به گزارش اصفهان زیبا؛ بحران‌ها پیش از آنکه زندگی ما را تغییر دهند، احساس امنیت را تحت تأثیر قرار می‌دهند. گاهی یک حادثه ناگهانی، جنگ، سوگ، بیماری، فشار اقتصادی یا تجربه‌ای جمعی، نظم زندگی را بر هم می‌زند. در چنین شرایطی، ذهن ما با یک پرسش مهم روبه‌رو می‌شود: چگونه دوباره به زندگی عادی برگردیم؟
اطرافیان ممکن است انتظار داشته باشند که زودتر به روال گذشته بازگردیم. اما پایان بحران همیشه به معنای پایان آثار روانی آن نیست. گاهی خطر برطرف شده، اما ذهن همچنان در حالت آماده‌باش می‌ماند. فرد ممکن است با کوچک‌ترین صدا مضطرب شود، آینده را تهدیدآمیز ببیند یا اتفاقات گذشته را بارها مرور کند.
آرامش پس از بحران به معنای نداشتن ترس نیست؛ بلکه یعنی بتوانیم احساسات خود را مدیریت کنیم و به‌تدریج به زندگی بازگردیم. واکنش افراد به بحران متفاوت است. بنابراین، نباید خودمان را به دلیل اضطراب، غم یا کاهش تمرکز سرزنش کنیم.
چگونه احساس امنیت را دوباره به دست آوریم؟
احساسات خود را انکار نکنیم: گاهی تصور می‌کنیم برای قوی بودن باید ترس، غم یا خشم خود را پنهان کنیم. اما انکار احساسات به حل آن‌ها کمک نمی‌کند. صحبت با فردی قابل اعتماد، نوشتن احساسات و پذیرش تجربه‌های درونی می‌تواند نخستین گام برای مدیریت فشار روانی باشد.
به سلامت جسم خود توجه کنیم: سلامت جسم و روان ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. خواب منظم، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی متناسب و تمرین تنفس آرام به تنظیم واکنش‌های بدن کمک می‌کنند. حتی چند دقیقه پیاده‌روی یا اختصاص زمانی کوتاه به یک فعالیت لذت‌بخش می‌تواند احساس ثبات را تقویت کند.
روی کارهای قابل انجام تمرکز کنیم: بحران‌ها اغلب احساس ازدست‌دادن کنترل را به همراه دارند. نگرانی مداوم درباره آینده نیز انرژی روانی ما را کاهش می‌دهد. بهتر است به‌جای تلاش برای حل همه مشکلات به‌صورت هم‌زمان، بر گام‌های کوچک تمرکز کنیم. برنامه‌ریزی روزانه، انجام یک مسئولیت ضروری یا تماس با یک دوست می‌تواند احساس توانمندی را تقویت کند.
ارتباط با دیگران را حفظ کنیم: روابط امن و حمایتگر نقش مهمی در کاهش فشار روانی دارند. شنیده شدن و احساس تنهایی نکردن می‌تواند تحمل شرایط دشوار را آسان‌تر کند. اطرافیان نیز می‌توانند با گوش دادن بدون قضاوت و پرهیز از نصیحت‌های شتاب‌زده، به فرد آسیب‌دیده کمک کنند. گاهی گفتن این جمله که «می‌دانم این روزها برایت دشوار است و اگر بخواهی کنارت هستم» بیش از هر توصیه‌ای به فرد آرامش می‌دهد.
چه زمانی به روان‌شناس مراجعه کنیم؟
اگر نشانه‌های روانی شدت زیادی دارند، بهبود نمی‌یابند یا خواب، روابط، کار و زندگی روزمره را مختل می‌کنند، باید از روان‌شناس یا روان‌پزشک کمک بگیریم.
برخی افراد پس از تجربه رویدادهای دشوار با اضطراب پایدار، افسردگی یا اختلال استرس پس از سانحه روبه‌رو می‌شوند. تشخیص این مشکلات به ارزیابی تخصصی نیاز دارد و درمان مناسب می‌تواند کیفیت زندگی را بهبود بخشد.
کمک گرفتن نشانه ضعف نیست. همان‌طور که جسم آسیب‌دیده برای ترمیم به مراقبت نیاز دارد، روان نیز گاهی برای بازیابی توان خود به حمایت تخصصی احتیاج دارد.
آرامش پس از بحران؛ مسئولیتی فردی و اجتماعی
در هفته سلامت روان، باید به نقش خانواده‌ها، مدارس، محیط‌های کاری، رسانه‌ها و نهادهای اجتماعی در بازسازی احساس امنیت توجه کنیم. دسترسی به خدمات سلامت روان، اطلاع‌رسانی مسئولانه، حمایت از افراد آسیب‌پذیر و فراهم کردن فرصت گفت‌وگو، مسیر بازگشت به تعادل را هموار می‌کند.
آرامش پس از بحران لزوماً به معنای بازگشت به گذشته نیست. این مسیر فرصتی برای شناخت بهتر نیازها و توانایی‌ها و بازیابی تدریجی احساس امنیت است. برای بهبود یافتن، لازم نیست وانمود کنیم که آسیب ندیده‌ایم. کافی است از خود و دیگران مراقبت کنیم و بدانیم که درخواست کمک، بخشی از مسیر بهبود است.
مریم سادات خشوعی
روان‌شناس بالینی و کارشناس سلامت روان مرکز بهداشت شماره یک اصفهان
