«میدانگاه و مجموعه فرهنگی عباسی اصفهان ثبت ملی شد». خبر کوتاه و بهظاهر ساده است. مثل خبر ثبت ملی خیلی از میراث فرهنگی ملموس و ناملموس شهر و کشورمان که تنها به ثبتنام یک اثر در یک فهرست ختم میشود و بعد از آن نه اتفاق خوشایندی برای اثر ثبت شده میافتد و نه به دنبال آن مجموعهای از اقدامات و فعالیتها برای زندهنگهداشتن ارزشهای آن اثر انجام میشود!
پاتوقهــــــــای شهــــــــــری فضاهایی ازپیشطراحیشده و منتخب از سوی مدیران شهر نیستند. بلکه فضاهایی هستند که براســاس معیارهایـــــی پیشبینیناپذیر از سوی مردم مورد توجه و استقبال قرار میگیرند و رفتهرفته به مرکزی برای تجمع شهروندان بدل میشوند.» این را «محمود درویش» معمار برجسته و پیشکسوت اصفهان که طراحی پروژههای مهمی همچون بویین زهرا، مرمت و توسعه مورچهخورت، مجموعه اداری و مسجد پلار (کاندیدای جایزه آقاخان) و… را در کارنامه خود دارد، در گفتوگو با «اصفهان زیبا» میگوید. به اعتقاد او، پاتوقهای شهری را نمیتوان به شهر و شهروندانش تحمیل کرد، بلکه باید زمینه و بستر لازم برای شکلگیری چنین فضاهایی را ایجاد کرد تا مردم براساس جذابیتهای موجود در فضا نسبت به یک نقطه واکنش مثبت نشان داده و آنجا را به عنوان پاتوق خود در شهر انتخاب کنند.
در سالهای اخیر عبارت «شهر هوشمند» بر سر زبان اغلب مدیران شهری کشور میچرخد. ظاهر عبارت آنقدر گویا هست که نوید رسیدن به شهری برخوردار از خدمات هوشمند الکترونیکی و کاهش ضرورت حضور فیزیکی شهروندان را برای رتق و فتق امور مرتبط با شهرداری بدهد. اما اینکه هر هوشمند دقیقاً از چه ویژگیهایی برخوردار است و یک شهر برای رسیدن به هوشمندی چه امکاناتی باید داشته باشد، سوالی است که جای تحلیل و بررسی دقیقی دارد.
چهارمین جشنواره شهرپژوهی و نخستین جشنواره فنپژوهی شهرداری اصفهان با هدف جذب ایدهها و طرحهای خلاقانه پژوهشگران و فعالان حوزههای مدیریت شهری در اواخر سال گذشته و ماههای ابتدایی سال جاری برگزار شد. پژوهشگران مختلفی از سرتاسر کشور آثار خود را در قالب پایاننامه، کتاب، مقاله و طرحهای پژوهشی به این جشنواره ارسال کردند. آنچه در این گزارش میخوانید مروری بر دو طرح ارائهشده در این جشنواره در گفتوگو با پژوهشگران است. نخستین طرح توسط «محمد زاهدی» استاد دانشگاه و چهره صاحبنام گردشگری با هدف تدوین سند چشمانداز گردشگری اصفهان ارائهشده و طرح دوم نیز که به شناسایی چند مکان ایمن و زیستپذیر برای اسکان موقت مردم در صورت وقوع بحران و خطر در اصفهان پرداخته از سوی «امیر گندمکار» عضو هیئتعلمی دانشگاه آزاد اسلامی نجفآباد اصفهان ارائهشده است.
بدون تردید عناصر طبیعی در هر شهر از عوامل اثرگذار بر شکل و شمایل فضای شهری و نحوه شکلگیری آن هستند. عناصری مانند رودخانهها، دریاچهها، درختان و در شهری همچون اصفهان «مادیها» که از دیرباز از عناصر اصلی و مهم این شهر بودهاند و شهر بر مبنای مسیر جریان آنها شکل گرفته است، در روند ساماندهی فضای شهر نقشی مهم و موثر دارند.
نخستین «سمپوزیوم بینالمللی آرمانشهر کودکان»، عنوان یکی از مهمترین رویدادهای اخیر در کشور است که روز 29 اردیبهشت با همکاری و مشارکت دانشگاه علم و صنعت ایران و موسسه مسئولیت اجتماعی سلامت ایران و با حضور چهرهها و فعالان سرشناس حوزه کودک در تهران برگزار شد و شرح بخشهایی از آن را همان روز در سایت «اصفهان زیبا آنلاین» خواندید. در این گزارش به مرور کلی این رویداد میپردازیم. از آنجا که شهر اصفهان در 1399 موفق به دریافت نشان شهر دوستدار کودک از سوی سازمان یونیسف شد و در سمپوزیوم بینالمللی آرمانشهر کودکان نیز یک پنل تخصصی با نام شهر دوستدار کودک به مدیران شهری اصفهان اختصاص یافت، این رویداد از جهات مختلف حائز اهمیت است.
نخستین سمپوزیوم بینالمللی آرمانشهر کودکان با همکاری و مشارکت دانشگاه علم و صنعت ایران، موسسه مسئولیت اجتماعی سلامت ایران و سایر نهادهای رسمی در حال برگزاری است. در بخش بعدی این برنامه، پنل تخصصی برنامهریزی و امکان شهری پاسخگویی به نیاز کودک از سوی کمیته ملی برنامه اسکان بشر ملل متحد در ایران برگزار شد تا ویژگیهای مهم و ضروری فضای کالبدی شهر در رابطه را رشد و زیست اجتماعی کودکان را مورد بررسی قرار دهد.
نخستین سمپوزیوم بینالمللی آرمانشهر کودکان با همکاری و مشارکت دانشگاه علم و صنعت ایران، موسسه مسئولیت اجتماعی سلامت ایران و سایر نهادهای رسمی در حال برگزاری است. در این برنامه، مصطفی بهزادفر، دبیرکل سمپوزیوم و رئیس دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران توضیحاتی را درباره اهمیت توجه به اجرای مؤلفههای مهم و اثرگذار در کیفیت زیست کودکان در شهرها بیان کرد و برگزاری این سمپوزیوم را در راستای این رکن مهم دانست. او ابراز امیدواری کرد که ایران بتواند در آیندهای نزدیک گامهای بلندی در راستای ارتقای سطح کیفی کودکان در فضاهای شهری برداشته و آرمان شهری را برای کودکان ایجاد کند که ضمن تأمین امنیت و آزادی آنها، امکان دسترسی به انواع فعالیتهای اجتماعی و حضور در جامعه را برای آنها فراهم کند.
«دفاتر تسهیلگری و توسعه محلی» در قالب یک طرح ملی از حدود سه سال قبل در کشور آغاز به کار کردند و تا امروز در 23 استان افتتاح شده و مشغول به فعالیت هستند. شهر اصفهان نیز تا امروز میزبان هشت دفتر تسهیلگری و توسعه محلی در هشت محله شده که از جمله آنها میتوان به محلههای ارزنان، حصه، ناصرخسرو، جلوان، قائمیه و… اشاره کرد. اینکه این دفاتر با چه اهدافی راهاندازی میشوند و روند فعالیتشان بسته به اقتضائات و شرایط هر محله چگونه است و چه تفاوتهایی با هم دارد، موضوع گزارشی است که پیش رو دارید. در این گزارش «الهه ایزدی» مدیر دفتر تسهیلگری و توسعه محلی قائمیه از روند فعالیت دفاتر تسهیلگری، رسالت راهاندازی آنها و معضلات پیش رویشان میگوید.
چطور میشود شهری مرده، دلگیر و خالی از شور و نشاط را به شهری شاد و پویا با شهروندانی فعال و امیدوار بدل کرد؟ این سوالی است که از زوایای مختلف قابل تحلیل و بررسی است. چنانکه یک معمار، یک شهرساز، یک مدیر شهری، یک هنرمند و حتی یک سیاستمدار میتواند پاسخ متفاوتی برای آن داشته باشد. اما بیشک دیدگاه یک معمار و شهرساز از اهمیت دوچندانی برخوردار است. چراکه یک مدیر شهری بدون به کار بستن توصیههای یک شهرساز قادر به رسیدن به این غایت مهم نیست.
تحلیل و بررسی وضعیت زندگی در شهرهای اقماری اطراف اصفهان موضوع مهمی است که از نگاه پژوهشگران و محققان دانشگاهی نیز پنهان نمانده است. چنانکه مقالات متعددی که از زوایای مختلف به این موضوع پرداخته، از سوی این پژوهشگران ارائه شده و در دسترس قرار گرفته است. یکی از این مقالات «تأثیرگذاری شهرهای جدید پیوسته در ساماندهی مادر شهر اصفهان» (نوشته مهری اذانی و سمیه نیلی احمدآبادی) نام دارد که مطالعه موردی خانه اصفهان و ملک شهر در راستای ساماندهی و هدایت توسعه کالبدی شهر اصفهان را دستمایه تحقیق خود در اواخر دهه هشتاد قرار داده است.
بــــرای تـــکمیــــل پروندهای که درباره شهرکسازی و شهرکنشینی در اصفهان در صفحه «بلدیه» پیش رو دارید، به این موضوع پرداختهایم که برخی از مهمترین شهرهای اقماری و شهرکهای شهر اصفهان در سال 1400 چه شرایط و امکاناتی برای سکونت دارند و آیا حرکت آنها در دهههای اخیر بر مبنای تأمین اهداف شهرکسازی در برنامه جامع اصفهان بوده یا نه. اینکه بهطور کلی طرح شهرکسازی در پیرامون اصفهان از ابتدا با چه اهدافی تدوین شده و به مرحله اجرا رسیده و آیا امروز با گذشت بیش از چهار دهه از اجرای این طرح، بخش چشمگیری از اهداف آن تأمین شده یا نه، پرسش مهمی است که جای بررسی و تحلیل بسیار دارد. به همین دلیل به سراغ شهرداران شهرهای «بهارستان» و «مجلسی» در سوی جنوبی شهر اصفهان رفتیم تا بپرسیم این مناطق امروز در چه وضعیتی به سر میبرند و چه آیندهای برای آنها پیشبینی میشود. پاسخ «داوود بحیرایی»، شهردار شهر بهارستان و «آیتاله اسلانی»، شهردار شهر مجلسی به پرسشهای این گزارش را در ادامه میخوانید.