حضور حیواناتخانگی در میان جوامع انسانی یکی از مسائل بدیهی تمدنی و شاید بتوان گفت حیاتی در زندگی انسانها بوده است؛ بهعبارتدیگر حیواناتخانگی دارای کارکردی بودهاند که بقا و ممات زندگی اجتماعی و حتی معاش انسانها منوط به حضور آنها بوده است. انسانها در طول تاریخ بدون توجه به کارکرد مسائل هیچ وسیله یا جانداری را در زندگی خود جا نمیدادند. برای نمونه حضور جانداری مثل سگ رابطه مستقیم با امنیت و بقای یک قبیله یا یکخانه در روستا داشت. به همین دلیل نمیتوان حضور حیواناتخانگی در زندگی انسانها را بدون توجه به تاریخ حضور آنها در زندگی اجتماعی ما انسانها فهم و قضاوت کرد.
تغییر کارکرد حیوانات خانگی در طول تاریخ
اما با گسترش جهان صنعتی و ورود انسانها به زندگی شهری و بهطور کل زندگی مدرن اندکاندک کارکرد و حضور حیواناتخانگی دارای مناقشات و مسائل جدیدی شد.
انسان جدید دیگر نه نیازی به حضور بسیاری از این حیوانات احساس میکرد و نه امکان نگهداری کامل و سالم این موجودات را در اختیار داشت؛ اما با همه اینها ما در دنیای امروز شاهد حضور گسترده حیوانات خانگی هستیم و این امر باعث شکلگیری نهادها، فضاها و حتی رفتارهای متفاوتی در زندگی شهری شده که در نظر بسیاری از جامعهشناسها محل تحقیق و بررسی زیادی دارد. درباره کارکرد حیواناتخانگی در دنیای امروز باید به مسائل مهمی توجه داشت. ازجمله اینکه زندگی در جوامع صنعتی به میزانی که رفاه و بهبود را برای انسان به ارمغان آورده است، به همان میزان نیز فقدانها و گسستها را درپیداشته است.
دلیل نگهداری حیوانات خانگی در جامعه امروز
واقعیت این است که با فروپاشی ساختارهای قبیلهای و روستایی و گسترش زندگی شهرنشینی، انسان بیش از هرزمانی احساس تنهایی و خلأ را در طول تاریخ خود تجربه کرد. این در شرایطی بود که نهادهای پیشامدرن و روابط انسانی دارای خللها و چالشهای زیادی شده بود که از سوی بسیاری از نهادهای تصمیمگیر به آن بیتوجه بودند. این موضوع باعث شد بسیاری از انسانهای تنها که خود را در وضعیتی ناهمگون مییافتند، به سمت نگهداری حیوانات خانگی سوق پیدا کنند؛ اما سؤال اینجاست آیا به میزان نیازی که برای نگهداری این حیوانات وجود دارد الزامات و زیرساختهای فرهنگی و فیزیکی نیز موجود است؟ در شرایطی که بسیاری از خانههای شهری در دنیای امروز به شکل آپارتمان ساخته شدهاند، آیا امکان نگهداری این حیوانات را دارند؟ آیا به شرایط فرهنگی و اخلاقی جوامع برای نگهداری این حیوانات توجه شده است؟
درمواجهه با این سؤالات درباره جامعه خودمان میتوان گفت خیر. در جامعه ما نهتنها فضای مناسب برای نگهداری این حیوانات وجود ندارد، بلکه حتی مزاحمتها و نارساییهای زیادی در فضای پیرامون ما بهوجود آورده است. در شرایطی میل انسان در جامعه ما به نگهداری این حیوانات افزایش یافته است که هیچ توجهی به امکان حضور این حیوانات در جامعه وجود ندارد و حتی بیشتر میتوان گفت که هیچ توجهی به ریشه استقبال به این حیوانات از سوی نهادهای تصمیمگیر وجود ندارد و به همین جهت بیشتر اوقات برخوردهای قهری جایگزین فرهنگسازی و اطلاعرسانیهای صحیح میشود. برای مواجهه با این پدیده جدید در جامعه نیاز است مطالعه و فرهنگسازیهای صحیح انجام گیرد تا از آسیبهای جدی آن بهدور بمانیم؛ بهعنوانمثال درخصوص سگهای ولگرد بحث تغذیه اهمیت دارد؛ اگر تغذیه مناسبی داشته باشند جمعیت آنها افزایش مییابد و به افراد عادت میکنند و ممکن است انسانها بیمار شوند. اگر هاری به انسان منتقل شود مرگ قطعی را به دنبال دارد. تنوع زیستی را هم تحتالشعاع قرار میدهد و حیوانات خانگی غیرمعمول اگر جزو گونههای غیرمهاجم باشند، مانند: لاکپشت گوشت قرمز میتواند به اکوسیستم منطقه و حیوانات لطمه بزند.
