به گزارش اصفهان زیبا؛ در صدر فرایند تعلیموتربیت عوامل و مؤلفههای بسیاری نقش دارند. برای سپریشدن این فرایند به بهترین شکل ممکن لازم است هر یک از مؤلفهها بهخوبی نقش خود را ایفا کنند. از مهمترین عوامل در تعلیموتربیت میتوان به مدرسه و خانواده اشاره کرد. همراهی و همسویی این دو عامل میتواند دانشآموز را بهخوبی در این حرکت یاری کند، حرکتی که تنها هدف آن، دستیابی به مدارج بالای علمی و تحصیلی نیست و همانطور که از نام آن مشخص است، تربیت در این فرایند از اهمیت ویژهای برخوردار است.
مدارس مختلف با سبک و سیاق گوناگون در شهر شروع به فعالیت کرده و هرکدام با توجه به اهدافشان این فرایند را سپری میکنند. هر یک از این مدارس با نگاه متفاوت به مؤلفه خانواده، به تعلیموتربیت میپردازند. در این گزارش سعی کردیم، تصویری از چگونگی رابطه دو مدرسه دولتی و غیرانتفاعی با والدین دانشآموزان را ترسیم کنیم و ببینیم ارتباط با خانوادهها چه تأثیری بر بهبود عملکرد دانشآموزان خواهد داشت.
سه ضلع اصلی فرایند تعلیموتربیت
دراینباره با یکی از مدیران دبستان دولتی ناحیه2 گفتوگو کردیم تا بیشتر با نقش والدین در فرایند تحصیل مدارس دولتی آشنا شویم. این مدیر از اهمیت نقش والدین در فرایند آموزشوپرورش میگوید و دانشآموز، والدین و کادر مدرسه را سه ضلع اصلی این فرایند میداند، فرایندی که با همراهی والدین و مدرسه برای تعلیموتربیت هرچه بهتر دانشآموز نیاز است. او در رابطه با چگونگی نقش والدین در تعلیموتربیت دانشآموزان مدرسه خود بیان میکند: «والدین به دلیل اعتماد و اطمینانخاطری که به مسئولان مدرسه دارند، فرزندانشان را برای تعلیموتربیت به مدرسه میسپارند؛ البته در کنار این اعتماد مرتب پیگیر وضعیت فرزندانشان هستند.»
او در ادامه از ارتباط والدین و معلمان مدرسه میگوید: «والدین از طریق کانالهای ارتباطی مختلف بهصورت مجازی و حضوری در جریان فعالیتهای مدرسه قرار میگیرند و با معلمان و مسئولان مدرسه در ارتباط هستند. والدین بهواسطه کانالها و صفحات مجازی از فعالیتهای مدرسه و برنامههای درسی دانشآموزان مطلع میشوند؛ همچنین در جلسههای عمومی و خصوصی میتوانند در جریان روال آموزش مدرسه و کلاس درس قرار بگیرند؛ علاوه بر این، جلسههای خصوصی کمک میکند والدین و کادر مدرسه بهتر بتوانند درباره هر دانشآموز صحبت کنند و مسیر تعلیم و تربیت را به گونه بهتری پیش ببرند.»
همسویی و همراهی والدین برای حرکتی منسجم
در ادامه با مدیر یکی از دبستانهای غیردولتی گفتوگو کردیم تا ببینیم مدارس غیردولتی چه رویکردی در خصوص ارتباط مسئولان مدرسه با والدین دارند.مدیر این مدرسه معتقد است که لازمه داشتن یک فرایند خوب در آموزشوپرورش فرزند، همراهی مؤثر والدین، همچنین همسویی مدرسه و خانه در مسائل تعلیموتربیت است. او در این رابطه میگوید: «اگر بخواهیم یک فرایند منسجم، هدفمند و آگاهانه در مسئله تعلیموتربیت داشته باشیم، نیاز است همه افراد مرتبط با متربی همسو و همگام عمل کنند.
اگر در این فرایند فضاهای مختلف را تفکیککنیم، مانع حرکتی هماهنگ و منسجم شدهایم؛ مثلا فرض کنیم چون دانشآموز این ساعت در روز در مدرسه است، پس این قسمت از تعلیموتربیتش را به عهده مدرسه بگذاریم یا ساعاتی که او خانه است، این مسئولیت به عهده خانواده باشد. اینگونه هرکسی بهنوعی با دستفرمان خودش جلو میرود و دانشآموز دچار یکسری تضادها و تعارضها میشود؛ اما در راحیل فضا بهگونهای طراحی شده است که خانوادهها میتوانند هرروز و هر ساعت در جریان اتفاقهای کلاس درس و مدرسه قرار بگیرند.
این نظارت هم بهصورت مجازی است، هم میتواند بهصورت حضوری باشد. ایده مادریار چیزی است که راحیل را از سایر مدارس متمایز کرده. در این چالش، حداقل دو روز در هفته باید یک یا دو مادر از دانشآموزان در کنار مربی به کلاس درس بیایند؛ علاوه بر این، هر مادری میتواند هر زمان که بخواهد، در کلاس درس حاضر شود. این مسئله نهایت نظارت و همراهی خانواده را میرساند.» این مدیر در ادامه از تجربهها و مشاهدههای خود در این زمینه میگوید: «پس از مطالعه و کسب تجربه در این زمینه من و همکارانم به این نتیجه رسیدیم که برای داشتن یک حرکت منسجم در تعلیموتربیت نیازمند همراهی تمام افرادی هستیم که بهنوعی در این فرایند دخیل هستند. نتیجه این همراهی، طراحی حرکتی منسجم و آگاهانه در این زمینه خواهد بود.»
در تربیت دستورالعمل از پیش تعریفشده نداریم
او در ادامه از بینتیجه و ناکافیبودن مسیری میگوید که مدرسه بهتنهایی طراح آن بوده و در این رابطه معتقد است: «اگر کسی در فرایند طراحی یک مسئله دخیل نباشد، بهاندازه کافی به آن آگاهی ندارد و به دنبال آن در اجرا نیز دچار مشکل میشود و نمیتواند بهخوبی در آن فرایند ایفای نقش کند. علاوه بر این، فرایند تعلیموتربیت پیچیدگیها و متغیرهای بسیاری دارد. این فرایند برای همه دانشآموزان و خانوادهها نمیتواند یک دستور از پیش تعریف شده باشد؛ چراکه هر فرد و خانواده دارای چهارچوبها و زیستبومهای متفاوتی است. درواقع ما ضمن پایبندی به اصول تربیتی خود، طراحی مسیر را بهعهده خود خانواده میگذاریم تا متناسب با شرایط و اقتضاهای زیستبوم زندگی خودش بتواند این اصول را پیاده کند.»
چنین نظارت و همراهی والدین در امر تعلیموتربیت فرزندان با مدرسه مطمئنا تضارب آرا و اختلاف سلایقی به دنبال خواهد داشت. مطمئنا این اختلافها باید بهخوبی مدیریت شود تا مسیر هموارشده و سدی برای رسیدن به هدف اصلی نشود. او درباره چگونگی مدیریت این چالش میگوید: «قبل از پذیرش دانش آموزان مصاحبه اولیهای با همه خانوادههایی که درخواست ورود به مجموعه را دارند، انجام میشود. در این مصاحبه سعی میشود بهطور کامل اصل مبانی فکری و روشها تشریح و توصیف شود. در این مرحله مطمئناخانوادههایی با ما همراه میشوند که اصل مبانی فکری و روشها را بپذیرند و تأیید کنند. این مرحله در همسویی و همراهی خانوادهها در طی مسیر نقش بسزایی دارد. در ادامه مسیر آنچه چالشها و اختلاف سلایق را حل میکند، انجمن اولیا و مربیان است. در مجموعه ما همه خانوادهها عضو انجمن اولیا و مربیان هستند. این انجمن بهطور منظم جلسههایی دارد که همه چالشهای آموزشی، تربیتی و سایر مسائل مدرسه بهواسطه گفتوگو در آن حل میشود. این جلسهها در کنار حل چالشها بستر خوبی است برای گفتوگو، حرفزدن و شنیدهشدن. سعی میکنیم هر مرحله همه ابعاد مسئله را برای خانوادهها باز کنیم و هیچ نکته مبهم و سرپوشیدهای باقی نماند؛ چه برای خانوادهها و چه برای کادر مدرسه. این فضا آرامش خاطر خوبی برای همه افراد ایجاد میکند.»
فرصتی برای شنیدهشدن
مدیر دبستان در ادامه اشاره میکند: «پس از بیان چالشها، ارزیابی همه ابعاد مسئله و بازگویی نظرهای همه اعضای انجمن، پذیرش تصمیم نهایی برای همه بسیار بهتر و راحتتر صورت میگیرد. حال ممکن است تصمیم نهایی توسط فرد مربوط اتخاذ شود یا با نظرسنجی به نتیجه برسیم؛ درهرصورت همه اعضا به آن تمکین خواهند کرد؛ البته مواقعی پیش میآید که نظر شخص یا گروهی از اصول و سبک مجموعه به دور است. در این شرایط علاوه بر ارائه توضیح و شرح مسئله از اصول و مبانی مجموعه دفاع میکنیم و اجازه تحمیل چنین نظرهایی را نمیدهیم.»
او در ادامه از نتایج این حرکت همسو و هماهنگ میگوید: «در این فرایند خانوادههایی که خودشان بهخوبی با مجموعه همراه شدهاند، واقعا به نتایج خوبی رسیدهاند. در این مسیر علاوه بر تعامل برای طراحی یک حرکت منسجم در تعلیموتربیت اهداف دیگری را نیز دنبال کردهایم. ایجاد یکسری فرهنگهای مثبت مثلا فرهنگ گفتوگو، ایجاد نگاه چندجانبه به مسائل، تفکر و همچنین ایجاد عاملیت برای هر فرد در خانواده از اهدافی بوده که مجموعه برای تحقق آنها تلاش کرده و خوشبختانه تا حدود زیادی به این اهداف دست یافته است.»
مدیر مدرسه در رابطه با یکی از اهداف مجموعه که ایجاد عاملیت برای هر فرد خانواده است، اینگونه تشریح میکند: «پدر و مادر باید احساس کنند در فرایند تعلیموتربیت نقش اساسی دارند؛ درواقع والدین باید متوجه شوند با توانمندیها و قدرت تفکرشان، میتوانند در این فرایند مؤثر باشند. اهمیت این مسئله زمانی مشخص میشود که مشاهده میکنیم بسیاری از والدین با رجوع به افراد و کتب مختلف به دنبال حل مسائل تربیتی فرزندانشان از طرق دیگر هستند؛ درصورتیکه والدین باید بدانند که بهترین حلال مشکلات، خودشان هستند. طراحی و همراهی والدین در مسیر تعلیموتربیت در ایجاد عاملیت آنها نقش بسزایی خواهد داشت.»
مسیری یکتا برای تعلیموتربیت
باتوجه به اینکه تعلیم در کنار تربیت امری تخصصی بوده و ممکن است هر والدی نتواند بهخوبی در این مسیر همراه مدرسه شود، نیاز است والدین نظارت و همراهی بیشتری در امر تعلیموتربیت فرزندشان داشته باشند؛ همچنین تعریف مسیر راه و ترسیم نقشه در تعلیموتربیت به دلیل پیچیدگیهایی که دارد، به درک بیشتری از جانب والدین نیاز دارد؛ علاوه بر این، مسئولیت حمایت و حفظ امنیت فرزند به عهده پدر و مادر است. این امنیت شامل امنیت روحی و جسمی است؛ بنابراین مدرسه باید به والدین اجازه دهد بهطورکلی و جزئی بر مسائل مدرسه فرزندشان نظارت داشته باشند.
