کرونا با شهرسازی چه کرد؟

کووید 19 بیش از آنکه یک ویروس باشد و جان انسان‌ها رادر معرض تهدید قرار دهد، یک جریان ممتد و عمیق بود که توانست طی حدود یک سال موجی از تغییر و تحولات کوچک و بزرگ را در سرتاسر جهان و در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی، اقتصادی، گردشگری، آموزشی، سیاسی و…. ایجاد کند. تحولاتی که برخی قالب و ساختارهای پیشین را برای همیشه دستخوش تغییر و دگرگونی قرار داد و برخی را نیز برای مدتی کوتاه با تحولاتی روبرو کرد. در این میان روند شهرسازی و معماری نیز به عنوان یکی از حوزه‌های مرتبط با زندگی روزمره انسان دستخوش تغییراتی از جانب ویروس کرونا قرار گرفت. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در این زمینه پژوهشی را تهیه کرده که در ادامه به برخی از دستاوردهای آن اشاره می‌شود.

۲۳ پروژه نیمه‌کاره در اصفهان شناسایی شد

«نـشست خـبری مدیرکل راه‌وشهرسازی استان اصفهان مصادف شد با صبح هجدهمین روز اسفند تا علیرضا قاری‌قرآن ضمن بیان گزارشی از روند فعالیت‌های این مجموعه، به پرسش‌های خبرنگاران پاسخ دهد. ممنوعیت بازگشایی و توسعه عمرانی در گذر آقا نورالله نجفی، شناسایی ۲۳ پروژه نیمه‌کاره بالای هفت سال سن در اصفهان، بهره‌برداری از کنارگذر شرق اصفهان تا پایان سال ۱۴۰۰، وجود ۷۱ هزار واحد مسکن در طرح اقدام ملی سهم اصفهان، تخصیص زمین در اقدام ملی مسکن در ۷۰ شهر اصفهان، ابلاغ طرح جامع ۹۸ شهر استان اصفهان، ابلاغ طرح جامع منطقه ناژوان به شهرداری، مشخص نبودن زمان بهره‌برداری از قطار سریع‌السیر اصفهان_ تهران، اجرای ۹۸ حکم رفع تـصـــرف اراضی راه‌وشهـرســـازی در اصفهان، توقف تـوسـعـه فرودگاه اصفهان به سبب تحریم‌ها و آمادگی برای حل مشکل حصه و ورنامخواست از مهم‌ترین موضوع‌هایی بود که مدیرکل راه‌وشهرسازی استان اصفهان در این نشست خبری به آن اشاره کرد.»

توسعه پایدار شهری با مشارکت شهروندان

مدیریت شهری عبارت است از یک سازمان گسترده، متشکل از عناصر و اجزای رسمی و غیررسمی مؤثر و ذی‌ربط در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و کالبدی حیات شهری که اداره، کنترل و هدایت توسعه همه‌جانبه و پایدار شهر را بر عهده دارد. گستردگی، تنوع و پیچیدگی مفهوم مدیریت شهری، چنان است که به‌هیچ‌وجه نمی‌توان شهرداری را معادل مدیریت شهری دانست؛ شهرداری مسئول مدیریت شهر است. مدیریت شهری مترادف با همه بازیگران عرصه شهر است و نقش شهرداری به‌عنوان هسته مرکزی مدیریت شهر، هدایت، نظارت، راهبری و جلب مشارکت سایر بازیگران است.

کودک و کالبد سنتی شهر در ایران

یکی از ویژگی‌های بارز معماری سنتی ایران را تطابق قابل‌توجه آن با خصوصیات روحی و روانی کودکان دانسته‌اند. شهروندان کوچک شهر که گویی در گذشته سهم بیشتری در فضاها و ساختار شهرها داشتند و حقوق شهروندی آن‌ها از حیث برخورداری از آرامش و آسایش در شهرها جدی‌تر گرفته می‌شد. چنانکه معماری سنتی با تلطیف فضای شهر، بستری را برای آرامش فکر و روح کودکان فراهم می‌کرد و زمینه‌ساز ایجاد خلاقیت‌های فکری در آن‌ها می‌شد. اینک به بهانه اعطای نشان شهر دوستدار کودک یونیسف به شهر اصفهان که در شماره پیشین نیز به آن پرداختیم، در اینجا به مقاله‌ای بانام «کیفیت فضای باز شهری در تعامل با کودکان» می‌پردازیم که در فصلنامه مطالعات شهر ایرانی-اسلامی به چاپ رسیده و به بررسی تأثیرات معماری و شهرسازی سنتی ایران بر کودکان پرداخته است.

پیشگامی اصفهان در هوشمندسازی شهر

شیرین طغیانی رئیس کمیسیون عمران و شهرسازی شورای اسلامی شهر اصفهان و سید احمد حسینی‌نیا معاون شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان در برنامه تلویزیونی «اینجا اصفهان» درباره زیرساخت‌های شهرسازی اصفهان صحبت کردند.معاون شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان در این برنامه گفت: شاهد موج سنگین شهرنشینی در شهر هستیم؛ به‌گونه‌ای که از جمعیت کل کشور حدود 75درصد شهر نشین هستند و 50درصد در کلان‌شهرها زندگی می‌کنند.

مناسب‌سازی فضاهای شهری برای توان‌خواهان

ستاد مناسب‌سازی فضاهای شهری شهرداری اصفهان با هدف کلی، مناسب‌سازی ساختمان‌ها و فضاهای شهری برای افراد دارای معلولیت، جانبازان و سالمندان و اجرایی‌کردن قوانین از طریق نیازسنجی، سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و اولویت‌بندی، ارائه پیشنهاد‌های تخصیص بودجه، نظارت و کنترل بر اجرای پروژه‌های مرتبط و جمع‌آوری بازخورد فعالیت‌های انجام‌شده در شهرداری اصفهان فعالیت‌ها خود را آغاز کرده است.

پیشنهاد طرح آمایشی برای زمین‌های کشاورزی استان

یکی از موضوعات اساسی در بحث توسعه پایدار و افزایش تعادل اکولوژیکی و جلوگیری از روند آلودگی هوا مبتنی بر ریزگردها، موضوع اساسی و اصلی تغییر کاربری اراضی است. این درحالی‌ست که در سالیان اخیر از یک سو با بحث تغییر کاربری اراضی روبه‌رو هستیم و از طرفی با بحث کمبود آب. این مهم باعث شده شاهد توجیه عده بسیار زیادی مبنی بر تغییر کاربری اراضی باشیم. که همین توجیه منجر به تغییر کاربری و تفکیک اراضی کشاورزی و تعدد خرده مالکان شده است. بدون شک در طولانی‌مدت منجر به کاهش راندمان اراضی کشاورزی و افزایش بهره‌وری به سمت باغ‌ها می‌شود.

شهروندسپاری با «اصفهان‌نما»

وبینار سه‌شنبه‌هـای شهـری با موضوع «بررسی مشکلات شهروندان در حوزه معماری و شهرسازی با تأکید بر شهرسازی الکترونیک» با حضور سید احمد حسینی‌نیا، معاون شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان، برگزار و به پرسش‌های شهروندان در حوزه معماری و شهرسازی پاسخ داده شد.

گذر آقانجفی در معرض داوری

پس از گذشت 15 سال از نخستین روزهایی که اولین کلنگ تغییر بر مسیر آقانوراله نجفی فرود آمد، جلسه داوری طرح‌های گذر تاریخی آقا نوراله نجفی اصفهان با حضور رئیس شورای اسلامی شهر، رئیس کمیسیون شهرسازی، معماری و عمران و استادان دانشگاه برگزار شد. به عبارت دیگر مدیریت شهری پس از فراز و فرودهای بسیار به این بلوغ رسید که برای حل مشکلات این طرح و گذر شهری با منتقدان و موافقان و فعالان میراثی بر سر یک میز بنشیند و گفت‌وگو کند. دیروز در سالن جلسات کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان حرف از مشارکت گروه‌های مدنی و شهروندان برای حل یک معضل چندساله بود.

هنر، ناجیِ ارگ جهان‌نما از مرگ است

استاد «محمود فرشچیان»، چـهــره جهانی هنر نگارگری و مینیاتور، روز 24 دی در ارتباط تصویری با شهردار اصفهان از برخی دغدغه‌های خود درباره شهر اصفهان سخن گفت. او در میان توصیه‌های مختلفی که درباره نگهداری و صیانت از جایگاه اصفهان در جهان داشت، به ساخـتمان «ارگ جهان‌نما» واقع در میدان امام حسین(ع) هم اشاره کرد و از قدرت‌اله نوروزی خواست تا شهرداری اصفهان فکری به حال زشتی این ساختمان بکند. او پیشنهاد داد که مسابقه‌ای بین طراحان کاشی اصفهان برگزار و بهترین طرح برای زیباسازی منظر ارگ جهان‌نما انتخاب و اجرا شود.

طرح گستره ویژه چهارباغ تهیه می‌شود

رئیس کمیسیون عمران، معماری و شهرسازی شورای شهر اصفهان از انتخاب مشاور و تهیه طرح گستره ویژه چهارباغ عــباســی خـبـر داد. شیرین طغیـانی در اولین نشست خبری خود در پاسخ به اصفهان زیبا درباره انسداد خیابان‌های شیخ‌بهایی، آمادگاه، عباس آباد و عدم تعیین تکلیف پاساژها و بدنه‌های گذر چهارباغ، گفت: پهنه چهارباغ گستره‌ای ویژه است که برای تعیین تکلیف این گستره‌ها باید مشاور انتخاب و طرح موردنظر تهیه شده و برای تصویب به کمیسیون ماده 5 ارسال شود. او اعلام کرد که هفته گذشته فراخوان انتخاب مشاور انجام شده است.

معمار_ کنشگر زاده دهه 20

یکم: شهر و شهروند

شهرها بستر رسوب تمامی لایه‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و… هستند که به وسیله شهروندان درطول تاریخ حیات یک شهر تولید می‌شوند، به همین دلیل کالبد شهر و شهروندانش هر دو جزو میراث یک تمدن هستند. همان‌طور که همه دانه‌های شهر در شکل‌دهی آن موثر هستند، اما بعضی از آن‌ها شاخص می‌شوند و در کنار ویژگی‌های اختصاصی، نقش ویژه خود را در عرصه عمومی می‌آفرینند، مانند نقش‌جهان، چهلستون، چهارباغ و هشت‌بهشت؛ مثل شهروندان.  در عین اینکه حضور همه آن‌ها شهر را می‌سازد ولی برخی از آنان با زیست اجتماعی متفاوتشان اثرگذاری بیشتری پیدا می‌کنند و خود را وارد عرصه عمومی می‌کنند،  مانند تاج، شهناز، ارحام صدر، دهش و همدانیان.