مجتبی موسوی، چشم امیدها را به بارشها میداند و به «اصفهان زیبا» میگوید: «اگر بارشها در سال آبی جاری زود شروع شود، ممکن است شرایط تغییر کند؛ اما اگر بارشها دیرهنگام باشد، شرایط خاص و سختگیرانهای برای مدیریت آب موجود سد خواهیم داشت.»
مطابق آخرین اعلام شرکت آب منطقهای اصفهان، در پایان سال آبی گذشته میزان پرشدگی سدهای استان ۱۵درصد است که در مقایسه با میانگین بلندمدت با کاهش ۷۳درصدی مواجه هستیم.
شرایط شکننده سد
برخی کارشناسان آبی بر این باورند که شرایط فعلی سد زایندهرود نگرانکننده است؛ چراکه این ذخیره آبی تأمینکننده نیاز آب شرب جمعیت پنج میلیون نفری اصفهان بزرگ است و اگر مدیریت ویژه نداشته باشیم، شرایطی همچون سد اکباتان همدان و بیآبی، پیش روی اصفهانیهاست.
مدیر سد زایندهرود نیز با تأیید اینمسئله میگوید: «شرایط آبوهوایی بهطور صددرصد قابل پیشبینی نیست و بر اساس بدترین فرضیات که همانند سال گذشته بارندگی نداشته باشیم، بهدنبال کنترل مصارف هستیم و بهنظر میرسد تا پایان پاییز برای تأمین آب شرب مشکلی نداشته باشیم؛ اما اگر بارش در زمستان اتفاق نیفتد، شرایط بحرانی تأمین آب شرب اصفهان جدی خواهد شد.»
به گفته موسوی، اگر در پاییز بارندگی نداشته باشیم، تراز نیروگاهی از دست میرود و آب از نیروگاه خارج نمیشود؛ البته جدای از موضوع تولید برق، با توجه به آبی که از دریچه تخلیه تحتانی خارج میشود، موضوع کیفیت آب نیز تأثیرگذار است.
همچنین به گفته معاون توسعه و پیشبینی اداره کل هواشناسی استان اصفهان، حاکمیت پدیده لانینا یا همان جریانات سرد اقیانوس آرام، امکان شکلگیری سامانههای جوی و بارشی را در منطقه و ازجمله غرب استان اصفهان نمیدهد و این پدیده یکی از عوامل کمبارشی استان بوده که اثر آن در پاییز بیشتر است؛ اما در زمستانها اثرچندانی ندارد و طبق آخرینمدلها و الگوهای هواشناسی، بارشهای مؤثر و قابلتوجه بر منابع آبی و کشاورزی استان در پاییز پیش رو با تأخیر و دیرتر از زمان موعد خواهد بود. نوید حاجیبابایی به «اصفهانزیبا» توضیح میدهد که با بررسی وضعیت بارشها در پاییز، بهصورت ماهانه تا اواسط آذرماه کمبارشی را خواهیم داشت و بیشترین کاهش بارش مربوط به نیمه آبان تا نیمه آذر خواهد بود.
به گفته این کارشناس، بررسی تقویم بلندمدت بارشی استان اصفهان نشان میدهد که عمده بارشهای مؤثر این استان و حوضه آبریز زایندهرود از آبانماه بوده؛ اما امسال دو تا سه هفته دیرتر از موعد خواهد بود. طبق الگوهای کنونی، دوره خشکسالی استان طولانیتر از نرمال است و دستکم تا اواخر پاییز امسال شرایط کمبارشی در استان محسوس خواهد بود. بارشهای پاییزی امسال بهطور عمده از اواسط آذرماه آغاز میشود؛ اما روند بارشها در زمستان بهبود مییابد.او ادامه میدهد: «با استمرار کمبارشی و خشکسالی استان طی پاییز امسال، با طولانیترشدن دوران خشکسالی نسبت به حالت نرمال مواجه هستیم و این شرایط موجب تداوم کمآبی میشود؛ همچنین با توجه به پایداری جو از نیمــه آبــان تــا اواســط آذر امســال و ضعیفشدن سامانههای جوی، شرایط برای افزایش غلظت آلایندههای جوی کلانشهر اصفهان در این مدت فراهم خواهد بود.»
حاجیبابایی پیشبینی میکند: «دمای استان در اکثر مناطق طی پاییز 1401 حدود یک درجه بالاتر از نرمال خواهد بود و بهویژه در غرب تا ۱,۵ درجه گرمتر از نرمال خواهد بود.»همچنیــن مــدیرکل مــدیریــت بحـران استانداری اصفهان با تأیید این مسئله توضیح میدهد که بررسی میزان و شرایط خشکسالی استان بر اساس شاخص SPEI منتهی به آخر شهریور 1401 در یک سال زراعی نشان میدهد که پهنه خشکسالی افزایشیافته و حدود 98درصد از مساحت استان درگیر خشکسالی بلندمدت شده است.به گفته منصور شیشهفروش، استان اصفهان در پاییز 1401 همچنان درگیر خشکسالی خواهد بود و کمبارشی در پاییز امسال نیز ادامه داشته و طبق پیشبینیها بارندگیها از اواسط آذرماه آغاز خواهد شد. آخرین مدل خروجی هواشناسی استان نشان میدهد که بـارشهـای مـؤثر پاییزی در سال 1401 در منابع آب بخش کشاورزی با تأخیر زمانی و دیرتر از موعد معمول خود و از آذرماه آغاز خواهد شد و بیشترین کاهش بارش نسبت به حالت نرمال از اواسط آبانماه تا اواسط آذرماه خواهد بود.
امکان تحویل حقابه به کشاورزان نیست
به نظر میرسد در شرایط فعلی، امکان تحویل حقابه کشاورزان شرق اصفهان در سال آبی جاری وجود ندارد؛ چراکه پیشتر قرار بود در پایان سال آبی1401-1400 ذخیره آبی پشت سدزایندهرود 400 میلیون مترمکعب باشد تا در آبان حقابه کشاورزان داده شود؛ اما اکنون وضعیت حوضه زایندهرود بهویژه در اصفهان بحرانی است؛ اگرچه مدیرعامل شرکت آب منطقهای اصفهان بر این عقیده است که دولت سیزدهم و وزارت نیرو، شخص وزیر نیرو، ریاست حوضه آبریز زایندهرود و استاندار اصفهان همه مصمم هستند که مشکلات حوضه زایندهرود را حلوفصل کنند.
حســن ســــاســانی در ایـــن بــــاره بــه «اصفهان زیبا» میگوید: «رئیسجمهور در سفر به اصفهان وعده داد تا مشکلات این حوضه رفع شود و در این راستا شرکت مدیریت منابع آب با مسئولیت آقای الماسوندی رئیس حوضه آبریز از منطقه ازجمله شهرستان ورزنه بازدید کردند و مشاوری بسیار توانمند و فنی برای حوضه زایندهرود انتخاب شد و با توجه به سوابق ارزندهای که این مشاور داشت، یک طرح بسیار جامع و کاملی را طی سهماه برای حوضه زایندهرود طراحی کردند.»او تأکید میکند: «طرح جامع آب حوضه زایندهرود در حال مطالعه است که پس از تکمیل مطالعات و تأیید وزارت نیرو عملیات اجرایی آن آغاز خواهد شد.»ساسانی درباره زمان توزیع آب برای کشت پاییزه کشاورزان شرق اصفهان در سال جاری به آخرین وضعیت سد زایندهرود اشاره میکند و میگوید: «با ذخیره کنونی سد زایندهرود هیچ زمانی امکان توزیع آب در آبانماه را نمیتوانیم داشته باشیم.»مدیرعامل شرکت آب منطقهای اصفهان میگــویــد: «برای ســال آبــی گذشتـــه (۱۴۰۰-۱۴۰۱) پیشبینی این بود که تا پــایــان شهــریور امسال یکهزار و ۱۵۰ میلیون مترمکعب آب وارد مخزن سد زایندهرود شود؛ در حالی که اینچنین نشد و کمتر از 950 میلیون مترمکعب آب وارد مخزن سد شد و بهبیاندیگر، بهدلیل نبود بارندگی در فروردین و اردیبهشت امسال، ۱۵۰میلیون مترمکعب آب کمتر از حجم پیشبینیشده وارد سد زایندهرود شده است؛ همچنین قرار بود ۵۰ میلیون مترمکعب نیز از طریق تونل سوم کوهرنگ وارد سد زایندهرود شود که متأسفانه بهدلیل مشکلات خاص منطقه تنها ۲۲روز ایستگاه پمپاژ روشن بود و ۲۰۰ میلیون مترمکعب کسری مخزن سد در پایان سال آبی کنونی به همین دلایل است.»او ادامه میدهد: «مطابق برنامه منابع و مصارف باید در پایان شهریور امسال ۳۸۰میلیون مترمکعب آب ذخیره سد زایندهرود باشد که ۲۰۰ میلیون مترمکعب آن برای خط قرمز شرب تعیین شده بود و ۱۸۰ میلیون مترمکعب نیز برای کشت پاییزه کشاورزان اصفهان در سال آبی جدید؛ اما با توجه به شرایطی که پیش آمد، محقق نشد.»
بنابر اعلام شرکت آب منطقهای، دریک سال آبی بهطور متوسط مصارف آب شرب اصفهان بزرگ، کاشان و یزد حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب است؛ همچنین مصرف صنعت بستگی به شرایط سد از حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون مترمکعب متغیر است. به غیر از این، در بازه سد زایندهرود تا سد چم آسمان برای تأمین آب شرب رودخانه همیشه باید آب جاری باشد. در این بازه، مصارف آب ۱۶۰میلیون مترمکعبی کشاورزی و شرب
چهارمحالوبختیاری و کشاورزی اصفهان در بالادست چم آسمان اجتنابناپذیر است و حتی اگر ذخیره سد زایندهرود نیز همانند سال آبی 9۷-۹۶ پایین و نزدیک ۵۵۰ میلیون مترمکعب باشد، همانند آن سال آبی ناچار به تأمین این میزان آب هستیم؛ بنابراین درهرصورت در آن مقطع رودخانه ناچار به تأمین آب شرب هستیم و این مصارف اجتنابناپذیر است. در این شرایط نهتنها کشاورزان و حقابهداران، بلکه مردم اصفهان برای تأمین آب شرب خود در پاییز شرایط بحرانی پیش رو خواهند داشت و بهنظر میرسد امروز بیش از هر زمان دیگر در حوضه زایندهرود نیازمند رعایت عدالت آبی و آنچه گفته و مورد تأکید وزیر نیرو طی سال گذشته در سفر خود به اصفهان بود،
هستیم.
