به گزارش اصفهان زیبا؛ محلە شهرک زایندهرود در محدودە جنوبشرقی شهر اصفهان واقع شده است. این محله از شمال با جاده روشندشت به جوزدان و کوی ولیعصر محدود شده است و در مجاورت صحرای پینارت قرار دارد. شهرک زایندهرود از شمال بـه خوراسگان منتهی میشود و از سمت غـرب بـه مشتاق سـوم و از شـرق به روستای زردنجان محدود میشود.
به گفته اهالی محل، انتخاب نام روشندشت و شهرک زایندهرود از دستاوردهای مدیران شهری و شورای سیاستگذاری شهر اصفهان اسـت.
فرهنگ غنی شهرک زایندهرود؛ از تاریخ شفاهی تا زیست فرهنگی امروز
محلهها معرف هویت تاریخی و پیشینه فرهنگی و نماد هنر و معماری شهرها هستند و بهعنوان هسته اصلی، نقشی اساسی در شکلدادن به هویت شهر و زندگی ساکنان آن دارند؛ بنابراین بازیابی این هویت در گرو بازشناسی مختصات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و مذهبی محلههای آن است و پرداختن به این مهم علاوه بر شناسایی ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی، به توسعه منطقه و شهر نیز کمک میکند.
جمعی از ساکنان و مسئولان شهرک زایندهرود تصمیم گرفتند دارایی و هویت شهرک را روایت کنند. نتیجه آن فقط یک کتاب نشد؛ بلکه بازسازی حافظه جمعی، احیای حس تعلق و جان گرفتن فضاهای شهری است.
انتشار کتاب «تاریخ شفاهی شهرک زایندهرود» نوشته معصومه گودرزی و مجموعه فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی همزمان با آن، نمونهای از همین نگاه است؛ نگاهی که در منطقه۴ شهرداری اصفهان، بهطورجدی دنبال میشود.
حسن همتیان، معاون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی منطقه۴ شهرداری اصفهان در گفتوگو با «هممحله» با آرامش از مسیری میگوید که از یک ایده ساده شروع شد و امروز به یک تجربه ماندگار محلهمحور رسیده است. او کمتر از آمار حرف میزند و بیشتر از آدمها؛ از خاطرههایی که اگر ثبت نمیشدند، شاید برای همیشه از ذهن شهر پاک میشدند، سخن میگوید.
ثبت حافظه محله؛ از گفتوگو تا کتاب
ایده تدوین کتابهای تاریخ شفاهی محلههای منطقه۴، سال گذشته در اداره فرهنگی شکل گرفت؛ با این پرسش ساده اما مهم که «محلهها چه چیزی برای گفتن دارند؟»
به دنبال همین نگاه، شهرک زایندهرود هم وارد فرایند پژوهش و مستندسازی شد. مصاحبهها با سازندگان اولیه، معتمدان، پیشکسوتان و قدیمیهای محله آغاز شد؛ کسانی که شکلگیری شهرک را نه از پشت میز، بلکه از دلزندگی تجربه کرده بودند.همتیان توضیح میدهد: «این گفتوگوها صرفا ثبت خاطره نبود. مصاحبهها پیادهسازی شد، روایتها با اسناد کتابخانهای تطبیق داده شد و تلاش کردیم تصویری دقیق، منسجم و قابلاستناد از روند شکلگیری، شهرسازی و عمران شهرک ارائه شود.»
حاصل این مسیر، امسال در قالب کتاب تاریخ شفاهی شهرک زایندهرود منتشر شد؛ کتابی که سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری آن را به چاپ رساند و بخشی از تاریخ معاصر محله را مکتوب کرد.
فراتر از کتاب؛ روایتهایی که دیده و شنیده میشوند
اما این پروژه، به چاپ کتاب محدود نماند. به گفته همتیان، فایلهای صوتی و تصویری مصاحبهشوندگان نیز تدوین شده و آماده انتشار است: «این روایتها فقط متن نیستند؛ صدا دارند، تصویر و احساس دارند.»
قرار است این محتواها در قالبهای متنوع و روی پلتفرمهای مختلف منتشر شوند تا تاریخ محله فقط خوانده نشود؛ بلکه شنیده و دیده شود و بهعنوان سندی زنده از پیشینه شهرک باقی بماند.شهرک زایندهرود فرهنگسرا ندارد و زمینی هم در تملک شهرداری نیست؛ اما این محدودیت، مانع فعالیت فرهنگی نشده است. برنامهها با تکیه بر ظرفیتهای موجود محله و همراهی مردم اجرا میشود.
مسجد امام حسین(ع)، مسجد نورالمهدی و مسجد علیابنابیطالب(ع)، به کانونهای اصلی فعالیتهای فرهنگی تبدیل شدهاند؛ فضاهایی که علاوه بر نقش مذهبی، کارکرد اجتماعی و آموزشی هم پیدا کردهاند.
کارگاههای آموزشی، عمدتا بر اساس درخواست مستقیم اهالی برگزار میشود؛ بهویژه بانوان محله که بیشترین متقاضی برنامههایی با محور خانواده، تربیت و مهارتهای زندگی هستند. در صورت رسیدن تعداد شرکتکنندگان به حدنصاب، با استاد هماهنگ و کارگاهها با تنوع موضوعی برگزار میشود؛ برنامههایی ساده، کاربردی و متناسب با نیاز واقعی محله.
هفتههای فرهنگی؛ محله در مرکز توجه
در هفته فرهنگی اصفهان، برنامه «میراثگاه» در مسجد علیابنابیطالب (ع) برگزار شد؛ برنامهای که به معرفی محلهها و جایگاه آنها در هویت شهری اصفهان پرداخت و شهرک زایندهرود را در این روایت شهری برجسته کرد.
اما نقطه عطف فعالیتها، هفته فرهنگی شهرک زایندهرود در اردیبهشتماه بود؛ هفتهای که با هدف معرفی ظرفیتها و امکانات محله به خود اهالی طراحی شد. در این رویداد، بخشهای مختلف سازمان فرهنگی، دیگر ارگانهای شهرداری و کانونهای فعال محلی، بهصورت تجمیعی وارد میدان شدند. پایگاه بسیج محله نقش پررنگی در برگزاری برنامهها داشت و همکاری نزدیکی با مسجد امام حسین (ع) و مسجد نورالمهدی شکل گرفت.
جشن میلاد امامرضا(ع)، مسابقات ورزشی و تفریحی، شادپیمایی عروسکی با استقبال کودکان و خانوادهها، جشنواره غذای سنتی، پایش سلامت، جشنواره بازیهای الکترونیکی ویژه مادران و دختران و بازارچه فروش، بخشی از برنامههایی بود که حالوهوای محله را برای چند روز تغییر داد.
ورزش؛ زیرساختی برای تداوم نشاط محله
همزمان با این هفته فرهنگی، بهرهبرداری از چند فضای ورزشی محله نیز انجام شد. زمین اسکیت، زمینهای ورزشی ایستگاه ورزش بوستان زایندهرود و بوستان روشندشت، با همکاری واحد عمران منطقه۴ به بهرهبرداری رسیدند. ایستگاه ورزش صبحگاهی شهرک زایندهرود با استقبال گسترده اهالی مواجه شد؛ بهطوریکه تعداد سانسهای استفاده افزایش یافت. درخواست آقایان برای استفاده از این فضاها نیز با معرفی مربی آقا از سوی اداره ورزش سازمان فرهنگی پاسخ داده شد تا فعالیتها تداوم داشته باشد.
محلهای که روایت میشود، زنده میماند
همتیان در پایان گفتوگو بار دیگر به همان مفهوم کلیدی بازمیگردد: محله.او معتقد است وقتی مردم ببینند روایتشان را میشنوند و ظرفیتهایشان را میبینند، حس تعلق محلی تقویت میشود. شهرک زایندهرود، امروز فقط یک محدوده شهری نیست؛ مجموعهای از خاطره، فعالیت، مشارکت و روایت است؛ محلهای که گذشتهاش ثبت شده، حالش در جریان است و آیندهاش با حضور و مشارکت مردم معنا پیدا میکند.
