استان اصفهان به دلیل داشتن مــوقــعــیـت گردشگری، صـنـعـتـی و جغرافیایی از نظر حملونقل جایگاه مهمی دارد و میزان سفر و گذر از این استان در حوزههای مختلف حملونقل جادهای، هوایی و ریلی اهمیت دارد؛ بنابراین تقویت هر یک از ناوگانها به گفته کارشناسان به توسعه اقتصادی، فرهنگی و خدماترسانی کمک میکند. در بین بخشهای مختلف حملونقل، حملونقل ریلی صرفه اقتصادی بالاتری نسبت به سایر بخشها دارد و قطار سبزترین سیستم حملونقل شــنــاخــتــه مــیشــود؛ بــاوجــودایــن موانعی در مسیر توسعه حملونقل ریلی استان قرار دارد که عزم جدی مسئولان استانی و کشوری را در این حوزه میطلبد.
محدودیت در تعداد ناوگان و کیفیت پایین خدمات
اینطور که نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی به اصفهانزیبا میگوید: «پایینبودن سرعت در کل ناوگان حملونقل ریلی کشور و بهرهوری پایین، ازجمله مشکلات این بخش است؛ چون از زیرساختها به اندازه کافی استفاده نمیکنیم. بر اساس اظهارنظرهای کارشناسانه از همین زیرساختهای موجود تا سه برابر میتوان استفاده کرد که هنوز فاصله زیادی داریم تا به این افق برسیم.» مهدی طغیانی تصریح میکند: «سرعت پایین ناوگان، سرعت سیر، محدودیت در تعداد ناوگان و کیفیت پایین ارائه خدمات نیز ازجمله مشکلات این بخش است. قطار اصفهانتهران به خاطر همین مشکلات برچیده شد؛ چون سرعت پایینی داشت. محدودیت در زمان و ناوگان ازجمله مشکلات این قطار بود که نمیتوانست نیاز مردم اصفهان را مرتفع کند و به خاطر کیفیت پایین ارائه خدمات، استقبالی هم صورت نگرفت.»
اهمیت دوخطهسازی خطوط ریلی
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی اذعان میکند: «به خاطر فعالیت صنایع بزرگ در اصفهان، بار برای حملونقل زیاد است؛ صنایع بزرگ نیز به خطوط ریلی نزدیک هستند. الان مهمترین مسئله، بحث دوخطهسازی شبکه ریلی موجود است. اگر این مهم عملیاتی شود، میتوان تعداد قطارها را افزایش داد تا از خطوط موجود استفاده کنیم. این کار به حل مشکلات این بخش و استفاده بیشتر از خطوط ریلی در بخش حملونقل کمک میکند.» طغیانی عنوان میکند: «در کمیسیون عمران بحث واگذاری و آییننامه تعیین سهم بهینه بخشهای دولتی و غیردولتی از راهآهن که سال 88 مصوب شده است و حدود 13 سال از آن میگذرد، بلاتکلیف مانده است. این مهمترین اقدامی است که باید دنبال شود؛ البته استفاده بهتر از خطوط ریلی و بهبود بهرهوری در این زمینه با ورود بخش خصوصی به این حوزه و تزریق سرمایههای بیشتر در بخش ریلی عملیاتی خواهد شد.»
اصفهان؛ مرکز حملونقل ریلی کشور
استان اصفهان ظرفیت بسیاری در بخش حملونقل ریلی دارد که مدیرعامل هلدینگ توکاریل به آنها اشاره میکند. محسن سعیدبخش دراینباره به اصفهانزیبا میگوید: «اصفهان بهعنوان یکی از قطبهای حملونقل ریلی کشور شناخته میشود. شش شرکت بزرگ حملونقل ریلی در اصفهان مستقر هستند و برخی شرکتهای دیگر نیز در اصفهان سرمایهگذاری کردند؛ چون اصفهان مرکز حملونقل ریلی کشور بهشمار میرود.»او تصریح میکند: «شرکتهایی همچون توکاریل، توکاکشش، آسیاسیر، گاهوار نیرو، تجارت کوشش و بهتاش سپاهان توسط سرمایهگذاران اصفهانی راهاندازی شده است و سهامدارانش اصفهانی هستند؛ ضمن اینکه برخی شرکتهای دیگر مانند شرکت واگنسازی کوثر، بهتاش سپاهان، شرکت بهینه، شرکت چابار و سیرپرداز ازجمله شرکتهای اصفهانی هستند که در این زمینه فعالیت دارند.»مدیرعامل هلدینگ توکاریل بیان میکند: «حملونقل به سمت صنایع اصفهان همچون فولادمبارکه، ذوبآهن و کارخانههای سیمان بهطور دائم انجام میشود؛ بنابراین توسعه خطوط ریلی دارای اهمیت است. 28هزار واگن در سطح کشور وجود دارد که یکسوم آن برای استان اصفهان است؛ بنابراین مسئولان راهآهن کشور و استان باید توجه ویژه داشته باشند تا شبکه ریلی استان تقویت شود؛ چون مجموعههای بزرگ صنعتی در اصفهان مستقر هستند.»
هرسال بدتر از پارسال!
مدیرعامل هلدینگ توکاریل اظهار مــیکنــد: «بیــشـتــریــن تــوسـعههــای حملونقل ریلی را در اصفهان تعریف کردیم و امیدواریم همکاران با کمک مسئولان استانی و کشوری بتوانند این طرحها را اجرایی کنند. این اتفاق میتواند اشتغالزایی خوبی بهدنبال داشته باشد. در شرق اصفهان به دنبال این هستیم که بزرگترین هاب تعمیراتی کشور را راهاندازی کنیم؛ درضمن آمادگی لازم برای سرمایهگذاری در این حوزه را نیز داریم.» سعیدبخش میگوید: «متأسفانه طی سالهای گذشته عملکرد حملونقل ریلی هر سال نسبت به سال قبل از آن افت داشته است؛ بهعنوانمثال، در سال 99 در مقایسه با سال 1400 مناسبتر و عملکرد بخش حملونقل ریلی سال 1400 در مقایسه با سال 1401 مناسبتر بوده است. این موضوع به ظرفیت صنایع مانند فولادمبارکه و ذوبآهن آسیب میرساند؛ چون مواداولیه دیرتر در اختیار آنها قرار میگیرد.»
مشکل در تأمین نیروی کشش
مــدیــرعــامــل هــلــدیــنــگ تــوکاریــل خاطرنشان میکند: «باوجوداینکه قیمتها چندین برابر شده و هزینههای شرکتهای حملونقل ریلی افزایشیافته، حاشیه سود کاهشی شده است؛ چون عملکردها کاهش پیدا کرده است. پیگیریهای زیادی برای تأمین نیروی کشش انجام دادیم؛ ولی آنطور که بایدوشاید در این زمینه توجهی نشده و مشکل مرتفع نشده است.» سعیدبخش ادامه میدهد: «بالغبر هزار واگن باربر شرکت توکاریل در مسیرهای یزد و شرقک شور توقف دارند که نیروی کشش برای انتقال آنها وجود ندارد. یک واگن باید در طول یک ماه پنج مرتبه رفتوبرگشت داشته باشد؛ این در حالی است که در شرایط فعلی فقط یکمرتبه یا دومرتبه رفتوبرگشت دارد و مابقی بار میماند.»
توسعهنیافتگی در شبکه ریلی
مدیرعامل هلدینگ توکاریل اذعان میکند: «مشکل بعدی، نبود شبکه ریلی در سطح کشور است. شبکه ریلی در سطح کشور باید توسعه پیدا کند و شبکه مویرگی به چشمههای ما وصل شود. مجموعههایی همچون ایمیدرو دنبال این بودند که در شبکه ریلی و نیروی کشش سرمایهگذاری کنند؛ ولی مشکلاتی وجود داشته است که امیدواریم بتوانند از آنها عبور کنند.»سعیدبخش میافزاید: «افزایشهای بیرویه برای حق دسترسی و نیروی کشش انجام میشود و حاشیه سود شرکتهای حملونقل ریلی را که سرمایهگذاری زیادی کردند، کاهش میدهد. در کمال تأسف الان سرمایهگذاری در حوزه ریلی حاشیه سود پایینی دارد و رغبت سرمایهگذاری را در بین سرمایهگذاران علاقهمند کاهش مــیدهــد. امــیــدواریــم بــا برنامهریزی و ورود دولت و مجلس و صمت، ظرفیتی که توسط مقام معظم رهبری در برنامه ششم توسعه تأکید شده است در بخش شبکه ریلی محقق شود.» او بیان میکند: «بین 10 تا 11درصد بار کشور روی شبکه ریلی جابهجا شده و بقیه آنها بهوسیله حملونقل جادهای انجام میشود. صنعت ریلی بهعنوان صنعت سبز مزایای بسیاری برای کشور دارد؛ اعم از کاهش حوادث جادهای و کاهش مصرف سوخت گازوئیل؛ ضمن اینکه بار سالم به مقصد میرسد و خطرهای ریل بهمراتب کمتر از جاده است؛ باوجوداین اجازه صادر نمیشود بخش خصوصی در این زمینه سرمایهگذاری کند. امیدواریم رئیسجمهور در این زمینه توجه ویژهای داشته باشد.»
