به گزارش اصفهان زیبا؛ محسن رنانی در نشست رونمایی از کتاب «روایت مسعود» که بهنوعی، بزرگداشت «مسعود نیلی» بود، اظهاراتی درباره کورتکس مغز ایرانیان مطرح کرد که بازتاب گسترده و منفی داشت.
او مدعی شد که کورتکس مغزی ایرانیها بهدلیل عواملی مانند ازدواجهای فامیلی، نازکتر از کورتکس مغزی اروپاییهاست و این موضوع باعث کاهش عقلانیت و مانع توسعهیافتگی ایران شده است.
این صحبتها واکنشهای جالبتوجهی در پی داشت. موسی غنینژاد در کانال تلگرامیاش نوشته است:
«تا آنجا که اهل تفنن متوهمی با سادهلوحیای که تنه به سفاهت میزند، بخواهد با کنار هم نشاندن چپها، راستها، اصولگرایان و اصلاحطلبان اسلامگرا و… پویش فکری ایجاد کند و جامعه را بهسوی توسعه هل دهد، ربطی به من ندارد؛ اما زمانی که من را هم میخواهد شریک خیالبافیهای خود جلوه دهد، دیگر پا از گلیم خود بیرون نهاده و بدون اذن، پا در حریم دیگری گذاشته و مرتکب نقض حقوق و اصول اولیه اخلاقی شده است.
از همینجا از نظریهپرداز “تکینگی و کورتکس مغز” مؤکدا میخواهم، نام و تصویر من را از کشکول کاسبی خود بیرون گذارد و برود کشک خود را بسابد.
با آشفته ذهن میانمایهای که ملت ایران را کمعقل توصیف میکند و بدون درک ظرایف و عظمت زبان فارسی آن را اسباب عقبماندگی میشمارد تا حکمرانی جاهلانه را توجیه کند، سخن از خرد گفتن، آب در هاون کوبیدن است.»
احمد بستانی از دانشگاه خوارزمی به نقد صریح او پرداخته و نوشته است:
«برای من شگفتیآور بود هنوز کسانی هستند که بر مبنای تئوریهای قرن نوزدهمی، مسئله توسعه را تبیین میکنند. سخنان رنانی شباهتی غریب دارد با آن چیزی که به نژادپرستی زیستی یا راسیسم بیولوژیک مشهور است، یعنی توضیح تکامل ذهنی و فرهنگی گروههای قومی و نژادی بر اساس ویژگیهای زیستشناسانه مثل اندازه مغز و حجم جمجمه و مانند آن.»
جواد حیدری، استاد علوم سیاسی دانشگاه شاهد ،در روزنامه فرهیختگان نوشت: «تحلیل محسن رنانی درباره ارتباط بین توسعه، عوامل فرهنگی و تغییرات کورتکس مغزی ازنظر علمی فاقد پشتوانه است. این تحلیل بهطور سطحی از منطق زیستشناسی تکاملی الهام میگیرد؛ اما با نظریههای مدرن و پذیرفتهشده داروینی سازگار نیست.
بازه زمانی ذکرشده (۱۰۰۰ سال) با سرعت تغییرات تکاملی همخوانی ندارد و ادعاها بیشتر به تفاسیر منسوخ و مشکلساز داروینیسم اجتماعی و ایدههای لامارکی نزدیکاند. از منظر اخلاقی و اجتماعی نیز، این اظهارات میتوانند به تقویت تعصبات، خودتحقیری فرهنگی و توجیه نابرابریها منجر شوند. برای تحلیل توسعه، باید به عوامل تاریخی، اقتصادی و اجتماعی توجه کرد و از تعمیمهای زیستی بدون شواهد پرهیز کرد.»
سید محمد اکرمی، استاد ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس انجمن ژنتیک پزشکی ایران، در یادداشتی نوشت: «توسعه از مغز نمیگذرد؛ از مردم میگذرد. در جستوجوی کلمات کلیدی ضخامت کورتکس مغز و ازدواج فامیلی و چندهمسری به مقالهای نرسیدم. سخنان دکتر رنانی درباره پیوند ازدواج فامیلی و ضخامت کورتکس با توسعه، آمیزهای از زیستگرایی علمینما، سادهسازی بیشازحد و تحلیل غیرمستند است.»
روزنامه شرق تلاش کرد با برجسته ساختن دعوای موسی غنی نژاد و رنانی، از کنار حرفهای محسن رنانی عبور کند؛ اما روزنامه کیهان در ستون خبر ویژه خود به این حرفها واکنش نشان داد و نوشت:
«روایت طنزی است که میگوید: شاگردی سر کلاس مدعی شد انسان از نسل میمون است و استاد در پاسخ گفت: مسائل شخصی شما به ما ربطی ندارد. برای یافتن منبع این روایت کافی است به متن سخنرانی فردی به نام محسن رنانی مراجعه کنید که گفته کورتکس مغزی اروپاییها ضخیمتر از آسیاییهاست و به توسعه این قاره منجر شده!
این ادعا که آمیزهای از توهینهای نژادی بدون پشتوانه علمی است، هیچ استناد آماری یا پژوهشی ندارد. در پی قهرمانی “پاری سن ژرمن”، هواداران این تیم در پاریس به جان هم افتادند و دو نفر جان باختند.
البته این در میان انبوهی از جنایات اروپاییها چیزی نیست. دو جنگ جهانی، حمایت از نسلکشی غزه، سیاستهای جنایتکارانه در غرب آسیا و تحریمهای دارویی علیه ایران، تنها بخش کوچکی از نتایج کورتکس مغزی اروپاییهاست!»
علاوه بر اینها، برخی برنامههای صداوسیما مثل برنامه طنز پاورقی و برنامه جریان به صحبتهای محسن رنانی واکنش نشان دادند.
عنوان برنامه جریان در این خصوص «کورتکس؛ آخرین رهآورد عقلانیت غربزده» با دعوت از شهریار زرشناس بود.برنامه جدال علی علیزاده هم با عنوان «آیا توسعه اقتصادی با “کورتکس کوچک انسان ایرانی” ممکن است؟» به این صحبتها واکنش نشان داد.
