به گزارش اصفهان زیبا؛ امروزه تقریبا همه صاحبنظران توافق دارند که سینما میتواند فضای تعامل کودکان با ارزشها و هنجارهای مختلف جامعه را فراهم کند. کودکان با دیدن روایتهای متنوع، میتوانند هویتهای گوناگون و زاویههای متفاوتی از جهان را تجربه کنند.
درواقع فیلم و سینما میتوانند بهمثابه یک نهاد تربیتی غیررسمی عمل کنند؛ نهادی که نه از مسیر آموزش مستقیم، بلکه از راه روایتها، تصاویر و احساسات، ارزشها و هنجارها را منتقل میکند. در همین نقطه است که این تاثیرگذاری میتواند عاملی برای آسیب کودکان باشد.
اما آیا میتوان این تاثیرگذاری و تاثیرپذیری را به طور کامل حذف کرد تا از آسیبهای احتمالی آن جلوگیری شود؟!
نکتهای که باید در نظر بگیریم این است که در جهان امروز با گسترش و توسعه علم و فناوری و دسترسی عموم کودکان به انواع رسانهها به خصوص از سنین پایین، تلاش برای از بین بردن تاثیرپذیری کودکان، عملا کاری نشدنی و غیرممکن است.
امروزه کمتر خانوادهای توانایی دارد که کودک خود را از مواجه شدن با ابزارهایی مانند تلویزیون، کامپیوتر، موبایل و اینترنت منع کند؛ به همین خاطر بهتر است به دنبال راهکارهایی برای مواجه درست و بدون آسیب یا حداقل کمآسیب کودکان با رسانه و سینما بود. اما چه راهکارهایی برای رسیدن به این هدف
وجود دارد؟
1. تقویت فیلم کودک و نوجوان با هدف تربیتی
مؤسسات فرهنگی و سینمایی باید به تولید فیلمهایی بپردازند که علاوه بر سرگرمی، پیامهای اخلاقی، اجتماعی، همدلی، احترام به دیگران و تفاوتها را منتقل میکنند.
این مؤسسات باید از تولیدکنندگان فیلمهای کودک و نوجوان حمایت کرده و بستر ساخت محتواهای مناسب را برای آنها تسهیل کنند.
2. سیاستگذاری محتوا و ممیزی هوشمند
سیاستهای ممیزی باید نه صرفاً تابع سانسور، بلکه تابع اصول تربیتی و اخلاقیِ روز باشند؛ فیلمهایی که برای کودک مناسب نیستند، باید رتبهبندی دقیق داشته باشند تا خانوادهها بدانند موضوع فیلم چهقدر برای کودک مناسب است. نکتهای که در این حوزه اهمیت دارد این است که سیاستگذاران این حوزه باید به اوضاع و بسترهای اجتماعی و فرهنگی حال حاضر جامعه آگاه باشند و مدام خود را بهروز رسانی کرده و ارتقا دهند.
3. آموزش رسانهای والدین و مربیان
والدین و مربیان باید توانایی «خواندن فیلمها» را یاد بگیرند؛ چگونه پیامها را تحلیل کنند، چگونه با کودکان گفتگو کنند، چگونه از فیلم به عنوان ابزار تربیتی استفاده نمایند. آنها نباید در ذهن کودکان صرفا به عنوان افرادی که مخالف دیدن فیلم هستند شناخته شوند؛ بلکه باید برای کودک مرجعی باشند که میتوان ابهامات و چالشهای ذهنی را با آنها مطرح کرد.
4. فضای مشارکت اجتماعی و گفتگو پیرامون فیلمها
نمایش فیلم در جمع خانواده یا مدرسه همراه با گفتگو، نقد ساده کودکان و پرسش و پاسخ میتواند پیامها را عمیقتر کند و درونیشدن ارزشها را تسهیل نماید. مهدکودکها و مدرسهها میتوانند برای رسیدن به این هدف، ساعاتی را در هفته به تماشای دسته جمعی فیلم یا انیمیشن با کودکان خود اختصاص دهند.
سرگرمی، آموزش و تجربه
در آخر میتوان گفت فیلم و سینما به عنوان ابزار فرهنگی بالقوه بسیار قدرتمندی در جامعهپذیری کودکان عمل میکنند. آنها میتوانند ارزشها، رفتارها، هنجارها و شکلهای ارتباط بین فردی را به کودکان نشان دهند و به رشد هیجانی، اجتماعی و اخلاقی آنها کمک کنند. اما آنچه اهمیت دارد محتوا، زمان مواجه شدن، شرایط مشاهده (تنها یا همراه بزرگسال) و… است. بنابراین فیلم و سینما برای کودکان ترکیبی از سرگرمی، آموزش و تجربه اجتماعی را فراهم میکنند.اگر تولید فیلم کودک در جامعه به شکلی باشد که از کلیشهها پرهیز شود، تنوع موضوعات رعایت شود، پیامهای مثبت اخلاقی و اجتماعی در آنها دیده شوند، و والدین و مربیان به شکل فعال در فرایند تعلیم و تربیت رسانهای درگیر باشند، فیلم و سینما میتوانند نه فقط سرگرمی، بلکه یکی از قدرتمندترین نیروهای تربیتی در جامعه باشند.
