اسلامی همچنین پیشتر در یک برنامه تلویزیونی اعلام کرد که پیامهایی که ازطرف آژانس آمده، نشان میدهد که آنها قصد بستن این پرونده را دارند؛ شرایطی که احتمال حلوفصل اختلافات بر سر سؤالات موردنظر آژانس را بالا برده و رایزنیهای ایران و آژانس ممکن است به گرهگشایی از مذاکرات وین برای توافق هستهای که بهطور کامل طی هفتههای گذشته متوقف شده است، منجر شود. درعینحال وزیر امور خارجه کشورمان که این روزها در نیویورک به سر میبرد، با اشاره به رایزنیهای سیاسی و دیپلماتیکش با مقامات مختلف، از ارسال پیام آمریکاییها در روزهای اخیر مبنی بر داشتن اراده و حسننیت برای رسیدن به توافق نیز خبر داد و در توییتی گفت: «به آمریکاییها اعلام کردیم با واقعبینی، اراده و حسن نیت خود را برای رسیدن به توافق نشان دهید، تا بتوانیم به نقطه توافق برسیم.» حسین امیر عبداللهیان افزود: «تیم ما وهمکاران ما در نیویورک با نماینده اتحادیه اروپا و کشورهای مرتبط با مذاکرات برجام، گفتوگوهایی را انجام دادند و در گفتوگوهایی که من نیز با طرفهای مختلف در دو روز گذشته داشتم، این موضوع از موضوعات اصلی در دستور کار بود.» وزیر امور خارجه ایران ادامه داد: «در این دیدارها تأکید کردم برای رسیدن به توافق، اراده وجدیت لازم را داریم و واقعا اکنون این طرف آمریکایی است که بایستی شجاعت اتخاذ تصمیم را داشته باشد تا بتوانیم از رسیدن به یک توافق خوب، قوی و پایدار سخن بگوییم.»
از طرفی مشاور تیم مذاکرهکننده ایران در مذاکرات وین نیز در گفتوگویی با اشاره به همکاری ایران و آژانس خاطرنشان کرد: «ایران آماده است با آژانس همکاری کند و میداند سؤالات اخیر آن جدی نبودهاند. آمریکاییها از آژانس استفاده میکنند تا به ایران فشار بیاورند. آنها میخواهند برخی بندهای مبهم را حفظ کنند تا توافق را دور بزنند.» محمد مرندی همچنین مدیر آژانس بینالمللی اتمی را در قبال سیاستهای آمریکا مطیع دانست و گفت که او هر کاری واشنگتن دیکته کند را انجام میدهد؛ بنابراین ایران پیش از امضای هــرگونه توافــقی با قــدرتهای غــربی، از آنها مـیخواهد تضمیــنهــایــی جهــت نقضنکردن توافق ارائه دهند.
گزیده سخنرانی اسلامی و گروسی در اجلاس عمومی آژانس
صبح دوشنیه اجلاس سالانه سازمان بینالمللی انرژی اتمی پیش از دیدار مدیرکل این آژانس با رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان برگزار شد؛ کنفرانسی که در آن رافائل گروسی در سخنرانی افتتاحیه مدعی وقفه در تعامل ایران و آژانس شد؛صحبــتهــایــی کــه بــا گفــتوگــوهـــای دوجانبهاش با محمد اسلامی که پس از اجلاس و در شب همان روز صورت گرفت، متفاوت بود. او در نشست کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی ادعا کرد: «راستیآزمایی و نظارت آژانس بر تعهدات مرتبط هستهای ایران تحت برجام، بهطورجدی تحتتأثیر تصمیم ایران برای تــوقــف اجـرای این تعهــدات، از جملــه پروتکل الحاقی قرار گرفته است.» مدیرکل آژانس اتمی افزود: «در صورت ازسرگیری کامل اجرای تعهدات هستهای ایران در چارچوب برجام، آژانس باید شکاف موجود در دانش خود را در مورد آنچه در زمانی که تجهیزات نظارتی ما مرتبط با برجام فعال نبود، برطرف کند.» گروسی درباره وضعیت اجرای توافقنامه پادمانی با جمهوری اسلامی ایران هم مدعی شد: «آژانس تلاشهایی برای تعامل با ایران برای حلوفصل مسائل باقیمانده مربوط به حضور ذرات اورانیوم با منشأ انسانی در سه مکان اعلامنشده در ایران انجام داده است؛ اما از ژوئن گذشته، ایران با آژانس تعاملی نداشته است؛ درنتیجه، این مسائل حل نشدهاند و آژانس در موقعیتی نیست که تضمین دهد برنامه هستهای ایران منحصرا صلحآمیز است.» او ادعا کرد: «آژانس همچنان آماده است تا از طریق تعامل مجدد با ایران این مسائل را بدون تأخیر حلوفصل کند. ما باید راهحلهای مشترک برای مشکلات پیدا کنیم؛ مشکلاتی که اگر ما به روشی مبتنی بر همکاری آنها را حل نکنیم، قرار نیست کنار گذاشته شوند.» در ادامه این اجلاس محمد اسلامی نیز بر لزوم خاتمهدادن به ادعاهای واهی علیه برنامهها و فعالیتهای صلحآمیز هستهای ایران و نظارت و راستیآزمایی بیطرفانه و مستقل آژانس تأکید کرد. او در سخنان خود ضمن معرفی برنامههای توسعهای جمهوری اسلامی ایران در راستای پیشرفت و گسترش عدالت باهدف دستیابی به توسعه پایدار، عنوان کرد که سند جامع راهبردی توسعه صنعت هستهای برای افق بیستساله در سطح ملی به تصویب رسیده و در دستور کار سازمان انرژی اتمی ایران قرارگرفته است.
اســـلامی در شصـتوششمیــن کنـفـرانــس عمومی آژانس با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران همواره حامی اجرای کامل و غیرتبعیضآمیز معاهده عدماشاعه و موافقتنامههای جامع پادمان بوده است، گفت: «ایران سابقهای مثالزدنی در همکاری با آژانس در این زمینه دارد. » رئیس سازمان انرژی اتمی ایران خاطرنشان کرد: «مایلم روشن سازم که هیچگونه فعالیت یا مواد هستهای اعلامنشده در ایران وجود ندارد و تمامی اتهامات صرفا مبتنی بر اطلاعات ساختگی و نادرست رژیم غاصب اسرائیل است. جمهوری اسلامی ایران حقیقتا انتظار دارد که آژانس گزارشدهی، نظارت و راستیآزمایی خود را بهصورت حرفهای، بیطرفانه و مستقلتر انجام دهد. » او انتظارات ایران را از آژانس اینگونه عنوان کرد: «آژانس باید برای حفظ اعتبار و انسجام خود اجازه ندهد برخی از عناصر اتهامات کهنهای را که در سال ۲۰۱۵ بسته شدهاند و دوباره تأکید میکنم اتهامات کهنهای را که در طول سالیان مطرح شده و در سال ۲۰۱۵ بسته شده است را به بهانههای مختلف بازخوانی و مطرح کند. ما معتقدیم که آژانس باید از اتکا به اطلاعات بیاساس از طریق منابع غیرقابلاعتماد دوری کرده و از سیستم راستیآزمایی قوی تبعیت کند و تنها زمانی این جریان قــابلبازگــشت اســت کــه تحـــریـــمهـــای غیرقانونی وضع شده علیه ملت ایران به بهانههای واهی لغو شود و ما همواره آماده گفتوگو و تعامل بودهایم و خواهیم بود.»
چرایی اختلاف ایران و آژانس
دیدار رئیس سازمان انرژی اتمی در وین با مدیرکل آژانس در حالی انجام شد که طی هفتههای اخیر تنش میان ایران و آژانس و ایران با آمریکا بر سر چگونگی حلوفصل سؤالات آژانس از ایران بالا گرفته است. ایران بر این نظر است که سؤالات آژانس درباره چهار مکان موردبحث، ماهیتا موضوع پادمانی نیست و در چارچوب موضوعات گذشته تعریف میشود؛ اما آژانس و مقامات اروپایی و آمریکایی تأکید دارند که این سؤالات پادمانی است و نباید ایران آنها را به برجام مرتبط کند یا توافق هستهای را در گرو خاتمه این سؤالات قلمداد کند. به گزارش ایسنا، کشورمان معتقد است، درباره موضوع مکانهای ادعایی آژانس، کمال همکاری را داشته است، اطلاعات و پاسخ به سؤالات آژانس را ارسال کرده و جلسات گفتوگو برای رفع ابهام نیز برگزار کرده است. مقامات ما تأکید دارند که آژانس نباید بر مبنای اسناد ساختگی رژیم صهیونیستی که با اهداف خاص سیاسی در اختیار آژانس قرار داده میشود، قضاوت و براساس آنها اعلام نظر کند. این نوع قضاوت برخلاف اصل بیطرفی و حرفهایگری است. از آنجایی که آژانس تمام مواد هستهای اظهارشده ایران را موردحسابرسی قرار داده و هیچ اختلاف حسابداری مواد مطرح نیست، صرف مشاهده آلودگی در چندمکان را نمیتوان نشانهای از وجود مواد هستهای اظهار نشده تلقی کرد. این نوع نتیجهگیری برخلاف رویه و استانداردهای شناختهشده آژانس، حتی با موارد مشابه در کشورهای مختلف است. به نظر میآمد در هفتههای اخیر در جریان ردوبدل جمعبندی متن پیشنویس توافق میان ایران و آمریکا، موضوع خاتمه یافتن سؤالات آژانس قبل از روز «بازاجرا» مورد موافقت طرفهای مذاکره، بهویژه ایران و آمریکا قرار گرفته است؛ اما کارشکنی اسرائیل با چراغ سبز آمریکا موجب شد در میانه راه آژانس رویکرد سختگیرانهای نسبت به حلوفصل این سؤالات اتخاذ کند. برخی منابع ایرانی تأکید دارند که آژانس و در رأس آن مدیرکل این نهاد بینالمللی، با منویات سیاسی و جانبدارانه اجازه نمیدهد حلوفصل سؤالات مسیر فنی و حقوقی خود را طی کند. به گفته رافائل گروسی، ایران تنها کشوری است که بیشترین بازرسیهای آژانس از تأسیسات و فعالیتهای هستهای آن انجام شده و اکنون که از سطح این بازرسیها کاسته شده، بازرسیها به سطحی رسیده است که آژانس از دیگر کشورهای عضو آژانس در چارچوب پادمانهای دوجانبه انجام میدهد.
