روضه رضوان

در و دیوارش سال‌هاست که صدای روضه‌ها و مداحی‌ها را به گوش سپرده و دل به عزای امام حسین (ع) داده است؛ روضه رضوان سال‌هاست که پابرجاست و از میانه محرم تا صفر میزبانی عزاداران سرور شهیدان را به عهده دارد. حالا کمتر اصفهانی هست که نام و آوازه این روضه به گوشش نخورده یا چند ساعاتی را در آن به سوگواری ننشسته باشد. روضه که بر پا می‌شود، مجتمع فرهنگی رضوان مملو از جمعیت می‌شود؛ مردها و زن‌هایی که از هر گوشه شهر خودشان را به خیابان عسگریه برای شرکت در این مراسم می‌رسانند تا چراغ آن را همچنان نگه دارند. قدمت این روضه اما به سالیان دور برمی‌گردد. در همین باره، حاج محمد رضوانیان، بانی برپایی روضه رضوان می‌گوید: روضه رضوان بیش از صد سال است که برگزار می‌شود. چندین سال در حبیب‌آباد برخوار که پدرم در دوران کودکی در آنجا زندگی می‌کرد. پس از آن هم مدتی روضه در خیابان لاله برگزار می‌شد. از سال 1369 تا به الان در مجتمع فرهنگی رضوان این روضه برپاست و حدود چهل شب برگزار می‌شود. پدرم حاج حسین، نیت کرده بود هر سال، چهل شب روضه برپا کند. به سفارش حضرت امام‌خمینی‌(ره) که فرمودند این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است، این چهل شب را در محرم و صفر برگزار می‌کردیم؛ اما حدود پنج سال است که برای جلوگیری از طولانی‌شدن و شلوغی‌های ناشی از رفت‌وآمد مردم و آزار همسایه‌ها و البته توجه به اهمیت دهه ولایت و امامت این چهل شب را به دو بازه زمانی بیست شبه تقسیم کردیم. دوره اول، شامل برگزاری مراسمات در مناسبات ماه ذی‌الحجه مانند دعای عرفه و اعیاد قربان و غدیر و مباهله می‌شود و دوره دوم هم به اجرای برنامه در محرم و صفر اختصاص می‌یابد.
 
تاریخ انتشار: 01:42 - پنجشنبه 31 شهریور 1401
مدت زمان مطالعه: 4 دقیقه
او می‌گوید: حاج حسین رضوانیان سال گذشته در ایام برگزاری روضه در بیمارستان بستری بود. روزی به اصرار خودش ترخیص شد و خود را به روضه رساند. همان شب حین برپایی مراسم بعد از یک قرن عاشقی در آغوش معشوقش آرام گرفت. او در نزدیک صدسال زندگی با برکت خود، از حدود پنج‌سالگی‌اش شبانه‌روزش را فکر برپاکردن علم روضه‌ها بود. رضوانیان می‌افزاید: به پیروی از وصیت حضرت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) که فرمودند «اوصیکم بتقوی‌الله و نظم امرکم» برای برنامه‌ریزی و مدیریت اجرای جلسه اهمیت خاصی قائل هستیم و شاید همین مسئله، روضه رضوان را متفاوت جلوه داده است؛ طوری که هرساله از دیگر شهرها و شهرستان‌ها هم در این روضه حضور پیدا می‌کنند. آن‌ها می‌گویند از روند اجرایی این مراسم برای برگزاری مراسمات در مناطق خودشان الگوبرداری می‌کنند.
 
تجلی نظم در روضه رضوان
نظم حرف اول و آخر روضه رضوان را می‌زند؛ آنجا که زن‌ها و مردها دانه به دانه پا به حیاط و اتاق‌های مجتمع می‌گذارند و در صفوف منظم برای شنیدن روضه جای می‌گیرند. استکان‌های چای نذری سر موقع لابه‌لای جمعیت توزیع می‌شود و خادم‌ها همه می‌دانند که چطور باید به میزبانان امام حسین (ع) خدمت‌رسانی کنند: «در اداره نحوه ورود و خروج زنان و برادران، شیوه حضور آن‌ها در جلسه و پذیرایی از آن‌ها، زمان‌بندی پذیرایی نظم خاصی حاکم است. تمامی خادمان از پیش تعیین‌شده و وظایفشان به آن‌ها ابلاغ شده و مسئولیت‌های خود را کاملا می‌دانند؛ حتی پوشش خادمان هم خاص است؛ مثلا آن‌ها در اعیاد، رنگ‌های شادی‌بخش به تن می‌کنند.» رنگ و لعاب و قد و قواره بنرها و پارچه‌ها و کتیبه‌ها و پرچم‌های گلدوزی‌شده دورتادور مجلس هم قاعده مشخصی دارد: «نوشته‌های روی آن‌ها با حساسیت و دقت انتخاب‌شده و سعی شده نکاتی مؤثر و درس‌آموز در برداشته باشد. نکاتی مانند آیات قرآن، احادیث معصومین و روایاتی معتبر با ذکر سند مانند کتاب امالی شیخ صدوق. در این میان اشعار نیز چشم‌نوازی می‌کنند. شعرهایی از مرحوم صغیر اصفهانی، مرحوم حسان و… فرش‌های روضه همگی یکدست هستند که از آستان قدس رضوی خریداری شده‌اند. تجهیز و تنظیم تدارکات و پشتیبانی، امور آبدارخانه، دم‌کردن چای روضه و چای‌دادن و جمع‌آوری فنجان‌های آرکوپال و شستن آن‌ها، تهیه و پخت غذا و شیوه توزیع شام میان میهمانان روضه همگی برنامه مشخص و از پیش تعیین شده‌ای دارد. هنوز که هنوز است از ظروف استیل برای پذیرایی شام استفاده می‌شود و علاقه‌ای به ظروف یک‌بارمصرف نداریم. مهمانان روضه پس از اتمام برنامه بر سر سفره‌ها نشسته و نذری را میل می‌کنند و کسی نذری را به همراه خود نمی‌برد. البته دلیل اصلی عدم تمایل به استفاده از ظروف یک‌بار به مصرف و پذیرایی از حضار در روضه، پیشگیری از اسراف، حفظ نظافت محله و رعایت حال همسایگان است. در حیطه انتظامات مراسم نیز از نیروی انتظامی و نیروهای بسیجی کمک می‌گیریم. درمجموع بیش از 200 نفر خدمه، شب‌های روضه به خدمت‌رسانی می‌پردازند. برای شست‌و‌شوی ظروف از آب چاه و برای تأمین برق جلسه از موتوربرق استفاده می‌کنیم. در دو سال اوج کرونا، سال اول که به‌هیچ‌وجه اجازه برگزاری روضه را نداشتیم، اما در سال گذشته با رعایت تمامی پروتکل‌ها روضه را برپا کردیم و تنها سالی بود که از ظروف یک‌بارمصرف برای شام استفاده کردیم و نذری‌ها را به مردم می‌دادیم که با خود ببرند.»
 
معیارهای دعوت وعاظ و ذاکرین
در طول این سال‌ها سخنرانان و مداحان برجسته و نام‌آشنای مختلفی در روضه رضوان به ذکر مناقب و مصائب امام حسین‌(ع) پرداخته‌اند. بااین‌حال رضوانیان در پاسخ به این پرسش که معیار دعوت وعاظ و ذاکرین چیست اظهار کرد: «مؤلفه‌ها برای دعوت وعاظ و ذاکرین، اعتقاد و پایبندی آن‌ها به انقلاب اسلامی، نظام جمهوری اسلامی، امام و رهبری و پیروی از شهداست؛ چراکه اکنون برپایی و شرکت در این محافل را مدیون انقلاب اسلامی و خون شهدا هستیم. مسئله مهم عصر حاضر، بیداری امت‌ها و ملت‌هاست. از منبری‌های مدعو، پرداختن به این مباحث، در کنار بیان مدح و مصیبت‌های اهل بیت (علیهم‌السلام) را خواستاریم. بعد از مراسم از طریق فضای مجازی درباره اجرای برنامه نظرسنجی می‌گیریم که با استفاده از آن میزان تأثیرگذاری و بازخورد مجریان جلسه را متوجه می‌شویم و براساس آن برای ادامه همکاری با آنان تصمیم می‌گیریم. لازم به ذکر است بگویم بودند سخنرانان مطرح کشوری که وقتی به هر دلیلی در مجلس ما حضور پیدا کردند، خودشان برای سخنرانی در اینجا مشتاق بوده و رغبت نشان داده‌اند.»
 
سوژه ناب و منحصربه‌فرد این صدسال
شهید محسن حججی که طبق فرمایش رهبر انقلاب حجت خدا در مقابل چشم همگان است، نه‌تنها برای ایرانیان بلکه برای جهانیان چهره‌ای بیگانه نیست. چهره خاص و متفاوت عرصه دفاع از حرم، سوژه ناب و متفاوت روضه رضوان صدساله است؛ چراکه این شهید نام‌آشنا سابقه پوشیدن لباس خادمی زیر این پرچم را دارد. رضوانیان از شروع ارتباط او با رضوان می‌گوید: «شهید محسن حججی از طریق یکی از دوستان و همکاران پاسدارش، آقا رسول که از قبل خادم روضه رضوان بود به ما معرفی شد. در ابتدا با توجه به‌ظاهر جمع‌وجورش، او را برای انجام وظایف محوله مراسم مناسب ندیدیم؛ اما آقا رسول ضمانت کرد و در ادامه هم علاقه‌مندی و توانمندی او را به چشم دیدیم. آن سال‌ها شب‌های روضه در شب‌های سرد سال برگزار می‌شد. بااین‌حال شاهد بودیم شهید حججی هر طور هست هر شب از محل سکونت خود در حومه شهر نجف‌آباد خودش را برای خدمت به روضه می‌رساند. حتی گاهی در آن سرما با موتور می‌آمد. تصویر او با کودک شیرخواره‌اش زیر همین خیمه با لباس خادمی روضه رضوان را که در ورودی جلسه هم نصب شده، همه دیده‌اند. بعد از شهادتش همسرش نقل می‌کند که من هم بعضی از اوقات با محسن می‌آمدم و مانند او علاقه‌مند به خدمت بودم. معمولا شب‌ها بعد از پایان مراسم در قسمت خواهران سفره پاک می‌کردم.»آقای طاهرزاده که از خادمان باسابقه روضه رضوان است هم دراین‌باره نقل می‌کند که شهید در بخش توزیع پذیرایی چای و شام کمک می‌کرد و هیچ‌گاه دوست نداشت دیده شود. ای‌کاش می‌دانستیم چه آتیه‌ای پیش رو دارد تا بیشتر از حضور و معاشرت با او استفاده می‌کردیم. نقل است وقتی کاری را به او واگذار می‌کردند یا مثلا به او می‌گفتند فلان وسیله را بیاور باکمال میل و اخلاص می‌گفت: با سر می‌آورم.حاج مصطفی زاهدی هم از خدام زحمتکش و قدیمی این محفل است. این خادم محاسن‌سفید از بهترین خاطره حضورش در مراسم ‌های روضه رضوان می‌گوید: «حدود بیست سال پیش بود. آن زمان حضور پرچم گنبدهای معصومین از عتبات در روضه‌ها اینقدرها مرسوم نبود. در یکی از شب‌هایی که روضه در حال برگزاری بود، توفیق حاصل شد و برادرم پرچمی را که روی گنبد حرم حضرت ابوالفضل علیه‌السلام در اهتزاز بوده، از طریق آشنایانش گرفته بود و با خودش آورد. چگونه آوردنش ماجرا داشت. پرچم را بالای محفل نصب کردیم طوری که همه ببینند. برای همه تازگی داشت آن شب رؤیایی شد!»