مسجد جامع اصفهان در میدان امام علی، خیابان مجلسی و در پایان بازار بزرگ قرار دارد. مسجد جامع که به مسجد جامع عتیق و مسجد جمعه اصفهان نیز شهرت دارد، یکی از بناهای تاریخی اصفهان در ایران است که قدمت آن به سد دوم هجری قمری بازمیگردد. این مسجد را در اندازهای کوچک و متناسب با جمعیت اصفهان در سال ۱۵۶ هجری قمری ساختند که باعث رشد شهرنشینی شد. در سال ۲۲۶ ه.ق به فرمان معتصم خلیفه عباسی، مسجد پیشین تخریب و بنایی ستوندار به همراه سقفی چوبی جایگزین آن شد که کماکان قسمتی از ستونها و دیوارهای آن باقی مانده است. مهمترین تغییرات مسجد در دوران سلجوقی صورت گرفت؛ معماران این دوره از الگوی «مسجد عربی» فاصله گرفتند و با ساخت چهار ایوان در ضلعهای شمالی، جنوبی، شرقی و غربی، سبکی جدید پدیدآوردند که به «مسجد ایرانی» معروف شد. این بنا در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ۹۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران و در سال ۱۳۹۰ هجری شمسی به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
حاشیههای میدان امامعلی(ع) ظاهرا هنوز تمامی ندارد. این بار به بهانه پاساژی در نزدیکی گذر کمرزرین و همسطحسازی این گذر تا میدان و پاساژ، لودرها آمدهاند پای کار تا تاریخ گذر کمرزرین را هم مثل زیرگذر عبدالرزاق شخم بزنند.
سید مهدی موسوی موحد، که پیش از این او را به عنوان رئیس پایگاه میراث جهانی مسجد جامع عتیق اصفهان میشناختیم، با حکم مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان، به سرپرستی معاونت میراث فرهنگی اصفهان منصوب شد.
گلی در عالم خلق شده که هر ساعت از روز رایحه ویژهای دارد و بر هر گلبرگش نقشی منحصربهفرد میبینیم؛ با این وجود در تناسب و تعادل و زیبایی کامل است. بیش از یکهزاره برای خلقشدنش زمان، انرژی، خرد و خلاقیت صرف شده و حالا میتوانید ساعتها، روزها یا سالها به تماشایش بنشینید و هر روز رازی از رازهایش را کشف کنید. این گل خارقالعاده در اصفهان برای جهانیان خلق شده، اما شماری از ما اصفهانیها هنوز از پس دیدنش برنیامدهایم؛ از چه حرف میزنم؟! از «او» که مسجد جامع عتیق اصفهان است و نامش در فهرست میراث ملی ایرانیان و فهرست میراث جهانی بشر به ثبت رسیده است.
«غرض نقشیست کز ما بازماند/ که گیتی را نمیبینم بقایی»؛ این یکی از محبوبترین کتیبههای موجود در مسجدجامع عتیق اصفهان است؛ روایتی حاصل خوشذوقی استاد محمد امین اصفهانی و خلق شده به تاریخ حدود 330 سال پیش! از این خطاط کتیبه معروف و زیبای دیگری هم همینجا در همین ایوان غربی یکی از مهمترین پایگاههای میراث جهانی بشر در ایران، وجود دارد که شعری است شامــــــل نام مقدس امام اول شیعیان، نامی که به روایت عبدالرضا کارگر در جدیدترین لایو اینستاگرامی صفحه رسمی اداره کل میراث فرهنگی اصفهان، بیش از 40 بار در کتیبههای مسجد جامع عتیق تکرار شده است. به مناسبت فرارسیدن ایام شهادت مولای متقیان (ع) و شبهای قدر، در گزارش پیش رو، نگاهی داریم به تعدادی از کتیبههای موجود در این بنای ارزشمند، که نام «علی» را بر خود دارند.
گلی در عالم خلق شده که هر ساعت از روز رایحه ویژهای دارد و بر هر گلبرگش نقشی منحصربهفرد میبینیم؛ با این وجود در تناسب و تعادل و زیبایی کامل است. بیش از یکهزاره برای خلقشدنش زمان، انرژی، خرد و خلاقیت صرف شده و حالا میتوانید ساعتها، روزها یا سالها به تماشایش بنشینید و هر روز رازی از رازهایش را کشف کنید. این گل خارقالعاده در اصفهان برای جهانیان خلق شده، اما شماری از ما اصفهانیها هنوز از پس دیدنش برنیامدهایم؛ از چه حرف میزنم؟! از «او» که مسجد جامع عتیق اصفهان است و پانزدهم دیماه امسال، هشتادونهمین سالگرد ثبت ملیاش بود؛ میراثی که 9سال پیش در فهرست میراث جهانی بشر هم به ثبت رسید.
«گردشگری سیاه» یکی از شاخههای گردشگری است که اتفاقا طرفداران خودش را هم دارد. در اصفهان هم مقاصد مختلفی داریم که میتوانند مقصد علاقهمندان دارکتوریسم باشند و شاید بتوانیم بگوییم مهمترینشان مسجدجامع عتیق اصفهان است؛ مسجد ایرانی مهمی که نامش در فهرست میراث جهانی بشر به ثبت رسیده و کارشناسان معتقدند موزه معماری دوران اسلامی ایران است و هزاربار هم که ببینیدش هنوز شگفتیهای بسیار دارد. اگر به بازدید مسجد جامع اصفهان بروید، در گوشه شبستان مسجد، آنجا که ستونهای بلندقامت و قطور آجری هستند، دیواری تازه و نو دیده میشود. در گوشه دیوار تابلویی است که حکایتی عجیب را بازگو میکند. بهانه دیدار تازه ما از این مسجد هم، این دیوار است و رویدادی که خاطرهاش زخمی را بر پیکره نازنین مسجد جامع عتیق اصفهان بر جای گذاشته است.