آبه که خط فکریاش چندان مطلوب همگان نبود، در مقطعی اما توانست با اجرای یک برنامه اقتصادی با عنوان «آبه نومیکس» اقتصاد ژاپن را از رکودی ۱۰ساله برهاند؛ رویکردی بر مبنای سیاستگذاریهای اقتصادی با آثار مثبت کوتاهمدت که البته بـــهدلیــل نــادیــدهگرفتـــن فرهنگ توسعهگرایی ژاپن آثار آن چندان به طول نینجامید. از سوی دیگر، سیاستهای او در حوزه امنیتی با عنوانهای کوآد (Quad) و «ارتش دفاع از خود» و همچنین عملکرد او در حوزه سیاست خارجی با هدف ارتقای جایگاه بینالمللی ژاپن در اقداماتی چون اصرار بر همکاری با کشورهایی همچون چین و آمریکا با وجود همه اختلافها با آن و اجرای نقش میانجیگری با هدف کاهش تنشها میان کشورها ازجمله رویکردهای شاخص او در طول دوران نخستوزیریاش بود. او که خرداد سال 98 و در هشتادمین سالگرد برقراری روابط تهرانتوکیو، بهعنوان اولیننخستوزیر ژاپن طی ۴۰ سال اخیر راهی ایران شد، تلاش کرد میان آمریکا و ایران وساطت کند. پیش از آن، آبه بههمراه پدرش شینتارو آبه، وزیر امور خارجه وقت ژاپن، در سال 62 و برای پایاندادن به جنگ ایران و عراق به تهران سفر کرد. آبهِ پدر برای خاتمه جنگ با مسافرت به منطقه در سال 66 نیز طرح معروف خودش را دایر بر جداسازی آتش جنگ از خلیجفارس اعلام کرد که با استقبال ایران و عدم تمایل عراق روبهرو شد. این کشور همچنین ۱۰ میلیون دلار از بودجه مالی سالانه خود را در اختیار ناظران نظامی سازمان ملل متحد که در سال ۱۹۸۸ تشکیل شده بود، قرار داد تا بر آتشبس میان ایران و عراق نظارت کنند؛ سیاستی که پس از 46 سال بسیار از سوی شینزو طی سالهای حضورش در دولت ژاپن دیده شد و بهنوعی موروثی پدر برای پسر بود. از سوی دیگر، تأکید همیشگی آبه بهبود روابط با روسیه بود؛ تا جایی که همیشه پارلمان ژاپن را به دوام روابط با این کشور، حتی با وجود اختلافهایی که بر سر برخی اراضی تحت سلطه روسیه بود، سفارش میکرد. از طرفی آبه در آخرین اظهارنظرهای خود ازجمله معدود افرادی بود که زلنسکی را مقصر جنگ اوکراین عنوان کرد و معتقد بود او میتوانست با دادن تعهد در عدم عضویت در ناتو و قبول شرایط پوتین به جنگ اوکراین خاتمه دهد؛ سیاستی متعادل و چندجانبه از سوی آبه که وجهه این نخستوزیر اسبق ژاپن را در زمان تصدیاش تا اندازهای برجسته و بینالمللی کرده بود. آنطور که رسانههای ژاپنی در خصوص رویکردهای مدیریتی آبه در داخل و خارج ازکشور میگویند: «او طی هشت سال نخستوزیریاش در کشور ژاپن تحول ایجاد کرد و بیش از هر رهبر ژاپنی دیگر، در دوران پساجنگ به این کشور خدمت کرد. او موفق شد ژاپن را به ایفای نقش برجستهتری در عرصه جهانی و نیز نقشی فعالانهتر در دفاع از خود سوق دهد؛ تغییری شایان ذکر! آنهم پس از دههها صلحطلبی در دوران پس از جنگجهانی دوم.»
از اولین فعالیت سیاسی تا روز ترور
این سیاستمدار اهل ژاپن در سال ۱۹۵۴ در یک خانواده سیاسی به دنیا آمد. پدرش شینتارو آبه، وزیر خارجه سابق ژاپن و پدربزرگش، نوبوسوکه کیشی نیز از رهبران دولت ژاپن در دوران جنگ جهانی دوم و نخستوزیر این کشور در سالهای ۱۹۵۷ و ۱۹۶۰ بود. او که فعالیتهای سیاسیاش را با ورود به مجلس نمایندگان ژاپن در 1993 آغاز کرد، پس از گذشت 13 سال در 2006 با عنوان رئیس حزب لیبرال دموکرات به نخستوزیری کشورش منصوب شد، نخستوزیری که البته یک سال پس از ورودش به دولت این کشور به دلایلی چون بیماری و مشکلات درونحزبی و شکست حزبش در انتخابات پارلمانی از پستش استعفا داد. مدتی گذشت و آبه در 2012 یک بار دیگر و برای دومینبار ریاست حزب لیبرال دموکرات را عهدهدار شد و با پیروزی حزبش در انتخابات عمومی مجددا توانست بر کرسی نخستوزیری بنشیند؛ جایگاهی که با حفظ آن در دور بعدی نیز هشت سال بر آن تکیه زد و سرانجام در 2020 و به دلیل تشدید بیماریاش مجبور به ترک آن شد. استعفای آبه از سمت نخستوزیری اما پایان حضور او در عرصه سیاسی ژاپن نبود؛ فعالیتهای حزبی بههمراه رهبری بزرگترین جناح سیاسی کشور و گاها دخالتهایی در امور مربوط به نخستوزیر جدید که اعتراضهایی را در پی داشت، همچنان تا روز جمعه (8 جولای) ادامه داشت. آخرین سخنرانی آبه در یک کارزار انتخاباتی با حضور مردم، در نارا، شهری در جنوبغربی ژاپن بود؛ انتخاباتی که گمان میرفت با مرگ آبه به تأخیر افتد؛ اما روز گذشته (10 جولای) در زمان معین برگزار شد و رأیدهندگان ژاپنی به پای صندوقهای رأی رفتند. اما چرا شینزوآبه ترور شد؟ تتسویا یاماگامی، قاتل آبه، 41 ساله، ساکن نارا و با سابقه سه سال فعالیت در نیروی دریایی ژاپن است؛ فردی بسیار آرام که دقایقی بعد از شلیک بهوسیله یک اسلحه دستساز به نخستوزیر ژاپن و بدون هیچتلاشی برای فرار توسط نیروهای امنیتی دستگیر شد. او درباره این ترور به پلیس گفت که کینهاش به آبه منشأ سیاسی نداشته و از طریق اینترنت از آمدن آبه به شهر نارا مطلع شده است. طبق آخرین تحقیقات تنها قصد عامل ترور دشمنی و کینه او از سازمانی است که خیال میکرد، آبه به آن وابسته است؛ دلیلی که نه برای مردم و نه برای تحلیلگران چندان قانعکننده نیست و بسیاری اما اختلافهای سیاسی و جناحی یا نارضایتی مردم از سیاستهای او طی هشت سال نخستوزیریاش را باعث این ترور میدانند؛ تا جایی که برخی تحلیلگران شرق دور نیز معتقدند که ترور آبه زمانی رخ داد که درحالیکه او خود را برای ورود دوباره به عرصه سیاست آماده میکرد، فضای سیاسی کشور ژاپن نیز درگیر برخی افشاگریهای اقتصادی بعضی مقامات حزب لیبرال دموکرات و درگیریهای شدید و مختلفی است که از دوران نخستوزیری طولانیمدت آبه بهیادگار مانده است؛ فردی که با همه این ارزیابیها آنچنان کاریزماتیک بود که با عملکرد سالهای اخیرش توانست باعث برگشت اعتماد عمومی و احیای ثبات سیاسی در ژاپن شود و سرانجام بهای این عملکرد را با دادن جانش گرفت.
پیش از آبه چه شخصیتهای سیاسی در ژاپن ترور شدهاند؟
ترور شینزوآبه نخستینحادثه به این شکل برای مقامات بلندپایه نخست کشور ژاپن نبوده است؛ برای مثال، ژاپن در 15 می 1932 شاهد ترور تسویوشی اینوکای، نخستوزیر سالهای ۱۸۵۵ تا ۱۹۳۲ بود و پس از آن نیز در 26 فوریه 1936 کودتایی از سوی افسران جوان ارتش امپراتوری ژاپن رخ داد که در آن حادثه، چندین شخصیت سیاسی ازجمله دو نخستوزیر سابق نیز ترور شدند. پس از آن، کیشی نوبوسوکه، پدربزرگ شینزو هم که در دورانی پرتلاطم از ۱۹۵۷ تا ۱۹۶۰ نخستوزیر ژاپن بود، در ۱۹۶۰ و در تصویب یک معاهده امنیتی جدید با آمریکا با مخالفت و اعتراضهای گسترده خیابانی روبهرو شد و تنها با گذشت یکماه از آن تصویب توسط یک مهاجم مورد حمله قرار گرفت و شش ضربه چاقو خورد، که البته از آن حمله جان سالم به در برد.
