به گزارش اصفهان زیبا؛ اصفهان، مهد صنعت ایران (با سهم حدود ۱۲ درصدی از صنعت کشور)، امروز با ترکیبی از بحرانهای فرسایشی و آنی دست و پنجه نرم میکند.
پیش از آغاز تنشهای اخیر، رکود بازار چرخهای تولید را کند کرده بود؛ اما اکنون با تداوم این وضعیت و بروز چالش «محاصره دریایی» و بهتبع آن کمبود مواد اولیه، تولید در اصفهان وارد مرحلهای حیاتی شده است. در این میان، خطرناکترین اتفاقی که میتواند اصفهان را با یک بحران اجتماعی-اقتصادی غیرقابلجبران مواجه کند، تهدیدِ صنایع نساجی، پوشاک و صنایع غذایی است.
حقیقت تلخ «اثر فزاینده»؛ وقتی بیکاری تکثیر میشود
بسیاری از سیاستگذاران تصور میکنند که بیکاری در همه شاخهها وزن یکسانی دارد، اما واقعیت اقتصادی چنین نیست.
صنایع نساجی و غذایی به دلیل ماهیت «زنجیرهای»، دارای بالاترین «اثر فزاینده» (Multiplier Effect) در اقتصاد استان هستند.
اثر فزاینده در این دو صنعت به این معناست که هر واحد فعالیت تولیدی، شبکهای گسترده از تأمینکنندگان، خدمات جانبی، بستهبندی، لجستیک و توزیع را به خود وابسته کرده است.
گره های حیاتی را حفظ کنیم
برخلاف بخش ساختمان و بسیاری از صنایع دیگر، در نساجی و صنایع غذایی هر شغل یک «گره» حیاتی در شبکه اقتصاد محسوب میشود. مطالعات اقتصادی نشان میدهد که به دلیل همین اثر فزاینده، هر یک نفر بیکار در این دو صنعت، عملاً معادل ۲.۲ تا ۲.۶ نفر بیکار در کل جامعه تولید میکند.
این نرخ در مقایسه با صنعت ساختمان و سایر شاخههای صنعتی بهمراتب بالاتر است. این یعنی از دست دادنِ هر شغل در این حوزه، موجی از بیکاری را در صنایع وابسته و بخش خدمات ایجاد میکند که در نهایت به رکودی فراگیر میانجامد.
حفظ اشتغال بیش از ۲۰۰ هزار نفر؛ یک ضرورت اجتماعی
در حال حاضر، نساجی، پوشاک و صنایع غذایی مجموعاً اشتغال بیش از ۲۰۰ هزار کارگر را در استان اصفهان تضمین کردهاند. هر تهدیدی که بقای این دو شاخه را نشانه بگیرد، نهتنها مستقیماً معیشت این جمعیت عظیم و خانوادههایشان را هدف قرار میدهد، بلکه باعث ۲.۵ برابر بیکاریِ بیشتر در سطح استان میشود؛ به این معنا که ۱۰۰ هزار نفر بیکاری در این رشتههای صنعتی، باعث بیکاری ۲۵۰ هزار نفر دیگر
خواهد شد.
این همان مفهوم عملی و عینی «اثر فزاینده» یا «تکاثر» است. در شرایط قطع دسترسیهای دریایی و کمبود شدید مواد اولیه، اگر سیاستهای فعلی تنها بر مُسکنهای مقطعی تکیه کند، شاهد سونامی بیکاری خواهیم بود که نرخ بیکاری استان را بهشدت افزایش میدهد.
طرح «بنا»؛ سپری بومی برای دوران گذار
برای عبور از این بحران، ما «طرح بنا» را پیشنهاد میکنیم که حاصل پژوهشهای تخصصی در مرکز مطالعات استراتژیک انجمن نساجی و پوشاک استان اصفهان است.
نام این طرح از حروف اول عبارت «بقای نیروی انسانی» اقتباس شده است. این طرح با الهام از مدل موفق آلمانی Kurzarbeit طراحی شده است؛ مدلی که در آلمان با هدف حفظ پیوند کارگر و بنگاه در دوران جنگهای جهانی و رکود اجرا شده و در سال ۲۰۰۹ باعث حفظ اشتغال ۱.۵ میلیون آلمانی شده است.
البته «بنا» با توجه به مقتضیات خاصِ زیستبوم صنعتی و حاکمیتی ایران، کاملاً بومیسازی شده است.
ویژگی متمایز این طرح، نوآورانه بودن و ماهیت داوطلبانه آن است که هیچگونه فشاری بر بودجه دولت یا منابع سازمان تأمین اجتماعی وارد نمیکند (تنها هزینه تأمین ارزاق به عهده دولت است که حدود ۱۰۰ دلار در سال برآورد میشود).
در مدل «بنا»، با هدف حفظ نیروی انسانی متخصص در شرایط کاهش تولید، کارگر با حفظ ارتباط سازمانی، بین ۸۷ تا ۹۰ درصد از حقوق خود را دریافت کرده و در عین حال، بیمه کامل ۳۰ روزه برای وی
ثبت میشود.
در این پلتفرمِ خودتنظیمگر، بنگاههای پیشرو با ایجاد شبکههای تبادل منابع و اشتراکگذاری ظرفیتها، از یکدیگر در برابر تکانههای بیرونی محافظت میکنند.
حفظ اشتغال بیش از ۲۰۰ هزار کارگر در صنایع نساجی و غذایی، اکنون دیگر یک انتخاب اقتصادی نیست؛ بلکه یک ضرورت حیاتی برای امنیت اجتماعی اصفهان است.
