اگر هنگام قدمزدن در پارکهای پردرخت و مناطق جنگلی یا باغها صدایی تیز شبیه به حرکت چرخ نخریسی شنیدید، احتمال حضور چرخ ریسک بزرگ را بدهید؛ پرندهای آوازخوان از خانواده چرخ ریسکها که توانایی تولید 40 نوع صدا را دارد و به واسطه سر سیاه، لکههای سفید دو طرف سر، زیرتنه زرد، نوار سیاه رنگ وسط سینه و روتنه سبز به راحتی قابلشناسایی است.
معادن در اصفهان همیشه وسوسهانگیز بودهاند؛ منابعی غنی که راه ثروتمندشدن را برای خیلی از افراد هموار کردهاند. همینطور شد که پای سرمایهگذاران به شهرها و روستاهای کوچک اما پرظرفیت باز شد تا سهم خود را از این موهبت خدادادی بردارند و بروند و مردم بومی بمانند با شهری و روستایی که تن زخمیاش بدجور توی چشم میزند.قصه کرکس کوه تکرار این حکایت است؛ داستان سرزمینی که حالا زخم بهرهبرداری منابع جایجای تنش را خراشیده و نگرانی دوستداران محیطزیست هم به جایی نرسیده است.
نتایج نظرسنجی جدیدی که مرکز تحقیقات پیو (Pew Research Center) در مورد دیدگاه مردم نسبت به موضوع تغییرات اقلیمی انجام داده است، نشان از این دارد که چقدر آنها نگران تأثیرات آن بر زندگیشان هستند تا اینکه چقدر مشتاقاند گامی در راستای مواجهه با آن بردارند. در این نظرسنجی بیش از 16000 فرد بزرگسال از 17 کشور جهان که بهعنوان اقتصادهای پیشرفته شناخته میشوند، شرکت داشتند. بسیاری از این کشورها در بروز تغییرات اقلیمی نقشهای عمده داشتهاند و انتظار میرود که در حل این بحران نیز پیشتاز و راهبر باشند.
در سالی که گذشت، شیوع کرونا ترددهای مربوط به مدارس را تا اندازه زیادی کاهش داد. انتظار میرفت پاییز و زمستان سال 1399 هوای پاکیزهتری به شهروندان هدیه کند، اما گویا بازهم بخت با هوای تمیز و شهروندان یار نبود و آلایندههای هوا، در بیشتر روزها شرایط نگرانکنندهای را رقم میزدند. روزهایی که بتوان هوای شهر اصفهان را در آن سالم نامید، طی پاییز و زمستان گذشته، معدود و شاید به اندازه انگشتان دست بودند. اگرچه امید میرفت که در بهار و تابستان با وزش باد و بارندگی، این شرایط تعدیل شود، اما به گواه اخبار و اطلاعات در این دو فصل نیز روزهای آلوده بسیاری را پشت سر گذاشتیم؛ بهطوریکه مطابق آمار 56 درصد از روزهای تیرماه هوای اصفهان ناسالم بوده است.
«اکراس (ناز) سیاه» (Glossy Ibis) از پرندگان جذاب کنار آبزی است که بهندرت در شهر اصفهان دیده میشود. علاقهمندان به پرندهنگری یک جفت اکراس سیاه را به خاطر دارند که برای زمستانگذرانی، قسمتهای کمعمق زایندهرود در مجاورت سیوسهپل را انتخاب کرده بودند.
شیوع کرونا فرصتی بود تا بار دیگر طب سنتی با تمرکز بر گیاهان دارویی، پررنگتر از قبل به سبد سلامت خانوادهها بیاید. اگرچه در علوم پزشکی این طب بیش از درمان اصلی بهعنوان کمک درمان تلقی میشود و بار اصلی مدیریت پاندمی و درمان بیماران کرونایی بر دوش کادر درمانی بوده است، چه بسیار بیماران کرونایی که با تجویز طب سنتی و با استفاده از فراوردههایی مانند دمنوش آویشن، پونه، زنجبیل و گل سرخ، مسیر بهبود را سریعتر طی کردهاند. این در حالی است که کرونا گوشهای از دنیای رنگین و معطر گیاهان دارویی را به تصویر کشید و هنوز ظرفیتهای بسیاری ناپیداست که میتواند در بحث پیشگیری و سلامت و حتی بهعنوان درمانهای اصلی و مکمل مورداستفاده قرار گیرد.
اگر سری به کوچهها و خیابانهای اطراف مادیها و بوستانهای شهر بزنید و خوب دقت کنید، جنبوجوش موشها توجهتان را جلب خواهد کرد؛ موشهایی با جثه نسبتأ بزرگ که در شهر زاد و ولد کردهاند و خود را از زیر پوسته شهر به مقابل دیدگان شهروندان رساندهاند. مسئلهای که برای بسیاری از ما آزاردهنده است و علاوه بر آن مشخص نیست چه آثار زیستمحیطی و بهداشتی به همراه خواهد داشت.
بر مبنای گزارشی که بهتازگی منتشر شده است، آلودگی هوا عمر میلیاردها انسان را تا شش سال کوتاهتر میکند و این مسئله باعث شده است که این پدیده در مقایسه با مصرف دخانیات، تصادفات جادهای و ویروس اچآیوی قاتل بسیار خطرناکتری باشد. پژوهشگران گفتهاند که سوزاندن زغالسنگ اصلیترین مقصر این ماجراست و هند نیز در بین تمام کشورهای جهان بیشترین آسیب را متحمل شده است، بهگونهای که بهطور متوسط هر شهروند هندی شش سال زودتر از موعد فوت میکند. در طول هفت سال گذشته، چین میزان آلودگی هوایش را در حد قابلتوجهی کاهش داده است اما هوای آلوده همچنان 2.6 سال از طول عمر مردم این کشور را کم میکند.
خانواده کبوترها در ایران شامل 10 گونه از کبوترها و قمریها بوده که از بین آنها قبلا «قمری خانگی» را معرفی کردهایم. این بار بهاختصار به توضیح درباره بزرگترین عضو این خانواده، یعنی «کبوتر جنگلی (Common Wood Pigeon)» میپردازیم. این کبوتر بزرگجثه با طول حدود 41 سانتیمتر با منقار نارنجی و لکه سفیدی که در هر طرف گردن دارد، بهراحتی از سایر اعضای خانوادهاش متمایز میشود.
خیلی پیشتر از امسال و سال گذشته هشدارهای بیآبی به گوش رسیده بود. گویا سالهای بیباران متمادی سبب شده تا یادمان برود محصول این دشت خشک، تهدید حیات همگان است. خشکسالی تهدیدی برای حیات همگان است؛ اما از آن جدیتر تهدیدی برای حیاتوحش محسوب میشود. همان زمان که کارشناسان هشدار بیآبی را از جنبههای انسانی سر میدادند، دوستداران محیطزیسـت اصفهان دلآشوب آهوان و قوچهای گرسنه بودند که زیر این آسمان بخیل و روی این زمین داغ، چگونه زنده خواهند ماند. خبرهای تأســـفبـــار از تــلـفـــات گـــاومیــشهـــای آتشخورده خوزستان گویی نمک بر زخم آنان بود و تلنگری برای اتحاد اصفهانیها در حمایت از حیاتوحش.
یکی از پرندگان زیبای مهاجر که در پاییز و زمستان در اصفهان قابلمشاهده است، «گلوآبی (Bluethroat)» نام دارد. گلوآبی از راسته گنجشکسانان و خانواده مگسگیرها بوده و آوازی دلنشین و تا حدی شبیه به بلبل و البته کم قدرتتر از آن دارد.
قدمزدن روی بــرگهــای زرد و خشکیده، حس دلپذیری است؛ اما نه در فصل تــابــستــان. انتظاری که از درختان در فصل تابستان داریم، سایهای گسترده و خنک است تا زیر چتر سبز و خنک آنها اندکی دور از دود و گرما، آرامش بگیریم. حالا اما چند سالی است که تابستانهای شهر اصفهان بوی پاییز میدهد. کافی است سری به بوستانهای حاشیه زایندهرود، بهخصوص اطراف بیشه ناژوان، بزنیم. چشــمانــداز اینجا بهگونهای است که میتوان خود را در روزهای ابتدایی مهرماه تصور کرد؛ اما اشتباه نکنیم، هنوز در میانه تابستانیم. مشاهدههای میدانی نشان میدهد از نیمه دوم تیرماه سال جاری زردشدن برگ درختان در برخی بوستانهای شهر اصفهان آغاز شد؛ واقعه نگرانکنندهای که در ســالهــای قبــل هم اتــفــاق افتاده بود، اما امسال پررنگتر ظاهر شد و علاوه بر نگرانی دوستداران محیطزیست، حیرت شهروندان را هم برانگیخت.