به گزارش اصفهان زیبا؛ آمارها روایتهای مختلف و البته اسفباری دارند؛ اعداد و ارقامی که میگویند روزبهروز به تعداد مصرفکنندگان دخانیات و مواد مخدر در کشور افزود میشود و سن مصرف نیز کاهشیافته است. آخرین مطالعه در ارتباط با بررسی عوامل خطر بیماریهای غیرواگیر در سال ۱۴۰۰ انجام و گروه سنی بالای ۱۸ سال بررسی شدهاند. ارقام این پژوهش بیانگر این است که ۱۴ درصد گروه سنی بالای ۱۸ سال از انواع محصولات دخانی استعمال میکنند.
حدود ۲۶ درصد از مصرفکنندگان محصولات دخانی را مردان و ۴.۵ درصد را زنان تشکیل میدهند. همچنین این مطالعه نشان میدهد میزان مصرف محصولات دخانی در میان مردان به میزان ۳ درصد و در میان زنان بالای ۱۸ سال نیز به میزان ۱۱ درصد افزایشیافته است.بر اساس گزارشهای ستاد کشوری کنترل و مبارزه با دخانیات وزارت بهداشت، افزایش مصرف در میان گروههای سنی «۱۸ تا ۲۴» و «۲۵ تا ۳۴» سال ملموستر است.
بر اساس اطلاعات منتشر شده، میزان مصرف محصولات دخانی در میان زنان و مردان ۱۸ تا ۲۴ساله به ترتیب ۹۰ و ۳۴ درصد افزایشیافته است.
بررسی آمار و ارقام مصرف محصولات دخانی نشان میدهد که جنسیت مصرف محصولات دخانی در حال تمایل به سمت زنان است. همه اینها نشان از بلندشدن زنگ هشداری در این رابطه میدهند؛ موضوعی که باعث شده جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات و آموزشوپرورش دستبهدست هم دهند و با اجرای طرحی به نام «پاد» در صدد کاهش مصرف دخانیات برآیند.
حمیدرضا شاهسون، دبیر اجرایی طرح پاد (پیشگیری از استعمال دخانیات) در گفتوگو با «اصفهان زیبا» دررابطهبا جزئیات اجرای این طرح میگوید.
جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، مدتهاست که از اجرای طرحی به نام «پاد» خبر داده است. این طرح چه مختصاتی را در بردارد و چه کسانی را شامل میشود؟
این طرح از پایه هفتم آغاز میشود و تا ۱۸ سالگی با دانشآموزان در مدرسه و در محله همراه است و آنها را در برابر ورود به استعمال دخانیات واکسینه میکند. اما اجرای کامل این طرح به عوامل متعددی بستگی دارد.
این طرح چگونه قرار است اجرا شود؟
چاره پیشگیری از دخانیات در ایران را در قالب طرحی در «جمعیت مبارزه با دخانیات» دیدیم که از مدرسه آغاز میشود.
ورود ما به مدرسه با آموزش دبیر تفکر و سبک زندگی، رابط سلامت در مقطع ابتدایی و همکاران و مشاوران تحصیلی در آموزشوپرورش رخ خواهد داد. این افراد محتوایی را به دانشآموزان و اولیا ارائه میدهند.
سپس، دانشآموزان با خواست خود بهعنوان سفیران پیشگیری از استعمال دخانیات و «پادیار» وارد طرح میشوند. برای آنها مجموعهای از مأموریتها تعریف میشود و در قبال آن، با امتیازدهی و مشارکت در جریان اجتماعی که شامل ورزش، تفریح، اردو و ارائه امکانات رفاهی است، همراهی میشوند.
افرادی که تمایل دارند زندگی سالمتری داشته باشند و برای داشتن نسل آینده سالمتری تلاش کنند، به این طرح میپیوندند. طرح پاد یک اَبَرپروژه است که از مدرسه آغاز میشود، به محله میرسد و سپس در بیمارستانها، اماکن عمومی و دانشگاهها، پیگیر تحقق شهر بدون دخانیات و اجرای قوانین مبارزه با دخانیات میشود.
این طرح با همکاری وزارت آموزشوپرورش، وزارت بهداشت، شهرداریها و وزارت ورزش در محله و شهر توسعه پیدا میکند.
این طرح حدود ده سال در ورامین بهصورت پایلوت آزمایش شده و از سال گذشته در مناطق آسیبدیده آموزشوپرورش که حدود ۴۰ منطقه هستند در حال پیگیری و اجراست.
آیا طرح پاد در اصفهان نیز اجرا میشود؟
بله قرار است در منطقه ۴ اجرا شود. هفته سوم ماه آینده در اصفهان حضور خواهیم داشت تا دبیران و رابطین را آموزش دهیم.
چشماندازی هم برای این طرح تعیین شده و آیا بازه زمانی خاصی برای اجرای آن در مدارس در نظر گرفته شده است؟
این طرح بهصورت مستمر اجرا میشود و از پایه هفتم تا پایان دوره دبیرستان (دیپلم)، با دانشآموزان همراه خواهد بود. به این صورت که تیم اجرایی در اصفهان، ابتدا برای معاونت و رئیس منطقه طرح را تشریح میکند.
سپس مربیان طی دو روز آموزش میبینند، عضو شبکه میشوند و گواهینامه دریافت میکنند. تیم اجرایی که از قبل آماده شده است، پس از آموزش، با همکاری رابطین سلامت و دبیران تفکر و سبک زندگی، اجرای طرح پاد را آغاز میکند. در پایان، در منطقه ۴، حدود یک هزار سفیر خواهیم داشت که ما را در اجرای طرح یاری میکنند.
دادستانی کل کشور نیز به دادستانها نامه زده است و با مشارکت فرماندهی انتظامی و شهرداری، قرار است این طرح فعالیتی مستمر تا ده سال آینده یعنی تا سال ۱۴۰۴ داشته باشد.
دلیل انتخاب منطقه ۴ چیست و با چه متر و معیاری طرح پاد در این نقطه شهری قرار است، اجرا شود؟
وزارت آموزشوپرورش آسیبهای اجتماعی را بررسی و این مناطق را شناسایی کرده است. منطقه ۴ بهعنوان پرآسیبترین منطقه انتخاب شده است؛ البته دخانیات تنها بخشی از این آسیبهای موجود است و در کنار آن، معضلات دیگری چون مصرف مواد مخدر و خودکشی و… نیز وجود دارد.
آیا دانشآموزانی که آسیبدیدهاند، مثلا سابقه مصرف مواد یا دخانیات دارند، نیز در خلال این طرح شناسایی میشوند و اقدامات لازم برای فاصلهگرفتن آنها از استعمال دخانیات یا مواد مخدر صورت میگیرد؟
بله در هر منطقه با همکاری وزارت بهداشت، کلینیکهایی برای ترک طراحی شده است و در هر شبکه بهداشتی، بهازای هر ۱۰۰ هزار نفر، یک مرکز دخانیات دایر میشود. ده سال است که این مسیر را پیگیری کردهایم و به این نقطه رسیدهایم و قرار است در ده سال آینده هم ادامه یابد.
چقدر این طرح از نظر روانشناسی بررسی شده است تا دانشآموزی که شناسایی میشود، بیشتر از این آسیب نبیند؟
هدف اصلی از اجرای طرح پاد، افزایش آگاهی نسبت به مضرات دخانیات است. دانشآموزان اکنون بهشدت به سمت مصرف «پیکو» و «بیتی» روی آوردهاند. مصرف گل نیز در حال افزایش است و پایه اصلی آن از همین دوران نوجوانی آغاز میشود. بنابراین، باید بهسرعت و با جدیت جامعه را نسبت به این مسئله حساس کنیم و بهسادگی از کنار آن نگذریم.
در ادامه، باید شبکهسازی و از کار جزیرهای پرهیز کنیم. درواقع لازم است تمام نهادها همافزا باشند. اکنون ۲۰ مجموعه مأموریت پیشگیری از آسیبهای اجتماعی دارند، اما باید همافزایی بین آنها صورت گیرد.
این موضوع در طرح «نماد» آموزشوپرورش اتفاق میافتد و پاد که بخشی از طرح نماد است، بستری برای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی محسوب میشود.
بر اساس تحقیقات، دخانیات مادر تمام آسیبهای اجتماعی است؛ یعنی از یک نخ سیگار یا قلیان آغاز میشود و سایر آسیبها در کنار آن شکل میگیرند.
این درحالی است که بیماریهای ناشی از دخانیات بسیار بالاست؛ همچنین سالانه ۶۵ هزار نفر به دلیل مصرف دخانیات جان خود را از دست میدهند و دچار مرگ زودرس میشوند. در واقع، هر دو روز، معادل سقوط یک هواپیما در ایران بر اثر دخانیات تلفات داریم.
