به گزارش اصفهان زیبا؛ کاشی معرق از قطعههای بریدهشده و کوچکشده کاشی که نقوش مختلف «هندسی و اشکال بنایی» را از رنگهای متفاوت تراشیده و در کنار یکدیگر قرار داده و به شکل قطعاتی بزرگ درآورده، تشکیل شده که روی دیوار نصب میشود تا زینتبخش بنا شود و محله دهنو مهد پرورش استادکاران کاشی معرق است.
مصطفی کریمی، استاد کهنهکار کاشی معرق، ساکن محله دهنو و متولد یکم مهرماه سال 1331 است و اکنون در 72سالگی همچنان در این حرفه مشغول به فعالیت است. او از سال 1346 بعد از پایان دوره متوسطه نزد استاد معرقکار حسین مصدقزاده مشغول به کار میشود. ایشان در خیابان سپاه بانک رفاه کارگران را کاشی معرق میکرد و مصطفی کریمی از همان زمان در آنجا مشغول به کار شده و بسیار به این حرفه علاقهمند بود و شبها هم وقتی به خانه برمیگشت دوباره کاشی معرق کار میکرد.
پیشکسوت کاشی معرق درباره این حرفه اینطور توضیح میدهد: «مکانی را که میخواهند کاشی معرق کنند اندازه آن را برداشته و به طراح کاشی میدهند تا طراحی لازم را انجام دهد. بعد طرح را به کاشیکار معرق برای نمرهگذاری میدهند تا به رنگهای مختلف روی کاشی بچسباند. قبلا این کار با دست انجام میگرفت و امروزه صنعتی شده است. طرح دوباره نمرهگذاری شده و روی قالب از پشت چیده میشود. اگر داخل ساختمان باشد، گچ میریزیم و اگر بیرون باشد سیمان ریخته و آن را نصب میکنیم.» او ادامه میدهد: «پس از آنکه چند سال کاشی معرق کار کردم، سال 1353 از خدمت برگشتم و خودم در محله دهنو مغازه باز کردم. قریب به 60شاگرد را آموزش دادم که حالا در محله دهنو مشغول به کار هستند. خیابان امامخمینی دهنو قطب کاشی صنعتی هفترنگ و معرق است و در حال حاضر بنده در بخش کاشی معرق مشغول به کار هستم.»
استاد کریمی درباره فعالیتهایش در عتبات عالیات میگوید: «به شکل مستقیم یا غیرمستقیم 12 ماه برای عتبات عالیات کاظمین و نجف کار کردم. 15 روز هم به استان کدرو مالزی نزدیک مرز تایلند رفتم. در آنجا یک مسجدی بود به نام مسجد بخارایی که میخواستند در این مسجد محرابی شبیه دوره قاجار بسازند. آمدند این محراب را در نطنز پیدا کردند. از طرف مرحوم استاد مهندس آقاجان که آن زمان رئیس میراث فرهنگی بودند برای انجام این کار انتخاب شدم و کاشی معرق این محراب را در مسجد بخارایی به انجام رساندم.»
کریمی یک ماه به کشور کویت میرود. در مسجدی واقع در منطقه شیعهنشین، خلق اثر میکند. سه ماه به عمان میرود و در مسجد سلطان قابوس که اکنون جایگاه نماز جمعه آنجاست کاشی معرق کار میکند. مدت شش ماه هم در لبنان در مسجد حسنین یا مسجد کبیر که در بیروت، خیابان تارتحریک است، کاشی معرق کار میکند. بعد از آن هم برای عتبات عالیات کاری را انجام میدهد.
او میگوید: «صحنهای کاظمین که کاشیهای آن فرسوده شده بود را کاشی معرق کردم و تقریبا 45 روز کار یک دهنه آن طول کشید.» از دیگر آثار او سر در مسجد جامع و قابهایی در حسینیه انصارالحسین محله دهنو است که به یادگار مانده است. استاد کریمی درمورد تربیت شاگردانش در حرفه کاشی معرق بیان میکند: «سه تن از فرزندان بنده در کار کاشی معرق مشغول به فعالیت هستند و یکی از فرزندانم مسئولیت مترو اصفهان را دارد و خودم هم در زمینه کاغذبری و نقشهبری به فرزندانم کمک میکنم. شاگردان بنده که اکنون مغازه کاشیسازی دارند، علی نیکخواه و فرهاد نیکخواه در محله دهنو هستند و فرزندانم که نزد من این حرفه را آموختهاند و اکنون شاگردانی را هم آموزش میدهند.»
او درمورد اینکه حرفه کاشیسازی در محله دهنو زیاد است، میگوید: «به دلیل اینکه قبلا استادکارانی مانند پورشیروی بودند که در محله کارگاه کاشی هفترنگ به راه انداختند، بیشتر جوانان محله دهنو در حوزه کاشی هفترنگ کار میکردند.از همان زمان به این کارگاهها رفته و کار یاد گرفتند. من هم که پیش استاد مصدقزاده بودم کاشی معرق را در دهنو یاد گرفتم. در حال حاضر پیشرفت این صنعت در این محله به نسبت خوب است و کارگاههای فعالی وجود دارد. هر کسی به کاشی هفترنگ و معرق نیاز دارد، به محله دهنو مراجعه میکند.»
او در ادامه از سختیهای کار کاشیکاری میگوید: «این حرفه قبلا سختیهایی را به همراه داشت و باید مرتب روی چهارزانو و روی پا مینشستیم و کمردرد برایمان داشت؛ اما اکنون کارها صنعتی شده و صندلی میگذارند و پشت دستگاه مینشینند و نیمی از کار با دستگاه است و کمتر کار را با دست انجام میدهند.»
استاد کریمی به جوانان علاقهمند به حرفه کاشی معرق توصیه کرد: «کاشی معرق یک کار هنری است و درآمد خوبی دارد و اگر کسی بتواند انجام دهد در آن موفق میشود. به جوانان توصیه میکنم که بیایند و این حرفه را یاد بگیرند. اگر علاقهمند به حرفه کاشی معرق هستند بدانند که این حرفه فعالیتی ماندگار از زمانهای قدیم است و اکنون هم رواج دارد و میتوانند در این حرفه مشغول شوند و با علاقهمندی میتوانند این کار را ادامه دهند.»
