چوگان تنها یک بازی نمادین نیست

طی دو دهه اخیر صنعت گردشگری در دنیا رشد مداوم و پرسرعتی را تجربه کرده و حتی در سال‌هایی که بحران اقتصادی، صنایع دنیا را در رکودی عمیق فرو برده بود، صنعت گردشگری همچنان به رشد خود ادامه داد و گردشگری ورزشی نیز به طور مداوم سهم خود را در این حوزه افزایش می‌داد.شهر اصفهان از گذشته‌های دور تاکنون به‌واسطه جاذبه‌های تاریخی و گردشگری و امکانات سخت‌افزاری، پس از تهران، دومین گزینه روی میز مدیران و تصمیم‌گیرندگان ورزشی بوده و طی سه دهه اخیر هر سال به طور متوسط میزبان یک رویداد که بین‌المللی بوده است؛ اما بیشتر به جنبه ورزشی موضوع و پیامدهای آن تأکید شده و جنبه ارزآوری و درآمدزایی آن که اصل مهم صنعت گردشگری ورزشی را تشکیل می‌دهد، مورد توجه قرار نگرفته است. با توجه به شرایط فعلی اقتصاد کشور و نیاز به ارز آوری از یک سو و خشکی زاینده‌رود در جایگاه محور اصلی گردشگری اصفهان، ضرورت استفاده از ظرفیت‌های گردشگری ورزشی به‌شدت احساس می‌شود و چوگان یکی از ورزش‌هایی است که می‌تواند در توسعه صنعت گردشگری ورزش در اصفهان نقشی کلیدی ایفا کند.بنا بر مستندات تاریخی، قدمت چوگان در ایران به بیش از دو هزار سال قبل می‌رسد و شکوفایی و اوج این رشته را باید به دوران صفویه مربوط دانست که در این دوره میدان نقش‌جهان قدیمی‌ترین و استانداردترین میدان چوگان در جهان بنا نهاده شد.بازی چوگان در نقش‌جهان، بارزترین نماد این ورزش کهن به حساب می‌آید؛ از این رو در ایام نوروز، به همت سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان و در چارچوب برنامه‌های ویژه نوروز در رویدادی به نام ۱۴۰۰ گز، طی چند روز متوالی مسابقه چوگان در میدان نقش‌جهان برگزار شد. زمین چوگان، در ضلع شمالی میدان و در مقابل بازار قیصریه آماده‌سازی شده بود و برخلاف ادوار گذشته علاوه بر جنبه نمادین و نمایشی آن، بعد رقابتی آن نیز مورد توجه قرار داشت که با استقبال چشمگیری از سوی گردشگران نوروزی و همشهریان اصفهانی مواجه شد.احسان بعیدی، معاون ورزشی و تفریحی سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان تأکید دارد در تمامی ارکان و پدیده‌ها وقتی مکان جغرافیایی خاستگاه یک رویداد بوده، یکی از مأموریت‌های مدیریت شهری تلاش برای پاسداشت هویت ملی است.به گفته او، ریشه ورزش چوگان به اصفهان باز می‌گردد و در مستندات تاریخی هم عنوان شده قبل از احداث میدان نقش‌جهان هم چوگان بازی می‌شده است.بعیدی می‌افزاید: نام‌های گذشته اصفهان همانند اسپهان و سپاهان برگرفته از سپاه‌های عظیم است و این شهر از گذشته مرکز بزرگی برای گروه‌های نظامی بوده و همواره به اسب به عنوان مرکبی که مورد استفاده بود، توجه شده است و بدیهی است اسب‌داری و اسب‌دوانی یک امر مرسوم بوده و رشته‌ای مانند چوگان شکل گرفته است تا به امروز رسیده‌ایم و باید در مسیر احیای این فرهنگ و هویت ملی و میهنی گام برداریم.او با بیان اینکه وظیفه داریم شهر اصفهان را از دریچه پدیده‌ها و میراثش که چوگان یکی از آن‌هاست، به دنیا معرفی کنیم، می‌گوید: وقتی بازی نمادین چوگان در میدان نقش‌جهان برگزار شده و با استقبال خوبی مواجه می‌شود، بر دشواری مأموریتی که بر عهده داریم، می‌افزاید.معاون ورزشی و تفریحی سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان با اشاره به تأکید رهبری بر گسترش و توسعه چوگان، معتقد است برای رونق‌گرفتن چوگان باید باشگاه‌های بزرگ برای فعالیت در این رشته ترغیب شوند و برگزاری تورنمنت‌هایی در دستور کار قرار گیرد.بعیدی بر این باور است که فدراسیون جهانی چوگان آن‌گونه که انتظار می‌رفته، نتوانسته برای توسعه این ورزش اقدام کند. او در این باره می‌گوید: ورزش چوگان، برای به‌روزشدن، نیاز به بازنگری‌هایی دارد؛ همچنان‌که تمام رشته‌های ورزشی دائما در حال تغییر هستند، همچون رشته فوتبال که هر ساله قوانین جدیدی برای آن وضع می‌شود.منصور زیرک، کارشناس ارشد میراث فرهنگی نیز به موقعیت ویژه رشته چوگان در صنعت گردشگری اشاره دارد و می‌گوید: چوگان در دنیا، شناخته‌شده‌تر از ایران است و آن را جزو یکی از رشته‌های ورزشی لوکس می‌شناسند. برای استفاده از این ظرفیت می‌توانیم با برنامه‌ریزی مشخص، زمان‌بندی ویژه‌ای را به برگزاری بازی چوگان در میدان نقش‌جهان اختصاص بدهیم تا آژانس‌های مسافرتی، با اطلاع از زمان برگزاری، فعالیت‌هایی برای جذب توریست داخلی و خارجی در این زمان داشته باشند.چوگان به دلیل نیاز به زیرساخت‌هایی همچون زمین استاندارد و اسب هنوز در کشور ما شاخصه یک رشته ورزشی را پیدا نکرده و بیشتر جنبه کهن و قدیمی آن مورد توجه بوده است؛ اما یک رشته ورزشی برای بقا نیازمند پررنگ شدن جنبه رقابتی است و ورزش چوگان به مراتب بیشتر از چوگان نمادین در جذب مخاطب داخلی و خارجی تأثیرگذار خواهد بود.