در پی فراخوان کرملین برای بسیج عمومی که با هدف گسترش جنگ با اوکراین داده شد، قرار است حداقل 300 هزار سرباز به نیروهای روسیه در اوکراین اضافه شود. این دستور در حالی از سوی کرملین مطرح است که طی هفتههای گذشته ارتش اوکراین نیز اعلام کرد توانسته ۳۰ بخش تحت اشغال را در منطقه مرزی واقع در شمال شرقی اوکراین از نیروهای روسیه پس بگیرد و با پیشروی دهها کیلومتری نظامی در جبهههای جنوب باعث عقب نشینی نیروهای روسیه در این منطقه شود. در این شرایط برخی تحلیلگران معتقدند ممکن است تصمیم جدید کرملین برای بسیج عمومی به آن عقبنشینی ارتش روسیه از مناطق مرزی واقع در شمال شرقی اوکراین نیز مرتبط باشد و این پیام را به جهان مخابره کرده است که دستیابی به اهداف تعیینشده مطابق نقشه روسیه پیش نرفته و اکنون پوتین در موضع ضعف و در مواجهشدن با تنشهای داخلی و بینالمللی در تأمین اهداف کلی خود تصمیم به پیادهکردن این سیاست گرفته است. از سوی دیگر برگزاری قریبالوقوع رفراندوم الحاق به روسیه در چهار منطقه اوکراین (خرسون، دونابس، دونتسک و لوگانسک) که از دیگر حواشی این روزهای جنگ اوکراین است و سازمان ملل آن را امر قانونی تحت قوانین بین الملل نمیداند، احتمال تشدید جنگ را در اوکراین بالا برده است؛ چراکه زلنسکی پس از این همهپرسیها اعلام کرده با مسکو مذاکره نخواهد کرد. رفراندومی پنجروزه (۲۳ تا ۲۷ سپتامبر) که طبق نتایج آن شهروندان مناطق تحت اشغال «لوهانسک»، «دونتسک»، «خرسون» و «زاپوریژیا» به الحاق خود به روسیه رأی دادند تا از اوکراین جدا شوند و جزئی از روسیه باشند و در پی آن پوتین نیز در روز گذشته طی فرمانی استقلال دو منطقه زاپوروژیا و خرسون را به رسمیت شناخت.
انتخاب پوتین در جنگ با اوکراین چیست؟
در پی این اتفاقات و اجرای سیاستهای جدید پوتین در اوکراین و در حالی که همچنان هیچ دورنمای مشخصی برای پایان جنگ در این کشور وجود ندارد، کرملین طی روزهای اخیر جهان را به انتظار برای یک اتفاق جدید هم دعوت کرده و در بیان نمونهای از آن، برگزارنشدن جامجهانی 2022 را مثال زده است. دبیر شورای امنیت روسیه در اظهارنظری جنجالی و شوکآور گفته است که امسال جامجهانی وجود نخواهد داشت و در هفتههای اخیر همه چیز تغییر خواهد کرد. فضایی که خبر از تشدید وضعیت جنگ در اوکراین طی روزها و ماههای آینده را میدهد تا پایان آن. «اصفهانزیبا» در بررسی چشمانداز جنگ روسیه واوکراین و سیاستهای اخیر پوتین با حسن بهشتیپور کارشناس روسیه گفتوگو کرد. بهشتیپور با اشاره به مواضع اخیر پوتین در بسیج عمومی و رفراندوم الحاق میگوید: «پوتین همچنان اصرار به جدا کردن کامل دونباس (منطقهای در غرب اوکراین و خط حائل بین روسیه و غرب) را دارد. او همچنین اصرار به ایجاد یک نظام جدید بینالمللی با بدنهای متفاوت دارد. اما در پاسخ به این سؤال که در رسیدن به این هدف تا چه اندازه موفق است و آیا همچنان پس از ماهها از حمله به اوکراین جنگ را ادامه میدهد یا خیر، باید گفت که قرائن و شواهد نشان میدهد، پوتین ادامه جنگ را تا تحقق اهدافش انتخاب کرده است. شرایطی که البته برای مردم اوکراین و روسیه فضای دشواری ایجاد خواهد کرد.»
این کارشناس مسائل روسیه در پاسخ به این سؤال که آیا عقبنشینی نیروهای نظامی روسیه در چند هفته گذشته از مناطق شرقی در اوکراین نشاندهنده ضعف روسیه و قدرتگرفتن ارتش اوکراین بوده و این شرایط او را وادار به اجرای سیاستهای جدید کرده است یا این رویکرد خود یک تاکتیک نظامی برای اهداف مورد نظر ارتش روسیه بود، ادامه میدهد: «ارزیابی این موضوع نیاز به تخصصهای نظامی دارد؛ چراکه این منطقه هم برای روسیه و هم برای اوکراین بسیار مهم و حساس است. اما واقعیت این است که طرف روسی همچنان متقاعد به پایان جنگ نشده است، ولو اینکه عقب نشینی تاکتیکی هم کرده باشد. در مقابل طرف اوکراینی هم اصرار به گرفتن کمکهای بیشتری از آمریکا، انگلیس، آلمان و فرانسه دارد و تصور زلنسکی این است که با استفاده از قدرت خارجی میتواند در مقابل پوتین بایستد. در صورتی که تاریخ به ما ثابت کرده است، قدرتهای خارجی در کمک به دیگر کشورها در درجه اول به دنبال منافع خود و تأمین آنها هستند تا منافع دیگر کشورها.» بهشتیپور با بیان اینکه جنگ میان روسیه و اوکراین حداقل تا شش ماه آینده ادامه خواهد داشت، خاطر نشان میکند: «با ادامه کمکهای قابل توجه آمریکا و آلمان به اوکراین و اعمال سیاستهای جدید پوتین توقف جنگ در اوکراین به این زودیها امکان ندارد.اگر هم در این میان برخی کشورها همچون آلمان از کمکهای موشکی دوربرد به اوکراین خودداری کردهاند، به این خاطر است که اوکراین نتواند خاک روسیه را هدف قرار دهد و تنشها را بیش از این نکند. فاصله زمینی بین کیاف و مسکو 800 کیلومتر و هوایی 600 کیلومتر است؛ بنابراین این مدل موشکها امکان را برای حمله اوکراین به شهرهای مختلف روسیه فراهم میکنند که این شرایط در ادامه جنگ و فراگیر شدن آن اثر گذار است. اما در مقابل موشکهایی کوتاه برد و تجهیزات مختلف نظامی از سوی قدرتهای اروپایی و آمریکا همچنان در اختیار اوکراین قرار میگیرد.»
بیاثر بودن سازمان ملل در پایان جنگها
این تحلیلگر روسیه در ادامه با اشاره به برگزاری هفتادوهفتمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل و پیام ویدئویی پخششده رئیس جمهور اوکراین در این اجلاس و تأثیر آن بر پایان جنگ میگوید: «معادلات جنگ را در سخنرانیهای رسمی نمیبندند. کلا این سخنرانیها در بخش دیپلماسی یا دیپلماسی عمومی برای توجیه افکار عمومی و تبیین سیاستهای طرفهای جنگ مطرح است؛ اما واقعیت این است که معادلات جنگ تنها در صحنه جنگ و به وسیله نظامیها و سیاستمدارهای پر نفوذ در پایتختها بسته میشود.»
ادامه جنگ در اوکراین به نفع آمریکا و اروپاست
بهشتیپور در پاسخ به این سؤال که آیا آمریکا از ادامه جنگ در اوکراین سود میکند یا ضرر، میافزاید: «بازیگرانی همچون آمریکا هماکنون به دنبال این هستند که این جنگ ادامه پیدا کند؛چراکه تضعیف اوکراین، این کشور را به آمریکا و اروپا وابستهتر خواهد کرد. از سوی دیگر تضعیف روسیه نیز مقدمات تجزیه روسیه را فراهم میکند. در هر حال ادامه جنگ و افزایش قربانیان این جنگ به نفع آمریکاست.» او با اشاره به تحریم گازی از سوی روسیه و شرایط اروپا و آمریکا در این موقعیت نیز ادامه میدهد: «آمریکا در مقایسه با اروپا مشکلات کمتری درخصوص تأمین انرژی دارد؛ چراکه خود تولیدکننده نفت و گاز در دنیاست. البته مطمئنا افزایش نرخ نفت و گاز در دنیا بر روی آمریکا هم تأثیر خواهد گذاشت؛ اما آمریکا برای تأمین اهداف بزرگتر این شرایط را به صورت موقت تحمل میکند. در مقابل کشورهای اروپایی همانند آلمان، فرانسه، انگلیس و ایتالیا که واردکننده عمده گاز و نفت در روسیه بودند، در شرایط سختی قرار گرفتهاند؛ اما همین کشورها هم ترجیح میدهند به این روند ادامه دهند تا بتوانند روسیه را از طریق تحریمها از پای در آورند.» این کارشناس مسائل روسیه خاطرنشان میکند: «تا به امروز روسیه در کوتاهمدت توانسته بحران تحریمها و تأثیرات آنها را کنترل کند؛ اما مشخص نیست که در بلندمدت هم میتواند این سیاست خود را ادامه دهد یا نه؛ چراکه 60 تا 70 درصد اقتصاد دنیا در دست آمریکا و اروپاست و روسیه بدون این بخش عمده اقتصادی مشخص نیست تا چه زمانی دوام آورد.»
خطر امنیت غذایی، انرژی و هستهای جهان
بهشتیپور همچنین در توضیح ادعاهایی که درباره کمکهای پهپادی ایران به روسیه در جنگ با اوکراین وجود دارد، میگوید: «این موضوع همچنان به صورت رسمی تأیید نشده است؛ اما در هر صورت ایران و روسیه در زمینه مسائل نظامی با یکدیگر همکاریهای نظامی بسیاری دارند. با وجود قراردادهای نظامی میان تهران و مسکو، روسیه قرار است پیشرفتهترین جنگندههای نظامی را در اختیار ایران قرار دهد و در مقابل ایران هم نیازهای نظامی این کشور را در قالب این همکاریها مطمئنا برطرف خواهد کرد.» او با بیان اینکه بهترین موضع برای ایران در جنگ روسیه با اوکراین بیطرفی است، ادامه میدهد: «به طور قطع ادامه این جنگ موجب ضعیفشدن هر دو کشور خواهد شد. از طرف دیگر ادامه جنگ و خونریزی زمینه را برای مداخله قدرتها مختلف آماده میکند. در حال حاضر با بالا رفتن قیمت گندم، جو، ذرت و روغنهای گیاهی امنیت غذایی به همراه امنیت انرژی در دنیا به خطر افتاده است. همچنین تهدیدهای هستهای به صورت خیلی جدی امنیت نظامی جهان را نیز مورد هدف قرار داده است. پارامترهایی که با نگاه کلی به آنها متوجه خواهیم شد که به نفع ایران است، تمام تلاش خود را به دو طرف برای به یک مصالحه زود هنگام پیاده کند. اگر امروز مشکلات روسیه و اوکراین حل شود، خیلی بهتر از فرداست.»بهشتیپور همچنین در توضیح
