این روزها روابط ایران و جمهوری آذربایجان به رغم وجود برخی سوء تفاهمها در مناسبات دو کشور طی ماههای گذشته، بر اساس دیپلماسی همسایگی پیش میرود؛ روابطی که نهایتا پس از یک دوره اختلاف و البته زیر سایه اختلافپراکنی دشمنان با جدیت دنبال شد و دولتها برای ازبینبردن موانع و با هدف تقویت توسعه و تعمیق هر چه بیشتر روابط تلاش بسیار کردند. در پاییز امسال برخی مقامات جمهوری آذربایجان از جمله وزیر امور خارجه این کشور و همچنین هیئتی اقتصادی به همراه معاونان دولت جمهوری آذربایجان به تهران سفر کردند و در آذر ماه نیز رؤسای جمهور دو کشور در حاشیه اجلاس سران اکو در عشق آباد دیداری مثبت و سازنده را از سر گذراندند که به گفته تحلیلگران این دیدار دو دولت را بیش از پیش به یکدیگر نزدیکتر کرد.
این روزها رژیم صهیونیستی بیش از هر زمان دیگری نگران آینده روابط غرب با ایران و توافقهای احتمالی میان آنها، بهخصوص با توجه به از سرگرفتن مذاکرات وین است. تحرکها و تنشها علیه ایران و به قولی دستوپازدنهای اخیر اسرائیل هرروز به شکلی جدید و بیشازپیش دیده میشود و با تهدید اخیر نظامی این رژیم غاصب علیه فعالیتهای هستهای کشورمان نیز به اوج خود رسیده است. اواخر آذرماه یک ژنرال اسرائیلی ادعا کرد هر وقت ایران به مرحله گریز هستهای برسد، فردای آن روز اسرائیل اقدام نظامی علیه تهران انجام خواهد داد. روز سهشنبه (30 آذر) فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص) سپاه پاسداران در واکنش به این تهدید اعلام کرد که هرگونه تهدید مراکز هستهای و نظامی ایران با پاسخ قاطع نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مواجه خواهد شد.
نیمه آذرماه بود که سایت وزارت خــزانــهداری آمــریــکا طی بــیــانــیــهای، تحریمهای جدیدی را علیه 9 شخص و چهار نهاد ایران (نیروهای ویژه پاسداران ولایت (نوپو)، زندان مرکزی اصفهان، یگان ویژه ناجا و زندان زاهدان) وضع کرد؛ تحریمهایی که به گفته تحلیلگران تنها هدف استفاده از این ابزار، فشار آمریکا بر ایران در رابطه با مذاکرات وین و همچنین قطورکردن پرونده کشورمان در شورای امنیت سازمان ملل متحد است. البته ایران نیز در مواجهه با این اقدام آمریکا بیکار ننشست؛ علاوه بر واکنشهای کلامی، در اقدامی متقابل 20 نفر از اشخاص حقیقی و حقوقی آمریکا را که ناقض حقوق بشر هستند، در لیست تحریمهای خود قرار داد.
12 آذر، رئیسجمهور فرانسه در سفری دو روزه به کشورهای حاشیه خلیجفارس (امارات، قطر و عربستان) و دیدار با مقامات آنها، تعاملهای جدیدی را در قالب قرارداد فروش تسلیحات نظامی با امارات (قرارداد فروش 80 فروند جنگنده فرانسوی رافائل بین پاریس و ابوظبی امضا شده است که ارزش آن به بیش از 16 میلیارد دلار)، صحبت درخصوص احیای توافقهای هستهای با ایران (مذاکرات وین) و همچنین حل اختلافها میان عربستان و لبنان در رابطه با جنگ یمن بررسی کرد. از سویی انتخابات ریاستجمهوری فرانسه (در 10 آوریل 2022) و همچنین واگذاری ریاست دورهای اتحادیه اروپا به مکرون، از جمله دلایلی است که به عقیده کارشناسان میتواند این سفر او به خلیج فارس را در راستای تقویت روابط فرانسه با کشورهای عربی و در حمایت آنها از مکرون در حوزههای سیاسی و اقتصادی توجیه کند.
مشاور امنیت ملی امارات متحده عربی روز دوشنبه 15 آذر با دعوت رسمی دریابان علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و با هدف توسعه و تقویت روابط دوجانبه و رایزنی درباره آخرین تحولات منطقهای به ایران سفر کرد؛ اهدافی که پیش از این در سفر معاون سیاسی وزارت امورخارجه کشورمان به امارات در اوایل آذر ماه و در دیدار علی باقری کنی با مقامات دیپلماتیک این کشور برآن ها تأکید شده بود و طرفین نیز درخصوص تقویت روابط آتی بر اساس منافع مشترک رایزنی کرده بودند.
در سالروز ورود نیروهای نظامی ایران به جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک (9 آذر) وبسایت عربیزبان سازمان رادیو و تلویزیون دولتی ترکیه (تی آر تی) طی گزارشی بیاساس این جزایر کشورمان را حق امارات دانست و مدعی شد که ایران 50 سال پیش آنها را که متعلق به امارات بوده به حاکمیت خود درآورده است.
سرانجام روز دوشنبه (8 آذر، 29 نوامبر) اولین دور مذاکرات هستهای تیم جدید دیپلماتیک ایران با 1+4 و هفتمین دور از این مذاکرات در وین آغاز شد. نشستی مشترک با حضور اعضای برجام که ایران با رویکرد اصلی لغو کامل تحریمهای غیرقانونی آمریکا علیه کشورمان طی یک توافق خوب و دیگر اعضا نیز با هدف بازگشت ایران به تعهدات برجامی، آن را از سر گرفتند. در عین حال جمهوری اسلامی ایران که همواره هدف از اقدامات هستهای خود را صلحآمیز اعلام کرده و تا پیش از چالشهای پیش روی برجام در چارچوب این توافقنامه و بر اساس تعهداتش عمل کرده بود، حالا با یک جمعبندی از ششدور مذاکرات گذشته و دردستداشتن شروطی پای میز مذاکره نشسته تا در صورت احیای این توافقنامه از بروز دوباره اتفاقات پیشآمده بر سر راه آن جلوگیری کند.
تحولات اخیر خاورمیانه با وجود بحران ها و عدم ثبات سیاسی برخی از کشورهای آن نشان میدهد در آیندهای نزدیک ما شاهد تغییرات و چالشهای فراوانی در عرصه سیاسی، نظامی، امنیتی و ایدئولوژیکی منطقه خواهیم بود. موضوعی که کارشناسان و تحلیلگران این حوزه را به بررسی ابعاد این چشم انداز در منطقه و پیامدهای حاصل از چالشهای احتمالی آن وا داشته است. از این رو مرکز مطالعات راهبردی خلیج فارس با همکاری انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا و گروه علوم سیاسی خانه اندیشمندان علوم انسانی طی یک نشست علمی موضوع خاورمیانه، تغییرات ژئوپولیتیک و چالشهای پیشرو را با محوریت تأثیر محور مقاومت در ژئوپولتیک منطقه و با حضور اساتید حوزه بین الملل و تحلیلگران خاورمیانه در قالب آنلاین بررسی کردند.
سهشنبه (2 آذر) تهران میزبان مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود. این سفر رافائل گروسی که در راستای روشنشدن برخی مسائل میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی و در دیدار او با رئیس سازمان انرژی اتمی و وزیر امور خارجه ایران انجام شد، اهداف دیگری همچون گفتوگو در خصوص همکاریهای آینده ایران و آژانس و نحوه عملکرد ایران در مذاکرات با کشورهای 1+4 را نیز در برداشت. پس از آخرین دیدار گروسی با محمد اسلامی در 21 شهریورماه، این بار او در آستانه دور جدید مذاکرات وین (در هشتم آذر) وارد تهران شد.
طی ماههای گذشته درگیری در برخی استانهای یمن بالا گرفت و اخیرا ارتش یمن با همراهی کمیتههای مردمی در مقابله با ائتلاف عربی به رهبری عربستان سعودی و تحت حمایت آمریکا و انگلیس توانست بخشهای وسیعی از استانهای تحت اشغال این ائتلاف متجاوز را آزاد کند؛ آنچه باعث واکنشهایی نیز از سوی این ائتلاف و در حمله به برخی پایگاههای انصارالله یمن شد. حملات پهپادی و موشکی ادامهدار میان رزمندگان حوثی به مناطق جنوب عربستان سعودی و بالعکس این روزها تحلیلهای فراوانی را از سوی کارشناسان و در خصوص سرانجام بحران یمن در پی داشته است.
روز دوشــنــبــه (24 آبــــان)، حــســیــن امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه کشورمان، میزبان مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه، در تهران بود؛ دیداری که باوجود برخی اختلافهای راهبردی میان ایران و ترکیه همچون بحران قرهباغ و روابط نزدیک ترکیه با رژیم صهیونیستی شکل گرفت و وزرای خارجه دو کشور بر توسعه هرچه بیشتر روابط منطقهای در آیندهای نزدیک تأکید و در خصوص همکاریهای دوجانبه گفتوگو کردند.
دیدارهای دوجانبه اخیر علی باقری کنی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه کشورمان با همتایانش در روسیه، فرانسه، آلمان، انگلیس و همچنین اسپانیا به همراه رایزنیهای از راه دور حسین امیرعبدالهیان، وزیر امور خارجه ایران با وزاری خارجه این کشورها به منظور تبادل نظر در خصوص برجام و شرایط پیش روی مذاکرات آتی در حالی طی این یک ماه اخیر رقم خورد که 8 آذر (29 نوامبر) دور هفتم مذاکرات هستهای ایران در وین کلید میخورد و تیم مذاکره کننده کشورمان محور اصلی گفت و گو های خود را لغو تحریمهای غیر قانونی آمریکا علیه ایران عنوان کرده است.