ما اولـــــیم!

در ورزش اصفهان که آماری مدون در اختیار نیست، سخت‌ترین کار پیدا کردن اولین‌هاست؛ اولین‌هایی که نامشان برای همیشه در حافظه تاریخی این دیار ثبت‌شده و هرکدام در زمان خود دست‌به کار بزرگی زده‌اند. وقتی صحبت از اولین‌ها می‌شود، عناوین بسیاری می‌تواند زیرمجموعه آن قرار گیرد؛ اما تلاش کردیم در این گزارش، اشاره‌ای به مهم‌ترین اولین‌ها  که در نوع خود تأثیرگذار بوده و تغییر مهمی را رقم‌زده‌اند، داشته باشیم.

تاریخ انتشار: 12:24 - پنجشنبه 28 مهر 1401
مدت زمان مطالعه: 4 دقیقه

اولین حضور در مسابقات قهرمانی جهان

اولین حضور ورزشکاران اصفهانی در مسابقات جهانی به نام رشته کشتی ثبت‌شده و مرحوم مهدی مقرب این تجربه را به نام خودش ثبت کرده است. مقرب از نخستین اعضای تیم ملی ایران در مسابقات جهانی است که به‌عنوان جوان‌ترین کشتی‌گیر در اولین دوره مسابقات جهانی کشتی در سال ۱۹۵۱ هلسینکی فنلاند شرکت کرد که در آن زمان 19 سال داشت. او در دو دوره مسابقات جهانی عضو تیم ایران بود و به‌عنوان پنجمی رسید. او که از سن ۱۷سالگی عضو تیم کشتی اصفهان شد، حدود ۱۳سال در مسابقات قهرمانی کشور هم در آزاد و هم در فرنگی کشتی گرفت. مقرب در ۳۲سالگی تشک کشتی را برای همیشه بوسید؛ اما در کسوت داور سال‌ها به‌عنوان داور وسط، قاضی و رئیس تشک مسابقات داخلی و بین‌المللی را قضاوت کرد. از مقرب به‌عنوان بنیان‌گذار و نخستین سرمربی تیم ملی کشتی ناشنوایان ایران نیز یاد می‌شود.

اولین طلای تیمی و انفرادی بانوان در بازی‌های آسیایی

در بازی‌های آسیایی 1974 که به میزبانی تهران برگزار شد، تیم فلوره بانوان کشورمان بر سکوی قهرمانی ایستاد. گیتی محبان و مریم آچاک، دو شمشیرباز اصفهانی این تیم بودند که با غلبه بر تیم ژاپن به این عنوان دست پیدا کردند. محبان در بخش انفرادی نیز موفق به کسب مدال برنز شد که اولین مدال بانوان اصفهانی در این رویداد محسوب می‌شود. قهرمانی هاشم قنبری در کشتی فرنگی، قهرمانی شهزاد موحدی و مرتضی شریعت با تیم ملی واترپلو و مدال برنز وارتکس پارسانیان در رشته بوکس، باعث شد تا ورزش اصفهان از آوردگاه تهران دست پر خارج شود. در بازی‌های آسیایی 2010 گوانگ‌جو و درحالی‌که رشته ووشو نخستین حضور رسمی‌اش را تجربه می‌کرد، خدیجه آزادپور، بانوی رزمی‌کار اصفهانی، موفق شد در رشته ساندا به مدال طلا دست پیدا کند که اولین مدال انفرادی بانوان ورزشکار ایرانی در ادوار سپری‌شده بازی‌های آسیایی محسوب می‌شود.

اولین لژیونر

دراین‌باره هیچ مدرک مستدلی وجود ندارد؛ اما براساس پژوهش‌های شفاهی، کامبیز مدنی پور، اولین لژیونر ورزش اصفهان است. این بازیکن فوتبال که هم‌دوره محمود یاوری در تیم شاهین بوده، طی سفر تیم کیکرز ویکتوریا لس‌آنجلس، بازی او موردتوجه این تیم آمریکایی قرار گرفت و حدود شصت‌سال قبل به این تیم پیوست و چندسالی در لیگ فوتبال آمریکا بازی کرد. عبدالعلی چنگیز دیگر لژیونر مطرح اصفهانی است که نزدیک به سی‌سال قبل با درخشش در تیم ملی ایران، موردتوجه تیم‌های اروپایی قرار گرفت؛ اما بنا به دلایلی امکان پیوستن او فراهم نشد و به تیم‌های عربی پیوست. طی سال‌های اخیر تعداد زیادی از هندبالیست‌های اصفهانی به لیگ‌های مطرح اروپایی پیوستند.

 

اولین مدال بازی‌های آسیایی

در چهار دوره ابتدایی بازی‌های آسیایی، مدالی به ورزش اصفهان نرسید تا این تاریخ‌سازی به بازی‌های آسیایی 1966 بانکوک موکول شود. در جریان این رقابت‌ها، رضا استکی که در دسته ۹۰+ کیلوگرم وزنه می‌زد، پس از منوچهر برومند از کشورمان و وزنه‌بردار کره جنوبی در رده سوم ین دسته جای گرفت. مدال‌آوری اصفهانی‌ها که از این دوره شروع شده بود، در ادوار بعدی به تناوب ادامه یافت؛ اما بهترین نتیجه ورزشکاران نصف جهان در المپیک قاره کهن در بازی‌های آسیایی گوانگ‌جو با کسب چهار مدال طلای انفرادی در رشته‌های مختلف رقم خورد.

 

اولین المپیکی خانم

گیتی محبان و مریم آچاک، اولین بانوان ورزشکار اصفهانی هستند که حضور در المپیک را تجربه کرده‌اند. این دوبانوی شمشیرباز با قهرمانی در بازی‌های آسیایی 1974 تهران، جواز شرکت در المپیک 1976 مونترال را به‌دست آوردند؛ اما گلنوش سبقت‌الهی اولین بانوی ورزشکار نصف جهان است که در مسابقات انتخابی، سهمیه المپیک را کسب کرده است. سبقت‌الهی در رشته تپانچه موفق به کسب سهمیه المپیک 2016 ریو شد و تیم ملی تیراندازی کشورمان را در این رقابت‌ها همراهی کرد.

 

اولین مدال مسابقات جهانی
کسب اولین مدال ورزشکاران اصفهانی در مسابقات جهانی پس از نخستین حضور نزدیک به سه‌دهه به درازا کشید. مرادعلی شیرانی، کشتی‌گیر اصفهانی که در سن کم با شکست حریفان نامدار دوبنده تیم ملی را به تن کرده بود، یک‌سال پس از ناکامی در المپیک مونترال، در مسابقات جهانی 1977 گوتنبرگ سوئد به مدال برنز وزن 52 کیلوگرم کشتی فرنگی دست یافت. نزدیک به دو دهه شیرانی، تنها مدال‌آور اصفهانی در مسابقات جهانی به‌شمار می‌رفت؛ تا اینکه در مسابقات جهانی 1994 استانبول، محمد طلایی در رشته کشتی آزاد به مدال نقره رسید. طلایی در مسابقات کراسنویارسک 1997 و تهران 2002 دومدال جهانی دیگر به رنگ طلا و برنز دشت کرد. در ورزش بانوان استان نیز از خدیجه آزادپور اولین دارنده مدال جهانی یاد می‌شود که در مسابقات جهانی 2009 ووشو کانادا به قهرمانی رسید.
 
اولین تیم قهرمان
از شروع فعالیت لیگ‌های باشگاهی در کشور، تیم‌های اصفهانی جزو شرکت‌کنندگان در این لیگ‌ها بودند؛ اما مهم‌ترین اتفاق در تاریخ ورزش باشگاهی نصف‌جهان را شاید بتوان قهرمانی تیم سپاهان در لیگ دوم حرفه‌ای نامید. پیش‌تر در لیگ‌های فوتبال، رقابت بر سر قهرمانی بین تیم‌های سرخابی پایتخت بود؛ اما در فصل دوم لیگ برتر، تیم سپاهان توانست برسکوی قهرمانی بایستد که این اتفاق مبدائی بر تغییر جغرافیایی فوتبال ایران بود و بعدها تیم‌های فولاد و استقلال خوزستان نیز در لیگ به قهرمانی دست پیدا کردند.
 
اولین مدال طلای بازی‌های آسیایی
اما اولین طلایی اصفهان در بازی‌های آسیایی کسی نبود جز داریوش ذاکری، آزادکار وزن ۹۰ کیلوگرم تیم ملی کشتی ایران، که با شکست‌دادن کشتی‌گیر هندی در فینال، اولین مدال طلای اصفهانی‌ها در بازی‌های آسیایی را برای نصف‌جهان به ارمغان آورد. ذاکری در پایان نیز با تیم ملی کشتی آزاد ایران قهرمان این دوره از مسابقات شد. کسب مدال طلا توسط ورزشکاران اصفهانی در ادوار بعدی بازی‌های آسیایی نیز ادامه یافت؛ اما اوج کار ورزشکاران نصف‌جهان را باید بازی‌های آسیایی گوانگ‌جو 2010 دانست که چهارورزشکار موفق به کسب مدال طلا شدند که از لحاظ تنوع مدالی نیز حائز اهمیت بود.
 
اولین عنوان آسیایی
ازآنجایی‌که آمار صحیحی در دست نیست، نمی‌توان با قطعیت از اولین کسب عنوان یک تیم اصفهانی در رویدادهای آسیایی صحبت کرد؛ اما احتمالا مدال‌آوری تیم بسکتبال ذوب‌آهن، اولین عنوان در این ردیف باشد؛ بااین‌حال نایب‌قهرمانی تیم سپاهان در لیگ قهرمانان آسیا در سال 2007 خبرسازترین عنوان آسیایی یک تیم اصفهانی است که منجر به راه‌یابی زردها به جام باشگاه‌های جهان نیز شد. سه سال بعد تیم ذوب‌آهن نیز در فینال لیگ قهرمانان آسیا مغلوب حریف کره‌ای شد تا دوعنوان دومی برای تیم‌های دیار زاینده‌رود ثبت شود. تیم‌های فوتسال گیتی‌پسند و فولاد ماهان و تیم بسکتبال فولاد ماهان نیز در مسابقات باشگاهی قاره کهن سابقه کسب عنوان قهرمانی را دارند و البته تیم‌های والیبال نشسته ذوب‌آهن و کاراته سپاهان نیز در جام باشگاه‌های جهان حائز رتبه اولی شده‌اند.
 
اولین مدال المپیکی
از اولین حضور اصفهانی‌ها در میدان المپیک تا کسب اولین مدال حدود نیم‌قرن به طول انجامید و طلسم بی مدالی ورزش نصف جهان در بزرگ‌ترین فستیوال ورزشی دنیا در المپیک ریو 2016 شکسته شد. در این رقابت‌ها، سهراب مرادی، وزنه‌بردار اهل شهرستان لنجان در وزن ۹۴ کیلوگرم درمجموع با رکورد ۴۰۳ کیلوگرم به مدال طلا رسید. مرادی در سال‌های 2017 و 2018 نیز در مسابقات قهرمانی جهان بر سکوی اولی ایستاد تا از این لحاظ نیز در جمع اولین‌ها جای بگیرد.