به گزارش اصفهان زیبا؛ شرایط بحرانی کنونی و حملات ناگهانی و غیرقابل پیش بینی اسرائیل به کشور، باعث ایجاد نگرانی و تشویش شهروندان شده است.
حالا تنها یک سؤال در اذهان عمومی نقش بسته است و اینکه آینده چه خواهد شد؟ سوالی که پاسخ دادن به آن شاید سخت باشد.
در این میان، اما روانشناسان و روان درمانگران معتقدند درست است که اکنون در وضعیت خوبی قرار نداریم، اما با استفاده از راهکارهایی میتوانیم، تا حدود زیادی از فشارهای روانی بکاهیم و اضطرابمان را کاهش دهیم.
مجتبی ناجی، روانشناس در گفت و گو با اصفهان زیبا معتقد است که افزایش ارتباطات اجتماعی و کنار همدیگر بودن تا حدود زیادی میتواند از استرسها و نگرانیها کم کند.
در روزهای گذشته کشور دچار شرایط بحرانی شد؛ شرایط ناگهانی و غیرقابل پیشبینی. درحالیکه تنها مدت زمان کوتاهی از اتمام بحران کرونا زمان میگذرد و هنوز پیامدهای آن با شهروندان همراه است. برای کاهش فشارهای روانی و افزایش تابآوری در این وضعیت، باید چه کرد؟
مسلماً شرایط کنونی، استرس و اضطرابهایی را به همراه دارد که حتی ممکن است باعث دردهای جسمانی نیز شود. بنابراین، باید راهکارهای مختلفی را به کار بگیریم تا بتوانیم استرس را مدیریت و تنشها را کاهش دهیم.
برخی از این راهکارها رفتاری و برخی دیگر فکری و ذهنی است؛ برای مثال، در وضعیت کنونی باید خبرها را صرفاً از منابع معتبر و رسمی پیگیری و مدت زمان خواندن و دیدن آنها را نیز مدیریت کرد.
نباید به صورت لحظه به لحظه خبرها را رصد کنیم؛ به ویژه خبرهای تنشزا و خشونت آمیز و نگران کنندهای که اگر در معرض شنیدن یا دیدن آنها قرار بگیریم (به خصوص موقع خواب که ترشح هورمون استرس باعث اختلال در خواب میشود) میزان استرس و اضطراب ما بیشتر میشود و عوارض زیادی را به همراه میآورد.
همانطور که اخبار منفی را دریافت میکنیم، باید خبرهای امیدوارکننده و مثبت را هم پیگیری کنیم. همچنین زندگی معمولی خودمان را ادامه دهیم و مطابق با گذشته برنامهها و اقداماتی که انجام میدادیم را پیگیری کنیم.
ورزشهایی مثل شنا و پیاده روی و… باعث کاهش استرس و اضطراب میشود؛ درحالیکه کم تحرکی یا دیرتحرکی باعث تشدید استرس میشود.
حضور در جمع و سر زدن به دوست و آشنا و کنار همدیگر بودن و برقراری ارتباطات اجتماعی در این شرایط بحرانی تاثیرگذاری مطلوبی را بر جای خواهد گذاشت.
در این شرایط باید توجه ویژهای به کودکان داشته باشیم؛ مثلاً آنها را بغل کنیم و موقع خواب پیششان باشیم. از کودکان بخواهیم که بازیها و جست و خیزهای قبل خود را داشته باشند.
بچهها به هرحال در معرض این اخبار قرار دارند و ناخودآگاه در بحثهای بزرگسالان نیز شرکت میکنند. خیلیهایشان نیز گوشی تلفن همراه به دست دارند و فیلمها و تصاویر مختلفی در اینباره را دریافت میکنند. چطور باید این شرایط را برای کودکان شرح و به سؤالات آنها پاسخ داد؟
کودکان نه تنها از گفتار والدین و بزرگسالان خود، متوجه شرایط بحرانی میشود بلکه رفتارها و واکنشهای آنها و همچنین تغییر رفتارشان را نیز متوجه میشوند.
اما برای اینکه استرس والدین به کودکان تسری پیدا نکند، باید آنها ابتدا استرس خود را مدیریت و با امنیت خاطر با بچهها رفتار کنند تا کودکان نیز آرام شوند. اگر کودکان متوجه ترس و اضطراب والدین خود شوند، به خودی خود آنها نیز مضطرب میشوند و تحت تأثیر قرار میگیرند.
نباید صرفاً خبرهای منفی را به کودکان منتقل کرد بلکه حرفهای امیدبخش و ترسیم آیندهای روشن برای آنها میتواند، راهگشا باشد.
تشویق و ترغیب آنها به انجام بازی و فعالیتهایی مثل نقاشی کشیدن و… باعث میشود تا ذهن آنها کمتر درگیر شود؛ چون طبیعت انسان اینگونه است که اخبار منفی را بیشتر دنبال میکند و حساسیت زیادی به آن نشانمیدهد؛ درحالیکه این اخبار سلامت و بقای انسان را تهدید میکند.
درحال حاضر شرایطی که در آن به سر میبریم، عادی نیست و از سبک زندگی قبلیمان متفاوت است؛ بنابراین نحوه برخورد با کودکان و مواجه با آنها بسیار اهمیت دارد.
اما در این شرایط باید به بچهها یاد دهیم که جریان زندگی معمولی را ادامه دهند و به فعالیتهای جذاب و نشاط آور مشغول شوند تا آنها احساس ناامنی نکنند و نسبت به آینده امید خود را از دست ندهند.
یکی دیگر از اقشار آسیبپذیر دیگر سالمندان هستند؛ افرادی که تنها زندگی میکنند و تجربه زندگی در جنگ را داشتهاند و از پیامدهای آن به خوبی اطلاع دارند. با آنها باید چگونه برخورد کرد؟
سالمندان شاید کمتر از کودکان در معرض اخبار منفی قرار بگیرند؛ معمولاً آنها اخبار را از تلویزیون دنبال میکنند یا ممکن است در مناطقی زندگی کنند که در آن سر و صدایی شنیده شود.
بنابراین نباید خیلیها آنها را در جریان اخبار منفی قرار داد و آنها را از جزئیات با خبر کرد. نباید با آنها درد و دل کرد و از نگرانیها نسبت به آینده گفت بلکه باید حرفهای آرام بخش با آنها زد و اجازه نداد که در این شرایط به تنهایی زندگی کنند و تنها بخوابند.
افزایش ارتباطات اجتماعی و دید و بازدید میتواند در این روزها اثربخش باشد و از شدت استرسها بکاهد. همه افراد نیازمند حمایتهای عاطفی هستند.
نهادهای حمایتی باید چه کارهایی برای آرامش مردم انجام دهند؟
زیرساختهایی مثل وجود اورژانس اجتماعی و صدای مشاور و… وجود دارد که از سالها قبل به شهروندان خدمات ارائه میکنند. البته همه مردم با آنها آشنا نیستند و باید در این باره اطلاع رسانی شود.
مسلماً اگر تقاضای اجتماهی افزایش یابد، سازمانها و نهادها و انجمنهای مختلف پا به میدان میگذارند و اقدام به ارائه خدمات مشاورهای و روانشناختی میکنند؛ ضمن اینکه همین الان نیز خیلی از متخصصان اعلام آمادگی کردهاند.
برای اینکه پس از اتمام این شرایط، جامعه دچار اضطراب پس از سانحه و پیامدهای بعدی نشود، چه باید کرد؟
ممکن است برخی از ترسها و استرسها اکنون فرصت ابراز و بیرون روزی پیدا نکنند؛ درحالیکه اگر این اتفاق نیفتاد، ممکن است افراد با بیماریهای جسمی نیز همراه شوند.
پس نباید از درمان و کتمان آنها جلوگیری کنیم و با واقعیتهای سخت کنار بیاییم.
همانطور که اشاره کردم تمرینات فکری و ذهنی و همچنین داشتن تحرک میتواند نقش زیادی در کاهش استرس داشته باشد.
