داستان مناقشه دولت و مجلس بازهم ادامه دارد و این بار بحث بر سر عملکرد دولت در حوزه سیاست خارجی و تصویب طرح اقدام راهبردی تحریمها باوجود مخالفت دولت است؛ آنچه نمایندگان بر اساس آن از دولت میخواهند ظرف دو ماه آینده و در صورت عدم لغو تحریمهای نفتی و بانکی از سوی کشورهای ۱+۴ اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی و همچنین کلیه نظارتهای فراتر از پادمان را متوقف کند. رئیسجمهور اما درحالیکه وزیر امور خارجهاش دولت را ناگزیر به اجرای این مصوبه میداند، از موضع خود پایین نیامد و این قانون را به دستگاههای اجرایی ابلاغ نکرد؛ اما از سوی دیگر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، این مصوبه را ابلاغ کرد.
منازعه میان رئیس دولت و رئیس مجلس شورای اسلامی پس از تصویب مصوبه «اقدام راهبری برای رفع تحریمها» وارد فاز تازهای شده است. گویا حسن روحانی و قالیباف تعارفهای معمول و عادی سیاسی را کنار گذاشته و هرکدام سیاست خویش را دنبال میکنند. درگیری سیاسی روحانی و قالیباف به اینکه یکی خود را حقوقدان و دیگری را سرهنگ خطاب میکند بازنمیگردد، حتی اختلاف دیدگاه آنان مربوط به سالهای قبل و بعد از تیرماه سال 1378 و کنترل اوضاع خیابانهای تهران نیست، چراکه میتوان اینهمه را در ظرف تبلیغات انتخابات ریاستجمهوری ریخت و بخشی از آن کارزار را به حال و هوای روزهای تبلیغات و فضای حاکم بر کل کشور مربوط دانست.
دوران چهارساله ریاستجمهوری ترامپ بر آمریکا بهدلیل سیاستهای یکجانبهگرایی دولت جمهوریخواه او بسیاری از مناسبات جهانی را تحتتأثیر خود قرار داد و بر بحرانهای جهانی دامن زد. در کشور ما نیز پرسشهای بیشماری دراینباره مطرح است که با جو بایدن چه باید کرد؟ آیا او با دولت فعلی یا بعدی ایران مذاکره خواهد کرد؟ سیاستهای ایران در قبال دولت جدید آمریکا چیست؟ و پرسشهای دیگری که هم اصلاحطلبان و هم اصولگرایان را به چالش کشیده است. شرایط ویژه کشور بهدلیل همهگیری ویروس کرونا و فشار حداکثری ایالات متحده آمریکا و تحریمهای همهجانبه علیه ایران موجب شده است مسئله مذاکره با آمریکا و برداشتهشدن تحریمها و البته بازگشت آمریکا به برجام بیش از هر زمان دیگری در محافل سیاسی مطرح شود.
در عالم سیاست رویکردهای شخصی هیچ فرد اهل قدرتی به مثابه شخصیت دیگر نخواهد بود. قدرتمندان همانند شهروندان عادی از خلق و خوی متفاوت، متضاد، ناهمگن و بعضا غیرقابل پیشبینی برخوردارند، ولی همین اشخاص در زمانی که در مقام بالاترین قدرت اجرایی، حقوقی و قضایی یک سرزمین قرار میگیرند بیش از آنکه بازتابنده رفتارهای فردی در زیست سیاسی باشند، منعکسکننده سیاستگذاریها، برنامهها و اهداف کلان قدرت هستند.
انتخابات آمریکا با تمام فراز و نشیبها و جنجالهایش در روز 13 آبان برگزار شد. هرچندکه جو بایدن از طرف رسانهها و با بردن بیش از 270 رای الکترال (به گفته اسوشیتدپرس 290 رای الکترال و دیگر رسانهها 279 رای الکترال) برنده انتخابات اعلام شده است، اما هنوز هیچ اعلام رسمی از طرف نهادهای انتخاباتی و ایالتی درمورد پیروز انتخابات صورت نگرفته است. با وجود آنکه هنوز هیچ یک از ایالتها نتیجه آرای خود را به صورت رسمی اعلام نکردهاند، فاصله آرای دو نامزد و همچنین الگوهای رایدهی در مناطق مختلف در انتخابات پیشین، باعث شده است رسانهها پیروز انتخابات در هر ایالت را پیشبینی کرده و با اعلام تدریجی نتایج ایالتها پیروز انتخابات و نامزدی را که در ابتدا به 270 رای الکترال میرسد اعلام کنند. اما این تنها بر اساس پیشبینی رسانهها و نه بر اساس نتایج رسمی است.
انتخابات تاریخی ریاستجمهوری آمریکا با پیروزی جو بایدن از حزب دمکرات این کشور به پایان رسید. رقابتی نفسگیر، شانهبهشانه و پرحرف و حدیث که سوی دیگر آن یعنی دونالد ترامپ هنوز نتیجه آن را نپذیرفته و قرار است شکایت خود را تسلیم دیوان عالی این کشور کند. از روز سهشنبه که مردم ایالات متحده آمریکا با حضوری میلیونها نفری پای صندوقهای رأی حاضر شدند، چشم جهان به ینگه دنیا دوخته شد. دوران چهار ساله ریاست جمهوری دونالد ترامپ تنها برای کشور و مردم آمریکا پرحاشیه و ساختارشکنانه نبود.
بانک ایرانی که در دسته بانکهای خصوصی هم قرار دارند، از سوی آمریکا تحت تحریمهای جدید و ثانویه قرارگرفتهاند.
اظهارنظرهای اخیر رئیسجمهور درباره بحران اقتصادی گریبانگیر کشور شده و ارتباط این گیر و گرفتاریها با تحریمهای آمریکا با واکنشهای متعددی همراه شده است.
صبح روز دوشنبه 31 شهریور به دنبال شکست آمریکا در فعال کردن مکانیسم ماشه دونالد ترامپ طی بیانیهای در راستای محدودکردن برنامه هستهای، موشکهای بالستیک و سلاحهای متعارف ایران، فرمان اعمال تحریمهای جدیدی را علیه ۲۷شخص حقیقی و حقوقی صادر کرد. ترامپ در این بیانیه با تکرار ادعاهای بیاساس خود علیه برنامه هستهای ایران اعلام کرد: «دولت من هرگز به ایران اجازه دسترسی به سلاح هستهای و همچنین تهدید دیگر کشورهای جهان با موشکهای بالستیک جدید و سلاحهای متعارف را نخواهد داد. در همین راستا یک فرمان اجرایی صادر میکنم و بهموجب آن، ضمن بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران، تحریمهای جدیدی نیز علیه بیش از 24 نهاد و شخص حامی برنامه هستهای، موشکی و فعالیتهای مرتبط با سلاحهای متعارف ایران وضع میکنم.»
بامداد روز گذشته (30 شهریور) مهلت 30روزه آمریکا در بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل به ایران در حالی به پایان رسید که وزیر امور خارجه آمریکا در بیانیهای اعلام کرد تقریبا همه تحریمهای سازمان ملل علیه ایران که از سال 94 و پس از اجرای توافق هستهای میان ایران و قدرتهای جهانی لغو شده بود، با فعالشدن مکانیسم ماشه بازگشتهاند؛ ادعایی از سوی مایک پمپئو که آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحد به آن واکنش نشان داد و خطاب به شورای امنیت این سازمان گفت: «نمیتوانیم در ارتباط با ادعای آمریکا مبنی بر بازگشت همه تحریمهای سازمان ملل علیه ایران اقدامی انجام دهیم، زیرا در این خصوص قطعیتی وجود ندارد.» پمپئو همچنین اعلام کرد در صورتی که سازمان ملل، تحریمها علیه ایران را به اجرا در نیاورد با پیامدهای بسیاری مواجه خواهد شد و هر کشوری که تحریمها علیه ایران را نقض کند نیز مورد تحریم از سوی آمریکا قرار خواهد گرفت.
کمتر از یک سال تا پایان دولت دوازدهم باقیمانده است. حسن روحانی طی هفت سال زمامداری دولت، با بحرانهای بسیاری مواجه شد. موج تحریمها که از دولت دهم آغاز شد، شرایط سختی رابرای دولت بعـدی رقم زد و با ایجاد محدودیتهایی، دست روحانی را از همان ابتدای کار برای فروش نفت بست. از سوی دیگر، بر اثر توافق برجام، اقتصاد بیرمق ایران تااندازهای احیا شد؛ اما دیری نپایید که با حضور ترامپ در کاخ سفید و اجرای سیاست به صفر رساندن صادرات نفت ایران و اعمال شدیدترین تحریمها، اقتصاد ایران بار دیگر با مشکلات متعددی مواجه شد.
شورای امنیت سازمان ملل متحد بهرغم تلاشهای گسترده واشنگتن برای تمدید تحریمهای تسلیحاتی علیه کشورمان با تصویب قطعنامهای برای ادامه این تحریمها مخالفت کرد. در ماههای گذشته، مقامات دولت آمریکا تلاش کردهاند تا در میان همپیمانان خود اجماعی را برای تمدید تحریمهای تسلیحاتی ایران به وجود آورند و همواره تأکید داشتهاند که از هیچ اقدامی برای جلوگیری از انقضای این تحریمها دریغ نخواهند کرد.