به گزارش اصفهان زیبا؛ حفره ای که روز جمعه گذشته در خیابان نشاط اصفهان ایجاد شد، هرچند بنا بر اعلام مسئولان ناشی از شکستگی خط فاضلاب بوده و ارتباط مستقیمی با فرونشست نداشت و در واقع فروریزش بوده است، اما در مقابل رسیدگی و توجه به مسئله ناپایداری زمین در کلانشهر اصفهان را بار دیگر یادآوری میکند.
در شهری که افت سطح آبهای زیرزمینی و برداشت بیش از ظرفیت، سالهاست به یکی از مهمترین عوامل تشدید فرونشست تبدیل شده و آثار آن به تدریج از لایههای زیرین زمین به سطح شهر و زیرساختهای حیاتی آن رسیده است، آنچه نگرانکننده بهنظر میرسد، نوعی عادیسازی بحران فرونشست در ذهنهاست. بهگونهای که وقوع حوادثی نظیر خیابان نشاط، تنها به عنوان یک حادثه گذرا دیده میشود، در حالی که ریشههای آن را شاید بتوان به مسئله فرونشست هم ربط داد.
از سوی دیگر، مشخص نبودن متولی اصلی برای مدیریت این بحران و پاسکاری مسئولیتها بین دستگاههای مختلف، اوضاع را پیچیدهتر کرده است. در همین رابطه با حامد یزدیان، نایب رئیس اول کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی گفتوگو کردیم تا ابعاد حقوقی و اجرایی بحران فرونشست، موانع تصویب قانون فرونشست شهرها و ضرورت اصلاح الگوی بهرهبرداری از منابع آب را بررسی کنیم.
موضوعی که به گفته این نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، اگرچه راهکارهای اصلاحی در حال پیگیری است، اما جبران خساراتی که تاکنون به بستر زمین وارد شده، عملاً غیرممکن است.
توقف قانون فرونشست شهرها
نایبرئیس اول کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی درباره سرنوشت طرح قانونی مربوط به فرونشست شهرها به «اصفهان زیبا» میگوید: «شورای عالی استانها لایحهای را در خصوص بحران فرونشست در دوره قبل از طریق دولت به مجلس داد که ما آن را بررسی و نهایی کردیم و برای رفع ایرادات نیز به معاونت حقوقی و قوانین مجلس فرستادیم، اما متأسفانه بهواسطه شرایط جنگی، هنوز معطل مانده است.»
او میافزاید: «انشاءالله این موضوع را پیگیری خواهیم کرد تا قانون فرونشست شهرها تصویب شود؛ ضرورت اصلی این قانون آن است که متولی و متصدی مشخص شود تا موضوعات فرونشست در استانها روشن باشد و موازیکاری یا مناطق مورد اختلاف میان دستگاهها شکل نگیرد.» در ادامه یزدیان عنوان میکند: «در دو سه هفته گذشته جلسات مفصلی در این رابطه داشتهایم که به توافق نرسید؛ هفته آینده نیز جلسهای برگزار میشود و درباره آن تصمیمگیری خواهد شد.»
علت اصلی؛ برداشت مازاد و خشکی زایندهرود
نماینده مردم اصفهان اصفهان در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه باید ریشه بحران را در چرخه آب جستوجو کرد، خاطرنشان میکند: «باید بپذیریم که دلیل اصلی فرونشست، برداشت مازاد از سفرههای آب زیرزمینی است؛ پدیدهای که متأسفانه در سالهای گذشته در کل کشور شکل جدی پیدا کرده است. بسیاری از نقاط کشور، از جمله اصفهان، از نظر پر بودن سفرههای زیرزمینی دچار مشکل جدی شدهاند.»
او میگوید: «بخشی از این مسئله ناشی از جاری نبودن رودخانه زایندهرود و در نتیجه تقویتنشدن سفرههای زیرزمینی است و در مقابل، برداشتهایی که در قالب چاههای کشاورزی و دیگر چاهها از جمله چاههای شهرداریها و چاههای فضای سبز انجام میشود، ادامه دارد. همین اختلاف معنادار میان برداشت از سفرههای زیرزمینی و تغذیه آن توسط باران و رودخانه موجب وقوع فرونشست شده است؛ بهگونهای که در نقاط مختلف، در قالب شکستگیها یا ایجاد فروچاله در سطح زمین شاهد این پدیده هستیم و در برخی موارد، نشست ساختمانها و آسیب به آثار تاریخی رخ داده است؛ مواردی که در استان اصفهان نیز مشاهده میشود.»
ابزار مجلس؛ تعرفه پلکانی برق چاهها
نایبرئیس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی درباره راهکارهای مقابله با برداشتهای غیرمجاز نیز عنوان میکند: «این مسئله بسیار مهمی است که باید بهصورت هماهنگ و با همکاری همه دستگاههای متولی پیگیری شود و هر دستگاه وظایف خود را در این زمینه ایفا کند. از جمله اقداماتی که در مجلس مدنظر قرار گرفت، بحث تعرفه برق چاههای کشاورزی است. متأسفانه در گذشته بهدلیل ارزان بودن برق، اضافهبرداشت شکل میگرفت. ما حتی در قانون بودجه، برای برداشتهایی که بیش از الگوی کشت کشاورزی است و همچنین چاههای غیرمجاز، تلاش کردیم تعرفهها را بهگونهای اصلاح کنیم که تفاوت معناداری با برداشت مجاز داشته باشد تا از این طریق به نوعی مدیریت دست یابیم.»
آنچه اتفاق افتاده، قابل بازگشت نیست
این نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی در پاسخ به این پرسش که اگر قانون فرونشست شهرها اجرایی شود و دولت اقدامات خود را آغاز کند، برای اصفهان یا شهرهایی که اثرات فرونشست را تا سالها با خود حمل خواهند کرد، چه میتوان کرد؟ میگوید: «اقدامات برنامهریزیشده برای آینده صرفاً از نظر جلوگیری از گسترش ابعاد فرونشست مؤثر است؛ اما آنچه اتفاق افتاده، قابل بازگشت نیست و هیچ اقدامی نمیتواند خسارات گذشته را جبران کند.»
