به گزارش اصفهان زیبا؛ فرهنگسرای سراج در سلسله نشستهای «خوب بمان»، با مدیریت دبیرخانه باغ تجربه، به بررسی نور آبی و اثرات آن پرداخت. در این نشست، ابوالفضل پاکروان، کارشناس پرستاری سالمند به ارائه نکات علمی و کاربردی درباره نور آبی پرداخت:
🌞 نور آبی چیست و چه تأثیری دارد؟
نور آبی بخشی از طیف نور مرئی با طول موج کوتاه (۴۰۰–۴۸۰ نانومتر) است. به شکل طبیعی در نور خورشید وجود دارد و به تنظیم ساعت بیولوژیک بدن (Circadian Rhythm) کمک میکند.
اما در شب، نور آبی میتواند مشکلساز شود، زیرا اغلب صفحهنمایش گوشی، لپتاپ، تبلت و تلویزیون مقدار زیادی نور آبی منتشر میکنند.
🌗 اثر نور آبی در شب
-
کاهش ترشح ملاتونین
ملاتونین هورمونی است که از غده پینهآل ترشح میشود و بدن را برای خواب آماده میکند. نور آبی این ترشح را مهار میکند و مغز فکر میکند هنوز روز است. نتیجه: بیخوابی، سخت خوابیدن یا بیدار شدن مکرر. -
مختل شدن ریتم شبانهروزی (Sleep–Wake Cycle)
قرار گرفتن در معرض نور آبی در شب ساعت بیولوژیک بدن را به عقب میاندازد. فرد دیرتر احساس خوابآلودگی میکند و صبح نیز دیرتر بیدار میشود. -
کاهش کیفیت خواب عمیق (Deep Sleep & REM)
حتی در صورت خوابیدن، خواب تکهتکه و کمعمق میشود. این مسئله باعث میشود صبح فرد خسته و بیتمرکز باشد. -
تأثیر بر خلقوخو و سیستم ایمنی
کمبود خواب ناشی از نور آبی احتمال اضطراب، افسردگی و ضعف سیستم ایمنی را افزایش میدهد.
🌙 راهکارهای علمی برای کاهش اثرات نور آبی
-
خاموش کردن صفحهنمایشها ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از خواب
-
استفاده از فیلتر نور آبی (مثل Night Shift در iPhone یا Night Light در ویندوز)
-
استفاده از عینکهای ضد نور آبی (Blue Light Blocking Glasses)
-
نور محیطی گرم در شب: چراغهای طلایی یا زرد گرم به جای نور سفید یا سرد
-
قرار گرفتن در معرض نور طبیعی در روز: تنظیم ریتم خواب و بیداری
🧠 نکته مهم:
تحقیقات نشان دادهاند نور آبی با طول موج حدود ۴۶۰ نانومتر بیشترین تأثیر را بر سرکوب ملاتونین دارد. حتی ۵ دقیقه استفاده بیاحتیاط از موبایل در تاریکی میتواند خواب را به تأخیر بیندازد.
✨ نتیجهگیری:
نور آبی در طول روز مفید است (افزایش هوشیاری، تمرکز و خلق)، اما در شب دشمن خواب محسوب میشود. بهترین راهکار: صفحهنمایشها را یک ساعت پیش از خواب خاموش کنید و آن را با مطالعه آرام، موسیقی ملایم یا فعالیتهای آرامشبخش جایگزین کنید.
