افغانستان یکی از مقاصد اصلی صادرات اصفهان است. حالا با وجود پیشروی طالبان در افغانستان نگرانیهایی بابت افت تجارت اصفهان وجود دارد.
افزایش فشار جنگهای داخلی در افغانستان، باعث شده فعالیتهای اقتصادی و تجاری این کشور نیز به شدت کاهش یافته و آسیب ببیند.
اینطور که سید روحالله لطیفی، سخنگوی گمرک ایران اعلام کرده است متاثر از تحولات صورتگرفته در کشور افغانستان در دو منطقه اسلامقلعه ولایت هرات در نزدیک مرز مقابل دوغارون خراسان رضوی
و بندر ابونصر فراهی در ولایت فراه افغانستان درمقابل مرز ماهیرود در خراسان جنوبی، روند تجارت کشور با افغانستان متوقف شده است.
او از تجار و بازرگانان درخواست کرده است که تا اطلاع ثانوی از ارسال محمولههای تجاری به مرزهای «دوغارون» و «ماهیرود» خودداری کنند.
با این حال برخی کارشناسان اقتصادی پیشبینی میکنند به دلیل توافقات ایران با طالبان مشکلی بابت تجارت به افغانستان در میانمدت وجود نخواهد داشت.
مقاصد صادراتی اصفهان
براساس آخرین اظهار نظرهای رسول کوهستانیپژوه، مدیر کل گمرکات اصفهان، در ۱۰ ماه سال گذشته یک میلیارد و ۷۲۶ میلیون دلار بالغ بر پنج میلیون و ۱۵۸ هزار تن صادرات از استان اصفهان انجام شده است.
در این بازه زمانی ۳۱۵ قلم کالا از استان اصفهان به ۹۴ کشور از جمله عراق، چین، افغانستان، تایلند، اندونزی، هند و… صادر شده است.
عمده صادرات استان اصفهان چدن، آهن، فولاد و فرآوردهای نفتی بوده است.
میزان صادرات اصفهان به کشور افغانستان را در سال 99 و در پنج ماهه سال 1400 از اداره گمرک اصفهان پرس و جو کردیم.
براساس اظهارنظرهای مدیر روابط عمومی گمرک اصفهان به دلیل مشکلاتی که در سامانه گمرکی استان ایجاد شده است امکان ارائه آمار به رسانهها را ندارند.
با این حال فولاد یکی از محصولاتی است که در بازار افغانستان خریدار دارد.
منصور یزدی زاده، مدیرعامل ذوب آهن اصفهان نیز سال گذشته اعلام کرد که این شرکت فولادی برای صادرات ریل به افغانستان قرارداد منعقد کرده است.
با وجود وضعیتی که بر افغانستان حاکم شده اصفهانیها یکی از مقاصد اصلی صادراتی خود را از دست میدهند.
حسین سلیمی رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان به رسانهها اعلام کرده است:
«وقتی اغتشاش و درگیری یا جنگ در یک کشور برپا میشود اولین نقطهای که آسیب خواهد دید تجارت آن کشور است.
متاسفانه اوضاع آنقدر خراب است که فعلا نمیتوان به راحتی پیشبینی کرد چه اتفاقاتی در انتظار ماست.
هنوز برآورد دقیقی از میزان خسارات وارد شده به تجار ایرانی نداریم. باید ببینیم این وضع چه مدت طول خواهد کشید.»
محدودیتهای یک مصوبه
در این بین به زعم برخی کارشناسان اقتصادی ایران به دلیل توافقاتی که از گذشته با طالبان انجام داده است در ادامه میتواند برای دور زدن تحریمها از بازار این کشور استفاده کند.
یک کارشناس اقتصادی به اصفهانزیباآنلاین میگوید: مرزبانهای گمرکی دیگر افغان نیستند و طالبان این مرزها را در اختیار گرفته است،
صادرات ایران به افغانستان به دلیل شرایط حاکم بر افغانستان متوقف شده است تا جایی که کامیونهایی هم که برای تحویل کالا در مرزهای افغانستان بودند برگشتهاند.
یوسف کاووسی تصریح میکند: صادرات عمده ایران به افغانستان سیمان و فولاد است
ولی در حوزه صادرات موادغذایی فعالیت زیادی نداشتیم چون بانکمرکزی مصوبهای وضع کرد مبنی براینکه صادرات ریالی به رسمیت شناخته نمیشود
و اعلام کرد که به طور حتم صادرات باید ارزی باشد و از طریق سامانه جامع تجارت یا سامانه نیما این رفت و برگشتها اتفاق بیفتد
به همین دلیل حجم صادرات به عراق و افغانستان به شدت کاهش پیدا کرد.
کاووسی اذعان میکند: تا پیش از این مصوبه، روابط تجاری با عراق و افغانستان رقم بالایی بود،
با توجه به پیشینه روابط ایران با افغانستان و به ویژه رابطه با مردم مزار شریف و هرات روابط تجاری با این کشور مناسب بود
ولی با اعلام مصوبه بانک مرکزی مبنی بر صادرات ارزی به افغانستان ترکیه بازار افغانستان را در دست گرفت و کالاهای ایرانی مانند سابق در این کشور جایگاه نداشتند.
این کارشناس اقتصادی عنوان میکند: مسئولین بیشتر به دنبال روابط سیاسی با این کشورها هستند و دیپلماسی اقتصادی را فراموش میکنند.
این در حالی است که دیپلماسی اقتصادی میتواند ادامه راه دیپلماسی اقتصادی باشد، ایران با کشور سوریه نیز روابط تجاری و اقتصادی مناسبی ندارد و مسکو از رابطه با سوریه سود میبرد.
پیش بینی روابط تجاری ایران و افغانستان
او میگوید: ایران توافقاتی با طالبان انجام داده است، اگر همین رویه ادامه یابد و طالبان حاکمیت را در افغانستان به دست بگیرد
به نظر میرسد در کوتاهمدت و میانمدت ایران از بازار افغانستان برای دور زدن تحریمها استفاده می کند
ولی اگر طالبان بخواهد در قدرت شریک شود و پستها را تقسیم کند باید منتظر ماند و دید کدام پستها به طالبان محول می شود، ایا پست های اقتصادی را در اختیار خواهد گرفت؟
کاووسی ادامه می دهد: آرین بانک عنوان بانکی است که ایران به واسطه آن در افغانستان تبادلات مالی خود را انجام میداد که به دلیل تحریمها تبادلات ایران با افغانستان از طریق این بانک محدود شد
ولی در مجموع با ورود طالبان به افغانستان به واسطه توافقاتی که ایران با نیروهای سیاسی این کشور انجام داده است مراودات تجاری ایران و افغانستان بهتر میشود.
سیمان و فولاد در بازار افغانستان خریدار دارد
این کارشناس اقتصادی بیان میکند: اگر صادرات ایران با افغانستان افزایش یابد در حوزه سیمان ،
فولاد و میزان اندکی هم محصولات غذایی میتوان این مبادلات تجاری را تقویت کرد.
او اظهار میکند: صادرات ایران به عراق بیشتر است چون در عراق بازسازی انجام میشود به طور معمول درمواقع بازسازی صادرات سیمان و فولاد بیشتر میشود
الان طالبان تخریب میکند و فعلا کسی نیاز به بازسازی ندارد.
عراق الان از ثبات نسبی برخورار شده صادرات سیمان وفولاد به عراق بیشتر شده است.
این کارشناس اقتصادی میگوید: عراق تولید داخلی در حوزه سیمان ندارد،
در مقطعی به دلیل مسائل سیاسی و فشارهای امریکا صادرات سیمان ایران به عراق محدود شد،
در دولت جدید به نظر میرسد راه برای افزایش ارتباط با همسایگان ایران باز باشد تا بتوان تحریمها را از این طریق دور بزنند.
