحور راهاندازی شود تا بتوان با بازاریابی صادرات سنگ را رونق بخشید.»
احمدی عنوان میکند: «صادرات سنگ میتواند 30 تا 40درصد جایگزین صادرات نفت شود.»
