سهروفیروزان (شهر پیروزان) از توابع شهرستان فلاورجان در استان اصفهان اسن. روستایی تاریخی است که حدود یکهزارسال قدمت دارد. این روستا ده قرن پیش شهری بزرگ و متمدن بوده که شهر فیروزان نام داشته و در آن تاریخ مردی به نام الجایتو در این شهر باعظمت سلطنت می کرده؛ تا اینکه در پایان دوره مغول تیمور لنگ گورکانی شهر اصفهان را به مدت شش ماه محاصره و قتل عام و ویران می کند و شهر فیروزان هم از آسیب او در امان نمی ماند. ساختمان های تاریخی بسیاری در این روستا زیر خاک مدفون هستند. حمام سهر در سهروفیروزان مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان فلاورجان، دهستان سهروفیروزان، روستای سهروفیروزان، محله سهر قرار دارد. این اثر در تاریخ ۱۳ خرداد ۱۳۸۶ با شمارهٔ ۱۹۲۱۶ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مقبره شیخ عبدالصمد نطنزی صوفی، مشهور عصر ایلخانان در سده ۱۳ میلادی در نطنز قرار دارد. شیخ نورالدّین عبدالصّمد بن علی اصفهانی نطنزی، از مشایخ اقطاب صوفیه بوده که در علوم دینی مهارت داشته و مراتب سیر و سلوک را نزد مشایخ طریقت طی کرده و از شیخ نجیبالدّین بزغش خرقه پوشیده است. بنابر برخی گزارشها او در سال ۶۹۹ ه.ق (۱۲۹۹ میلادی) در نطنز از دنیا رفت. بقعه شیخ عبدالصمد نطنزی در مجاورت مسجد جامع تاریخی و هزارساله شهر نطنز مجموعه شیخ عبدالصمد نطنزی را تشکیل داده است. این مجموعه شامل شبستان هشت ضلعی گنبدار مسجد و آرامگاه شیخ عبدالصمد است و سردر خانقاه و مناره بلندی دارد. به استثنای شبستان گنبدار دوره دیلمی، بقیه مربوط به دوره ایلخانان است. این مقبره به وسیله مرید او، زین الدین ماستری وزیر ایلخانی ساخته شد. این مجموعه باشکوه با شماره ۱۸۸ مورخ 1311/4/18 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
آرامگاه پیر بکران محل دفن محمد بن بکران مشهور به پیر بکران یکی از عرفا و مدرسین مشهور قرن هفتم هجری است که در پیربکران از توابع فلاورجان قرار دارد. او در حدود ۷۵۰ سال پیش در این مکان زندگی و تدریس میکرد و پس از درگذشت در همین مکان به خاک سپرده شد. کتیبه سنگقبر نفیس محمد بن بکران، با خط کوفی و ثلث گچبری شده و مضمون متنهای نوشته شده، آیات و صلوات بر ائمه و توصیف محمدبن بکران است.نیز به تاریخ فوت او (سهشنبه روز دهم ربیعالاول سال ۷۰۳ هجری قمری) اشاره شده است. مقبره پیر بکران مربوط به دوره ایلخانان است. این اثر تاریخی در ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ۱۰۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بقعه امامزاده شاه عبدالقاسم (ع) سهروفیروزان در شهرستان فلاورجان قرار دارد. این امامزاده از دوران صفوی به جا مانده است. در این بقعه نقوشی درخشان و زیبا روی دیوارهای آن نقش بسته و هنر معماران عصر درخشان صفوی با ترکیبی از رنگ و طلا را به تصویر کشیده است. بقعه امامزاده شاه ابوالقاسم در تاریخ 1356/3/16 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. بنای این امامزاده در انتهای شهر قدیم فیروزان و در نزدیکی رودخانه زاینده رود قرار دارد.
تاغزارهای زواره در شهرستان اردستان یکی از جلوههای طبیعی و زیستمحیطی ارزشمند کویر مرکزی ایران به شمار میروند. این تاغزارها حاصل رویش و کشت درختچههای مقاوم «تاغ» هستند که نقش مهمی در مهار شنهای روان، جلوگیری از بیابانزایی و حفظ تعادل اکولوژیکی منطقه دارند. تاغ با ریشههای عمیق و مقاومت بالا در برابر خشکی و شوری، خاکهای بیابانی را تثبیت کرده و شرایط زیست برای پرندگان و جانوران کویری فراهم میسازد. تاغزارهای زواره علاوه بر اهمیت محیطزیستی، جلوهای چشمنواز در دل کویر ایجاد کرده و بهعنوان بخشی از هویت طبیعی اردستان، مورد توجه پژوهشگران و گردشگران قرار گرفتهاند.
کاروانسرای عباسی در شهرستان کوهپایه، کیلومتر ۷۴ جاده اصفهان-کوهپایه-نایین قرار دارد و مربوط به دوره صفوی است. این اثر در تاریخ ۱۷ خرداد ۱۳۷۹ با شمارهٔ ۲۶۹۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در ۲۶ شهریور ۱۴۰۲ در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض، کاروانسرای کوهپایه بههمراه ۵۳ کاروانسرای تاریخی دیگر تحت عنوان کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی قرار گرفتند. این مجموعه جهانی به عنوان بیستمین و هفتمین اثر جهانی کشور ایران شناخته میشود.
حصار ساسانی شهر کوهپایه در محور شرقی اصفهان قرار دارد. این حصار تاریخی از باارزشترین بناهای باقی مانده دوران پیش از اسلام و دوره ساسانیان است. این دیوار به شکل کامل از خشت خام تهیه شده است. از این حصار تاریخی حدود یک کیلومتر باقی مانده و در طول ادوار گذشته بخش هایی از آن به طور کامل ویران شده و بخشهای باقی مانده با گذشت زمان نیاز به مرمت اساسی داشته است. قلعهای در مسیر دیوار قدیمی کوهپایه وجود دارد که با تغییر کاربری به کاروانسرا تبدیل شده و اکنون با نام کاروانسرای حمام شناخته می شود
در شهر کوهپایه یک آبانبار تاریخی معروف به آبانبار گرمابه وجود دارد. این آبانبار بخشی از مجموعه گرمابه قدیمی شهر است و برای تأمین آب حمام و مردم محله ساخته شده است. از ویژگیهای آن می توان به معماری بومی با مصالح خشت و آجر، مخزن نسبتاً بزرگ که آب را برای ماهها ذخیره میکرد، دارای بادگیرهایی برای خنک نگه داشتن آب، راهپله ورودی که به قسمت پایین و محل برداشت آب میرسد اشاره کرد. این بنا همراه با گرمابه مجاورش جزو آثار تاریخی کوهپایه است و در فهرست آثار ملی هم ثبت شده.
کاروانسرای عباسی کوهپایه یکی از جاذبه های دیدنی این شهر است. در محیط مقابل این بنای تاریخی بقایای یک قلعه و یک آب انبار قدیمی وجود دارد که به آب انبار کاروانسرای عباسی معروف است.
مسجد جامع هرند در خیابان امام خمینی، انتهای خیابان مسجد جامعاین شهرستان قرار دارد. این مسجد مربوط به دوره ایلخانی-صفوی است و در تاریخ ۱۲ تیر ۱۳۸۴ با شماره ۱۲۰۹۹ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
مسجد امام خمینی (ره) هرند در چهارراه شهید امینی، خیابان امام حسین و بازار هرند قرار دارد. این مسجد مربوط به دوره قاجار است و در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ با شماره ۱۲۹۹۸ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
روستای قِهی در ۸۰ کیلومتری شرق اصفهان و ۳۵ کیلومتری شهرستان ورزنه قرار دارد و از توابع شهرستان هرند است. این روستای تاریخی در تاریخ ۲۳ مهر ۱۳۸۴ با شماره ۱۳۶۰۰ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. نام این روستا که براساس روایات متعلق به دورههای قبل از اسلام و در واقع به نام کهی بوده به معنای جای پست مقابل واژه کوهپایه است. باستانشناسان معتقدند مسجد جامع قهی پیش از اسلام آتشکده زرتشتیان بودهاست. روستای قهی یکی از تاریخیترین روستاهای استان اصفهان است و برخی از خانههای تاریخی این روستا قدمتی صفوی دارند و کلیت بافت آن را خانههایی از دوره قاجار تشکیل دادهاست. در حال حاضر ۶۵درصد از بافت تاریخی روستای قهی سالم مانده است.