حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، روز 18 آذرماه با جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، تلفنی درباره روند مذاکرات گفتوگو و تأکید کرد: «تردید داریم که آیا طرف غربی آماده رفع تحریمها است یا بهدنبال رفع یکطرفه نگرانیهای خود.» علی باقری کنی، مسئول تیم مذاکرهکننده ایرانی، پیشنهادهای ایران را برای ادامه مذاکرات مطرح کرد؛ ولی اروپاییها درصدد هستند که این پیشنهادها را غیرمعقول و خارج از امکان جلوه دهند. وزارت خارجه فرانسه در بیانیهای گفت: «پیشنهادهای ارائهشده ایران، مبنایی منطقی در هدف دستیابی به توافقی سریع و سازگار با منافع طرفین فراهم نمیکند.»
منابع نزدیک به هیئت ایرانی اعلام کردهاند عمده مخالفت و اعتراض کشورهای اروپایی به این دو سند این بوده که برای بازنگری در متون پیشین فرصتی وجود ندارد و دیگر اینکه، طرف آمریکایی حاضر به اعطای امتیازهای مدنظر ایران در چهارچوب مطرح برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ نخواهد بود.
به گزارش فارس، اروپاییها در حالی این شوی تبلیغاتی را راه انداختهاند که تحرکات آنان و همچنین در میدانِ عمل حاکی از آن است که راهی جز چانهزنی با تیم ایرانی برای مهار ظرفیتهای پیشرونده ایران ندارند. پس از برگزاری مذاکرات، اخیرا آنتونی بلینکن در حالی عدم جدیت ایران را باعث پایان این دور از مذاکرات وین خواند که رویترز اعلام کرد: «رابرت مالی، فرستاده ویژه واشنگتن در امور ایران، در رأس هیئتی برای حضور در مذاکرات احیای برجام، به وین سفر میکند تا بهطور غیرمستقیم در مذاکرات وین شرکت کند.» آمریکاییها از این میترسند که ایران با ارائه پیشنهادهایی که همگی از پشتوانه متقن حقوقی برخوردار هستند، مسیر مذاکره با اروپاییها را به سمتی بکشاند که نتوان زیر میز زد.
تله عجله
نخستین تلهای که آمریکاییها با فشار به طرفهای اروپایی درصدد ایجاد آن هستند، «تله عجله» است. ایران بسیار خونسردانه و با ارائه پیششرطهایی که حاکی از مهم نبودن صرفا اصل توافق بود، وارد مذاکره شد؛ بنابراین مذاکرات هر مقدار زمانبر باشد، از جنبهای که برای آمریکاییها مهم است، به نفع ایران خواهد بود. در این راستا، جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، که انریکه مورا به نمایندگی از او در مذاکرات شرکت میکند، چهارشنبه گذشته در توییتر خود گفت که در تماس با حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران، به او یادآور شد که باید در مذاکرات سریعتر پیش رفت. پرواضح است که اتحادیه اروپا که هنوز توانایی اتخاذ سیاستی مستقل در مذاکرات را ندارد، این تاکتیک را با خطدهی آمریکاییها در پیش میگیرد؛ چون پیشازاین بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، هم در 13 آذرماه گفته بود: «واشنگتن به ایران اجازه نخواهد داد که روند مذاکرات وین را، همزمان با ادامه فعالیتهای هستهایاش، به درازا بکشاند.»
دست پر مذاکرهکنندگان
۱۵ آذرماه، یعنی سه روز مانده به ازسرگیری مذاکرات وین، محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی، اعلام کرد که مذاکرات وین درباره موضوع برجام و بازگشت آمریکا به برجام است و درباره مسائل هستهای نیست. روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال روز سهشنبه (۲۵ آبان) مدعی شد که ایران تولید سانتریفیوژهای پیشرفته در سایت کرج را از سرگرفته است. دو منبع آمریکایی هم هشتم آذرماه اعلام کردند که رژیم صهیونیستی دو هفته پیش اطلاعاتی را با متحدان آمریکایی و اروپایی به اشتراک گذاشته که نشان میدهد ایران گامهای فنی برای آمادهسازی غنیسازی اورانیوم تا غنای ۹۰درصد را برداشته است. پایگاه آمریکایی آکسیوس نیز با انتشار این خبر مدعی شد که غنیسازی ۹۰درصد، ایران را به آستانه هستهای شدن بسیار نزدیک میکند. در خبر دیگری نیز در دهم آذرماه خبرگزاری رویترز مدعی شد آژانس بینالمللی انرژی اتمی در بیانیهای اعلام کرده است ایران فرایند غنیسازی اورانیوم با خلوص 20درصد را با سانتریفیوژهای پیشرفته خود در تأسیسات فردو آغاز کرده است.
برپایه این خبر در این بیانیه آمده است که ایران اورانیوم هگزافلوراید با سقف غنای ۵ درصد را به زنجیره آبشار متشکل از ۱۶۶ سانتریفیوژ IR-۶ در فردو تزریق کرده است. همه این اخبار با هر میزان از وثاقت، یک پیام را به افکار عمومی و میز مذاکره وین ارسال میکند که ایران دست روی دست نگذاشته و طرفهای غربی هرقدر در احقاق حقوق ایران تعلل کنند، ایران در زمین دیگری ظرفیت خود را افزایش خواهد داد. در همین راستا، نفتالی بنت، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، ۱۱ آذرماه از قدرتهای حاضر در مذاکرات خواست که «بدون فوت وقت» گفتوگوها را متوقف کنند. بنت با اشاره به گزارش جدید آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره بهکارگیری سانتریفیوژهای پیشرفته در سایت فردو در اطراف شهر قم گفت که «ایران با تاکتیک مذاکرات» مشغول «اخاذی هستهای» است. این یکی از ظرفیتهای ایران در مذاکرات است. در کنار مؤلفههای قدرتبخش فوق، بازگشت رژیم صهیونیستی به سناریوی قدیمی تهدید نظامی ایران نشاندهنده آن است که در میز مذاکره مستمسکی ندارند و به جنگ روانی برای اثرگذاری بر فضای اقتصادی ایران روی آوردهاند.
دور جدید مذاکرات هستهای،برخلاف دورههای پیشین مذاکرات ماهیتی همهجانبه دارد؛ ازاینروست که ایران با یک تیم ۴۰نفری متخصصان در حوزههای مختلف در وین حاضر شده است. هرچند توان هستهای جمهوری اسلامی ایران حساسیتبرانگیزترین ظرفیت چانهزنی ایران است، ولی موقعیت ذاتی ایران در منطقه غرب آسیا، محور مقاومت و تلاشهای دولت برای ایجاد همگرایی منطقهای علیه سیاستهای رژیم صهیونیستی قابلچشمپوشی نیست.
