اهداف غرب از سیاست تحریم و تهدید
درراستای سیاست تحریم و فشار غرب و آمریکا در رابطه با ایران طی روزهای گذشته، شاهد تحریمهای مضاعف از سوی اتحادیه اروپا و انگلیس به بهانههای حقوق بشری، تحریم جدید وزارت خزانهداری آمریکا به اتهام ارسال پهپاد به روسیه و ارسال پیشنویس قطعنامهای ضد ایرانی از سوی تروئیکای اروپایی به همراه ایالاتمتحده آمریکا به شورای حکام، علیه کشورمان بودیم که رویکرد غرب با محوریت اروپا را نسبت به ایران به چالش کشانده است؛ اقداماتی غیرسازنده که ایران آنها را کاملامحکوم کرده و مردود خوانده و به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان غیرقانونی، غیرمسئولانه و بسیار مخرب هستند و تنها نتیجهای که در بر دارد ، این است که دایره تعاملات ایران با غرب را تنگتر میکند. تحلیلگران نیز معتقدند زیر ســایــه تحریمهای مکرر علیــه ایـــران و فشارهای سیاسی و امنیتی غرب، مشکلات بسیاری در روابط ایران و غرب، آن هم در فضای بلاتکیفی احیای برجام که نیاز به تعامل و مذاکرات بیشتر است، بهوجود خواهد آمد؛ رویکردی که هم اکنون اروپا و آمریکا با سوءاستفاده از فضای داخلی ایران و با هدف کسب مقاصد مقطعی از سوی غرب صورت میگیرد که اگر با همین روند ادامه پیدا کند، با پاسخ متقابل ایران مواجه خواهد شد. «اصفهانزیبا» در بررسی رفتارهای دوگانه برخی از دولتهای غربی در اعمال تحریمها و تهدیدها علیه ایران با مرتضی مکی، استاد و تحلیلگر ارشد حوزه اروپا گفتوگو کرد. به گفته این کارشناس سیاست خارجی، تغییر رویکرد کنونی اروپاییها در قبال ایران پس از به تعلیق درآمدن احیای برجام صورت گرفت و بیشتر در راستای بهره برداریهای سیاسی و تبلیغاتی انجام شده است. در ادامه مشروح این گفتوگو را میخوانید.
تاریخ انتشار:
۰۹:۵۴ - پنجشنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۱
مدت زمان مطالعه: 4 دقیقه
با آغاز اغتشاشها در فضای داخلی ایران، اتحادیه اروپا در حمایت از این فضا تهدیدها و تحریمهای جدیدی را علیه کشورمان به بهانه حقوق بشر اعمال کرده است که بهنظر میآید این تغییر رویکرد، آن هم در فضای تعلیق مذاکرات بر سر احیای برجام، تا اندازهای غیرمعمول است. از چــرایی این تحریــمهــای ضدایرانی و رفتاری غیردیپلماتیک اتحادیه اروپا نسبت به ایران بگویید.
در حال حاضر ما با یک تغییر رویکرد ازسوی دولتهای اروپایی، بهخصوص آلمان و فرانسه در قالب دخالت در رویدادهای اخیر کشورمان و موضوع پهپادهای ایران در جنگ اوکراین مواجه هستیم. این تغییر رویکرد بهنوعی پس از بهتعلیق درآمدن روند مذاکرات احیای برجام اتفاق افتاد. اروپا سعی میکند با بزرگنمایی رسانهای حضور پهپادهای ایران در جنگ اوکراین، کشورمان را بهنوعی حامی کشور روسیه در جنگ اوکراین معرفی کنند و از طرفی از فضای داخلی ایران حداکثر بهرهبرداری سیاسی و تبلیغاتی را ببرد؛ آن هم در شرایطی که عملا این نوع فشار، تهدید و تحریمها هیچ نوع تناسبی با سطح تحولات در ایران ندارد. این درحالی است که اروپاییها در تحولات داخلی ایران در سال 98 به اندازه این روزها صفآرایی نکردند و دست به اعمال تهدید و تحریم علیه ایران نزدند. به نظر میرسد این رویکردها در جهت یک نوع اعمال فشار سیاسی به جمهوری اسلامی ایران و در راستای تأمین خواستههای آنها انجام شده است. در عین حال از قدیمالایام کینه و دشمنی عمیقی میان دولتهای اروپایی با جمهوری اسلامی ایران وجود داشته است. علاوه بر این رژیم صهیونیستی و جریانهای ضدایران همواره سعی کردهاند با لابیهای بسیار همراه و همسو با دولتهای اروپایی باشند و سیاست خارجی آنها را تحتتأثیر مقاصد خود قرار دهند. طبیعتا در شرایط کنونی نیز آنها به هر بهانه و سوژهای جنگهای رسانهای علیه ایران به راه میاندازند و چهره کشورمان را تخریب میکنند.
دولت آلمان بهتازگی با مداخله در اتفاقات اخیر ایران و ادعای حمایت ایران از روسیه در جنگ علیه اوکراین پیگیر برگزاری نشست اضطراری شورای حقوق بشر علیه ایران است و از اقدامات تحریمی اتحادیه اروپا علیه ایران حمایت کرده است. قصد آلمان از این مواضع غیردیپلماتیک در رابطه با کشورمان چیست؟
معمولا رویکرد سیاسی دوجناح سوسیال دموکرات و سبز آلمان، استفاده سیاسی و تبلیغاتی از ابزار حقوق بشری در راستای پیشبرد سیاستهای خارجی و امنیتی است. صدراعظم و وزیر امور خارجه آلمان کاملا با یک استاندارد دوگانه سیاست خارجی خود را پیش میبرند. در مقایسه سیاستهای کنونی دولت آلمان نسبت به ایران و رفتار دولت این کشور با عربستان خواهیم دید که آنها با کمکهای تسلیحاتی به عربستان سعودی که نقش مؤثری در کشتار مردم یمن دارد، مشکلی ندارند؛ اما نسبت به ایران موضع حقوقبشری میگیرند. همه میدانند عربستان ناقض حقوق بشر در سطح گسترده است و میزان اعدامهایی که در این کشور انجام میشود بسیار زیاد است؛ در حالی که آلمان نسبت به این سیاست ضدحقوق بشری عربستان اقدامی انجام نمیدهد. این نوع رفتار آلمان نشان از سیاست دوگانه این کشور در رابطه موضوع حقوق بشر است که دولت کنونی آلمان با توجه به اهداف خود آن را دنبال میکند.
از نقـش انگلیــس در اعمـــال تحریمهای اتحادیه اروپا علیه ایران هم بگویید. رویکرد دولت انگلیس در رابطه با ایران دوپهلو بهنظر میرسد. از یکطرف همراه با اتحادیه اروپا دست به تحریم ایران میزند واز سوی دیگر، معتقد است دلایل کافی در رابطه با محکومکردن ایران برای حضور پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین وجود ندارد. نظر شما دراین باره چیست؟
انگلیس در حال حاضر عضو اتحادیه اروپا نیست و سعی میکند نقشمستقلتری را در این میدان علیه ایران بازی کند. انگلیــسیهــا بــرخــلاف فرانســویهـــا و آلمانیها بسیار زیرکتر و محافظهکارانهتر عمل میکنند. اگر دقت کنید سفارت انگلیس نیز در مقایسه با دیگر سفارتخانههای اروپایی در تهران بسیار هوشمندانهتر در قبال تحولات داخلی ایران ایفای نقش کرده و سعی میکنند کمترین تنش را میان دولتهای دوکشور با توجه به حساسیتهایی که در رابطه با مذاکرات برجام وجود دارد، ایجاد کند. این رویکرد دوگانه انگلیس به همان دیپلماسی کهنه و هوشمندانه انگلیسیها برمیگردد که سعی میکند همکاری و همسویی خود را با دولتهای اروپایی ادامه دهد و در عین حال، استقلال خود را در رابطه با تحریمها علیه ایران حفظ کند و بهگونهای اعمال تحریمها را علیه ایران ادامه دهد که روند احیای برجام به خطر نیفتد. به عبارتی، سعی انگلیسیها بر این است که از این فضا حداقل موقعیت را برای نزدیکشدن به ایران بهدست آورند.
به برجام اشاره کردید. هم اکنون مذاکرات برجام نیز در فضای بلاتکلیفی قرار گرفته است. آیا تحریمها و تهدیدهای اتحادیه اروپا بر روند احیای این توافقنامه و عدم توافق ایران با کشورهای اروپایی تأثیر خواهد گذاشت؟
شاید یکی از دلایل تغییر رویکرد و مواضع اروپــاییها نسبــت به ایــران، همیـــن بهتعلیق درآمــدن احیــای برجام باشــد. شاید اگر برجام احیــا میشد مــا به ایــن شدت و حدت شاهد موضع گیریهای تند و غیر دیپلماتیک از سوی اتحادیه اروپا نبودیم.از طرفی قطعا این فضای تنش و بحران در روابط ایران و اروپا بهعنوان یک میانجی در ادامه مذاکرات برجام تأثیر خواهد داشت و بیتأثیر نیست؛ چراکه بر فضای بیاعتمادی میان ایران و غرب دامن میزند.
بهترین سیاست ایران در این شرایط چه میتواند باشد؟
ایران باید سیاستی را در پیش گیرد که این نوع اقدامات غیردیپلماتیک دولتهای اروپایی بر روند مذاکرات برجام کمترین تأثیر را بگذارد؛ چراکه هر چند امیدها به احیای برجام هر روز کمرنگتر میشود؛ اما واقعیت این است که احیای برجام همچنان میتواند تأمینکننده خواسته امنیتی و اقتصادی و سیاسی ما باشد و به همان اندازه اگر به سرانجام نرسد، تهدیدات امنیتی را همچون فعالشدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمــان ملل و امنیتــیکــردن پرونـــده هستهای ایران را متوجه کشورمان میکند؛ شرایطی که بسیار بغرنجتر از حال است.
جدای از تأثیرگذاری رفتار غربیها بر احیای بــرجام، این تهدیــدهـــا و تحریمهای اروپا در قبال ایران چه نتایج دیگری در پی خواهد داشت داشت؟
بر خلاف این جنگ رسانهای که اخیرا از سوی اروپا و آمریکا به راه افتاده است، اتاقهای فکر اروپاییها بر این موضوع آگاه هستند که پایههای جمهوری اسلامی ایران هم از لحاظ مردمی و هم از نظر نظامی، اطلاعاتی و امنیتی بسیار قدرتمند است و با این ناآرامیها و سلسله نارضایتی داخلی از بین نخواهد رفت. هدف از تحریمها و تهدیدهای اروپا و آمریکا علیه ایران، واردکردن فشارهای سیاسی و روانی است. به عقیده بنده دولتهای اروپایی همچنان میخواهند درهای دیپلماسی با ایران را نیمهباز نگاه دارند که در این شیوه نیاز است اقدامات انتحاری را انجام ندهند، بلکه اقدامات آنها در چارچوبی باشد که بیشتر جنبه سیاسی و روانی داشته باشد تا تخریبی. اگر به نوع تحریمها علیه ایران هم نگاه کنید، خواهید دید که نوع تحریمها آنطور نیست که بر نوع مناسبات ایران و اروپا اثر مستقیم بگذارد. از طرفی، سطح مناسبات ایران با اروپا نه از جهت اقتصادی و نه از جهت سیاسی، در سطح بالایی قرار ندارد که تحتتأثیر تحریم خدشهدار شود. اروپاییها همچنان امیدوار به احیای برجام هستند و از اهمیت این توافقنامه به خوبی آگاهند. این تنشهای کنونی در روابط ایران با غرب هم درحدی نیست که بتواند آینده تیرهای را برای برجام رقم بزند. باید سعی کنیم از این دوره تنش گذر و شرایط را برای ادامه مذاکرات فراهم کنیم.